Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử
Công nghệ lượng tử đang phát triển nhanh chóng, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về bảo mật thông tin quốc gia. Việt Nam đã xác định mật mã hậu lượng tử là giải pháp chủ đạo để bảo vệ an toàn dữ liệu trong tương lai. Ban Cơ yếu Chính phủ vừa công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc làm chủ công nghệ lõi này.
Bối cảnh
Công nghệ tính toán lượng tử đang phát triển vượt bậc trên thế giới, với khả năng xử lý các thuật toán phức tạp nhanh hơn rất nhiều so với máy tính truyền thống. Điều này đồng nghĩa với việc các thuật toán mật mã khóa công khai hiện nay, vốn được sử dụng rộng rãi để bảo vệ dữ liệu và giao dịch điện tử, có thể bị phá vỡ bởi máy tính lượng tử trong tương lai.
Chiến lược tấn công "Thu thập trước, giải mã sau" (collect now, decrypt later) đang được quan tâm, theo đó kẻ tấn công thu thập dữ liệu được mã hóa hiện tại và chờ đến khi có máy tính lượng tử đủ mạnh để giải mã. Vì vậy, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi sang hệ thống mật mã kháng lượng tử nhằm bảo vệ thông tin trong dài hạn.
Diễn biến chính
Tại hội thảo do Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức, Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ, cho biết lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử của Việt Nam được xây dựng theo nguyên tắc "thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn". Trong đó, mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography - PQC) được xác định là giải pháp công nghệ chính để triển khai trên diện rộng toàn quốc.
Bên cạnh đó, công nghệ phân phối khóa lượng tử (Quantum Key Distribution - QKD) được xem là chiến lược, áp dụng có chọn lọc cho một số mạng liên lạc trọng yếu, nhằm tăng cường bảo mật cho các hệ thống quan trọng.
Ban Cơ yếu Chính phủ cũng công bố và lấy ý kiến rộng rãi cộng đồng khoa học về 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử, bao gồm:
- Thuật toán chữ ký số hậu lượng tử dựa trên hàm băm HB-PQSign (có sửa đổi): Đây là thuật toán do Việt Nam nghiên cứu và phát triển, thể hiện năng lực làm chủ công nghệ lõi.
- Cơ chế đóng gói khóa ML-KEM: Xây dựng dựa trên chuẩn quốc tế ISO/IEC 18033-2:2006/Amd.2:2026, đảm bảo khả năng bảo mật và tương thích cao.
- Chữ ký số dựa trên lưới có cấu trúc ML-DSA: Dựa trên chuẩn quốc tế FIPS 204, đáp ứng các yêu cầu an toàn mới nhất.
Các dự thảo tiêu chuẩn và thuyết minh kỹ thuật chi tiết đã được đóng gói thành đặc tả kỹ thuật mở, thuận tiện cho việc tham khảo và góp ý từ cộng đồng khoa học.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc làm chủ công nghệ lõi về bảo mật thông tin của Việt Nam. Đây là nền tảng để xây dựng hệ thống bảo mật mới, có khả năng chống lại các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử trong tương lai.
TS. Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện Khoa học - Công nghệ mật mã thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh rằng công nghệ lõi về mật mã không thể mua bán hay nhập khẩu do liên quan đến an ninh quốc gia, mà phải được tích lũy qua thời gian và đội ngũ chuyên gia phù hợp. Việc làm chủ các thuật toán mật mã hậu lượng tử góp phần khẳng định năng lực tự chủ công nghệ của Ban Cơ yếu Chính phủ.
Đồng thời, việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia cũng giúp Việt Nam chủ động thẩm định, tối ưu hóa các thuật toán và tham số kỹ thuật, phục vụ bảo vệ thông tin trong các hệ thống trọng yếu quốc gia.
Tuy nhiên, triển khai an toàn mật mã hậu lượng tử trên quy mô toàn quốc vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, sự thích ứng công nghệ và tri thức sâu rộng. Ban Cơ yếu Chính phủ đề xuất hình thành các nhóm chuyên gia nòng cốt theo bốn trụ cột năng lực, kết hợp đào tạo với nghiên cứu phát triển, đồng thời xây dựng cơ chế tuyển dụng, đãi ngộ phù hợp để thu hút chuyên gia, trong đó có người Việt ở nước ngoài.
Kết luận
Việc Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ bảo mật tiên tiến, ứng phó với thách thức từ công nghệ lượng tử. Đây là bước đi chiến lược nhằm bảo vệ an toàn thông tin quốc gia trong kỷ nguyên công nghệ mới.
Hình ảnh từ bài viết
Thiếu tướng Hồ Văn Hương phát biểu tại hội thảo - Ảnh: NAM TRẦN
Làm chủ công nghệ lõi mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử - Ảnh 2.
Làm chủ công nghệ lõi mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử - Ảnh 3.
Làm chủ công nghệ lõi mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử - Ảnh 4.
TS. Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện Khoa học - Công nghệ mật mã, cho biết với vai trò là Cơ quan mật mã quốc gia, Ban Cơ yếu Chính phủ đang từng bước xác lập năng lực tự chủ, từ lý thuyết đến sản phẩm - Ảnh: NAM TRẦN
Các chuyên gia, khách mời thảo luận, góp ý hoàn thiện văn bản - Ảnh: NAM TRẦN
Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử