Bế tắc kéo dài trong xây dựng đài hỏa táng tại Nghệ An

2026-10-23

Bế tắc kéo dài trong xây dựng đài hỏa táng tại Nghệ An

Nghệ An là tỉnh có dân số lớn với hơn 3,8 triệu người, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có đài hỏa táng nào hoạt động. Điều này khiến nhiều gia đình phải vượt hàng trăm km đưa người thân quá cố đi hỏa táng ở các tỉnh lân cận như Thanh Hóa và Hà Tĩnh, gây tốn kém chi phí và thời gian. Vậy nguyên nhân nào khiến dự án đài hỏa táng tại Nghệ An liên tục gặp khó khăn?

Bối cảnh

Nghệ An là tỉnh đứng thứ 13 cả nước về dân số với khoảng 3,8 triệu người. Nhu cầu hỏa táng tại đây ngày càng tăng do quỹ đất chôn cất truyền thống ngày càng hạn hẹp. Tuy nhiên, tỉnh chưa có đài hóa thân hoàn vũ (đài hỏa táng) nào, buộc nhiều gia đình phải thuê xe vượt hàng trăm km đưa người quá cố sang các tỉnh lân cận như Thanh Hóa, Hà Tĩnh để hỏa táng. Chi phí tang lễ vì thế tăng lên khoảng 25-35 triệu đồng, chưa kể thời gian và công sức đi lại.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, việc xây dựng nghĩa trang theo mô hình công viên sinh thái vĩnh hằng, kết hợp các hình thức mai táng như hỏa táng, cát táng, di chuyển và quy tập là rất cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án này lại gặp nhiều khó khăn, kéo dài nhiều năm chưa thể hoàn thành.

Diễn biến chính

Vào năm 2008, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt quy hoạch xây dựng đài hỏa táng và nghĩa trang vĩnh hằng tại xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên. Nhiều doanh nghiệp đã khảo sát và làm thủ tục đầu tư nhưng cuối cùng đều rút lui do nhiều lý do khách quan và chủ quan.

Năm 2017, tỉnh tiếp tục chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Công viên nghĩa trang sinh thái Vĩnh Hằng với quy mô ban đầu là 85 ha và tổng vốn đầu tư hơn 465 tỷ đồng. Đến năm 2019, dự án được điều chỉnh giảm quy mô còn 78 ha và được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Tuy nhiên, dự án này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ người dân xóm Phúc Điền, xã Hưng Tây, do lo ngại ảnh hưởng môi trường và khoảng cách từ nhà dân đến nghĩa trang không đảm bảo quy định tối thiểu 1.500 m. Năm 2021, người dân dựng lán chặn đường vào khu vực dự án, khiến việc thi công bị đình trệ hoàn toàn.

Sự bế tắc này từng được đưa ra thảo luận tại kỳ họp Hội đồng Nhân dân tỉnh Nghệ An tháng 7/2023. Bà Võ Thị Minh Sinh, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, nêu thực trạng người dân phải vượt đường xa đưa người quá cố đi hỏa táng ở các tỉnh khác và đặt câu hỏi khi nào Công viên sinh thái vĩnh hằng mới được đưa vào sử dụng.

Phía Sở Xây dựng cho biết cán bộ chuyên môn đang vận động người dân đồng thuận và rà soát thủ tục để tiếp tục triển khai, nhưng tình hình vẫn chưa có tiến triển. Đến tháng 8/2024, tỉnh bãi bỏ các văn bản pháp lý liên quan dự án tại xã Hưng Tây, chuyển hướng nghiên cứu địa điểm mới tại xã Diễn Lợi, huyện Diễn Châu (nay thuộc xã Tân Châu) với quy mô khoảng 60 ha.

Dự án mới dự kiến sử dụng công nghệ hỏa táng đạt tiêu chuẩn môi trường trong nước và châu Âu, hoàn thành trong vòng 12 tháng kể từ ngày giao đất. Tuy nhiên, khi lấy ý kiến cộng đồng, dự án tiếp tục không nhận được sự đồng thuận. Đến tháng 2/2026, tỉnh quyết định dừng nghiên cứu quy hoạch nghĩa trang và cơ sở hỏa táng tại khu vực này.

Sau đó, xã Hải Lộc (trước đây thuộc huyện Nghi Lộc) được khảo sát làm địa điểm xây dựng đài hỏa táng. Tháng 4/2026, UBND xã có văn bản không đồng ý, cho rằng khu vực đã có cơ sở xử lý chất thải rắn và việc đầu tư thêm cơ sở hỏa táng sẽ làm gia tăng áp lực môi trường, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống của người dân, đề nghị tìm vị trí khác phù hợp hơn.

Phối cảnh dự án Công viên nghĩa trang sinh thái Vĩnh Hằng ở xã Hưng Nguyên. Ảnh: CMH

Phân tích & Ý nghĩa

Việc tìm địa điểm xây dựng đài hỏa táng tại Nghệ An là bài toán nan giải, không chỉ vì quỹ đất mà còn do các quy chuẩn xây dựng và tâm lý người dân. Theo quy chuẩn của Bộ Xây dựng, công trình chứa lò hỏa táng và nơi lưu giữ thi hài phải cách khu nhà ở đô thị hoặc điểm dân cư nông thôn tập trung tối thiểu 500 m. Nếu nằm ở đầu hướng gió chính, khoảng cách này phải tăng lên ít nhất 1,5 lần. Ngoài ra, khu vực còn phải bố trí dải cây xanh cách ly rộng tối thiểu 10 m.

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Trưởng phòng Quy hoạch kiến trúc và phát triển đô thị, Sở Xây dựng Nghệ An, cho biết tỉnh không thiếu đất nhưng việc chọn vị trí phù hợp rất khó. Nếu đặt gần khu dân cư đông đúc ở vùng đồng bằng ven biển sẽ gây lo ngại về khí thải, mùi hôi và ảnh hưởng sức khỏe. Ngược lại, đưa lên vùng núi xa xôi thì lại quá xa các đô thị lớn, khiến người dân phải di chuyển hàng trăm km để đưa thi hài đi hỏa táng, không thuận tiện.

Theo ông Sơn, các xã miền núi như Anh Sơn, Con Cuông, Tương Dương, Kỳ Sơn có thể đáp ứng tiêu chuẩn xây dựng lò hỏa táng, nhưng khoảng cách quá xa khiến người dân ở các thành phố như Vinh, Hoàng Mai, Diễn Châu phải lựa chọn các cơ sở ở Thanh Hóa hoặc Hà Tĩnh gần hơn. Hỏa táng là dịch vụ kinh doanh, nhà đầu tư cần cân đối lượng khách và chi phí vận hành, trong khi người dân cần địa điểm thuận tiện cho việc di chuyển và tổ chức tang lễ. Vì vậy, bài toán không chỉ là quỹ đất mà còn là khoảng cách phục vụ phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Tiến, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, cũng nhận định việc lựa chọn địa điểm xây lò hỏa táng là vấn đề rất khó khăn. Người dân bày tỏ nhu cầu có công viên nghĩa trang sinh thái kết hợp lò hỏa táng, nhưng khi đề xuất các địa điểm thì họ lại không đồng thuận, lo ngại về nguồn nước, khí thải, mùi hôi và nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.

Khu vực núi dự kiến quy hoạch cơ sở hỏa táng ở xã Diễn Lợi cũ, nay là xã Tân Châu. Dự án đến nay đã dừng do người dân không đồng thuận. Ảnh: Đức Hùng

Kết luận

Bế tắc trong xây dựng đài hỏa táng tại Nghệ An kéo dài nhiều năm do sự phản đối của người dân và khó khăn trong việc tìm vị trí phù hợp theo quy chuẩn xây dựng và yêu cầu môi trường. Dù nhu cầu hỏa táng ngày càng lớn, các dự án lớn đã nhiều lần được phê duyệt nhưng đều bị trì hoãn hoặc dừng lại, khiến người dân phải chịu cảnh đi xa để lo tang lễ cho người thân. Vấn đề này đòi hỏi sự đồng thuận và giải pháp hài hòa giữa phát triển hạ tầng và bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng.