Brusel đề xuất cắt giảm trợ cấp lớn cho nông trại, Séc phản đối quyết liệt
Ủy ban châu Âu vừa đưa ra đề xuất giảm trợ cấp nông nghiệp theo diện tích đất canh tác, nhằm hạn chế các khoản hỗ trợ lớn dành cho những trang trại rộng lớn. Quyết định này đang gây tranh cãi gay gắt, đặc biệt tại Cộng hòa Séc, nơi có quy mô trang trại trung bình lớn nhất EU. Liệu chính sách mới có ảnh hưởng thế nào đến nền nông nghiệp và cộng đồng người Việt tại Séc?
Bối cảnh
Chính sách nông nghiệp chung của Liên minh châu Âu (EU) là một trong những chương trình hỗ trợ lớn nhất dành cho nông dân các nước thành viên. Theo đó, các khoản trợ cấp thường được tính dựa trên diện tích đất canh tác, với mục tiêu hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững và đảm bảo an ninh lương thực. Tuy nhiên, điều này dẫn đến việc những trang trại lớn nhận được nhiều tiền hơn, gây ra tranh luận về tính công bằng và hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Trong bối cảnh đó, Ủy ban châu Âu đề xuất giảm dần khoản trợ cấp vượt mức 20 nghìn euro mỗi năm, nhằm hạn chế việc các trang trại quá lớn nhận trợ cấp quá nhiều. Séc, quốc gia có quy mô trang trại trung bình lớn nhất EU, đã phản đối mạnh mẽ đề xuất này trong cuộc họp các bộ trưởng nông nghiệp EU tại Luxembourg.
Diễn biến chính
Bộ trưởng Nông nghiệp Séc, Martin Šebestyán (thuộc đảng SPD), cho biết: "Tôi nghĩ rằng Cộng hòa Séc đã thành công trong việc bảo vệ các ưu tiên chính cho hướng đi tiếp theo của chính sách nông nghiệp chung." Ông nhấn mạnh sự đồng thuận đạt được trong một số quy định, bao gồm cả hỗ trợ cho nông dân trẻ tuổi, nhưng các quyết định về mức trợ cấp cao nhất sẽ được bàn bạc kỹ hơn trong khuôn khổ ngân sách EU giai đoạn 2028-2034.
Hiện tại, nông dân nhận trợ cấp dựa trên diện tích đất canh tác. Càng nhiều đất, họ càng nhận được nhiều tiền. Ngoài ra, còn có các khoản trợ cấp bổ sung cho các biện pháp bảo vệ môi trường.
Ủy ban châu Âu đề xuất giảm trợ cấp theo các mức sau: đối với phần trợ cấp vượt quá 20 nghìn euro mỗi năm, sẽ cắt giảm 25%; ở mức cao hơn, cắt giảm 50% và 75%. Sau khi cắt giảm, một người nhận trợ cấp sẽ không nhận quá 100 nghìn euro mỗi năm, tương đương khoảng 2,5 triệu korun Séc. Tuy nhiên, không phải tất cả các khoản trợ cấp nông nghiệp đều bị giới hạn.
- Ví dụ, với mức trợ cấp mẫu là 200 euro (khoảng 5 nghìn korun) trên mỗi hecta, một trang trại 100 hecta sẽ không bị ảnh hưởng nhiều.
- Nhưng một trang trại 1.000 hecta, thay vì nhận 5 triệu korun, chỉ còn khoảng 2,16 triệu korun.
- Trang trại 2.000 hecta, thay vì 10 triệu korun, sẽ nhận tối đa 2,5 triệu korun, mất đi 7,5 triệu korun mỗi năm.
Phân tích & Ý nghĩa
Cộng hòa Séc là quốc gia có quy mô trang trại trung bình lớn nhất trong EU, với khoảng 106 hecta trên mỗi trang trại, theo số liệu Eurostat năm 2023. Con số này gấp hơn sáu lần mức trung bình EU, chỉ khoảng 18 hecta. Điều này phản ánh di sản từ thời các hợp tác xã và trang trại nhà nước cũ, khi đất đai được tập trung lớn.
Việc tập trung đất đai vào tay số ít trang trại lớn không chỉ là đặc điểm riêng của Séc mà còn là vấn đề chung trong EU. Chỉ khoảng 7,6% các trang trại có diện tích từ 50 hecta trở lên đang sử dụng hơn hai phần ba diện tích đất nông nghiệp của EU. Vì vậy, tranh luận về việc có nên tiếp tục hỗ trợ nhiều cho các trang trại lớn hay chuyển hướng trợ cấp cho các trang trại nhỏ hơn đang rất sôi nổi tại Brussels.
Séc và Slovakia đề nghị mỗi quốc gia thành viên EU nên được quyền quyết định có áp dụng giới hạn trợ cấp cao nhất hay không, đồng thời yêu cầu đánh giá riêng biệt từng doanh nghiệp nông nghiệp. Điều này có thể tạo ra sự khác biệt lớn cho các tập đoàn sở hữu nhiều công ty con. Ví dụ, một tập đoàn sở hữu 2.500 hecta nếu được tính là một người nhận trợ cấp sẽ bị giới hạn ở mức 2,5 triệu korun. Nhưng nếu được chia thành 5 công ty riêng biệt mỗi công ty 500 hecta, tổng trợ cấp sau cắt giảm có thể lên tới 7,7 triệu korun, chênh lệch khoảng 5 triệu korun.
Kết luận
Đề xuất của Ủy ban châu Âu nhằm giảm trợ cấp lớn cho các trang trại rộng lớn đang tạo ra cuộc tranh luận gay gắt, đặc biệt tại Cộng hòa Séc với đặc thù quy mô trang trại lớn nhất EU. Chính phủ Séc đã thể hiện sự phản đối quyết liệt, bảo vệ lợi ích của nông dân trong nước và đề nghị các quốc gia thành viên có quyền tự quyết định chính sách trợ cấp phù hợp với thực tế địa phương. Vấn đề này không chỉ liên quan đến chính sách nông nghiệp mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc kinh tế và xã hội của ngành nông nghiệp Séc trong tương lai.
Brusel đề xuất cắt giảm trợ cấp lớn cho nông trại, Séc phản đối quyết liệt