Chính phủ giữ quy định bắt buộc công chứng trong giao dịch đất đai
Quy định bắt buộc công chứng trong các giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất vừa được Chính phủ Việt Nam khẳng định giữ nguyên nhằm phòng tránh tranh chấp và đảm bảo an toàn pháp lý cho người dân. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trước đó không còn quy định bắt buộc công chứng, gây nhiều ý kiến tranh luận.
Bối cảnh
Quy định công chứng bắt buộc trong giao dịch đất đai là một phần quan trọng của Luật Đất đai hiện hành tại Việt Nam. Theo đó, các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hay góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đều phải được công chứng hoặc chứng thực. Điều này nhằm đảm bảo tính pháp lý, xác thực thông tin và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia giao dịch.
Tuy nhiên, trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trình Quốc hội vào tháng 8 năm 2026, quy định này đã bị loại bỏ. Thay vào đó, dự thảo chỉ yêu cầu các điều kiện như có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đất không tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, và quyền sử dụng đất không bị kê biên. Việc bỏ quy định công chứng bắt buộc đã gây ra nhiều tranh luận và lo ngại về an toàn pháp lý trong giao dịch đất đai.
Diễn biến chính
Ngày 18 tháng 9, tại phiên họp chuyên đề pháp luật, Chính phủ đã ra Nghị quyết yêu cầu giữ nguyên quy định bắt buộc công chứng đối với các giao dịch đất đai. Lý do được nêu rõ là nhằm phòng ngừa và ngăn chặn các rủi ro phát sinh tranh chấp, khiếu kiện liên quan đến quyền sử dụng đất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật Đất đai sửa đổi, được giao nhiệm vụ tiếp thu chỉ đạo này và bổ sung quy định công chứng bắt buộc vào dự luật. Đây là bước đi nhằm đảm bảo sự phù hợp với Luật Công chứng hiện hành, vốn quy định những giao dịch quan trọng cần có mức độ an toàn pháp lý cao phải được công chứng hoặc chứng thực.
Nhiều đại biểu Quốc hội cũng đã đề nghị xem xét thận trọng và đánh giá đầy đủ tác động xã hội khi bỏ quy định này. Công chứng viên không chỉ xác thực thông tin về nhân thân và tài sản mà còn kiểm tra năng lực hành vi, sự tự nguyện của các bên tham gia giao dịch, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý.
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình rằng công chứng giao dịch đất đai là thủ tục hành chính, do đó không nhất thiết phải quy định trong luật mà có thể đưa vào nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. Tuy nhiên, Chính phủ vẫn yêu cầu bổ sung quy định bắt buộc công chứng để tránh cách hiểu khác nhau và thiếu cơ sở pháp lý trong thực tiễn.
Phân tích & Ý nghĩa
Đất đai là tài sản đặc biệt, có giá trị lớn và ảnh hưởng đến nhiều chủ thể cũng như lợi ích xã hội. Việc giữ quy định bắt buộc công chứng giúp đảm bảo tính minh bạch, an toàn pháp lý cho các giao dịch, từ đó giảm thiểu nguy cơ tranh chấp, gian lận và khiếu kiện kéo dài. Nếu bỏ quy định này, có thể phát sinh nhiều hệ lụy như giao dịch bị vô hiệu hoặc mất an toàn pháp lý, dẫn đến tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt những người kinh doanh bất động sản hoặc có nhu cầu chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quy định này giúp bảo vệ quyền lợi và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Đồng thời, việc công chứng cũng là bước kiểm tra quan trọng để đảm bảo các bên tham gia giao dịch đều có năng lực pháp lý và tự nguyện, tránh những tranh chấp phát sinh sau này.
Kết luận
Chính phủ Việt Nam đã quyết định giữ nguyên quy định bắt buộc công chứng trong các giao dịch đất đai, thể hiện sự thận trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người dân và đảm bảo an toàn pháp lý. Quy định này sẽ được bổ sung vào dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, góp phần làm rõ vai trò quản lý, điều tiết giá đất và minh bạch hóa thị trường bất động sản.
Hình ảnh từ bài viết
Bất động sản khu Đông TP HCM với các dự án chung cư, đất nền, nhà phố, tháng 8/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Chính phủ giữ quy định bắt buộc công chứng trong giao dịch đất đai