Chính phủ Việt Nam rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, hiến xác
Việc mở rộng quyền đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác cho người dưới 18 tuổi từng là điểm mới trong dự luật sửa đổi về hiến tặng mô và xác người tại Việt Nam. Tuy nhiên, đề xuất này đã gây ra nhiều tranh luận và cuối cùng Chính phủ đã quyết định rút lại, chỉ cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến. Quyết định này có ý nghĩa thế nào đối với pháp luật và xã hội Việt Nam?
Bối cảnh
Dự luật sửa đổi về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác được trình Quốc hội Việt Nam thảo luận vào đầu tháng 11 năm 2026. Trong dự thảo ban đầu, Chính phủ đề xuất mở rộng đối tượng được đăng ký hiến, trong đó có người dưới 18 tuổi. Theo đó, người dưới 18 tuổi có thể đăng ký hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, với điều kiện đã đăng ký hoặc có nguyện vọng trước khi mất và được người đại diện đồng ý.
Đề xuất này nhằm tăng nguồn hiến mô, bộ phận cơ thể phục vụ cho các ca ghép tạng, đồng thời mở rộng quyền tự quyết về hiến tặng của người trẻ tuổi. Tuy nhiên, quy định này đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận và Quốc hội, liên quan đến quyền lợi, khả năng nhận thức và sự đồng thuận của người chưa thành niên.
Diễn biến chính
Ban đầu, dự luật cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho người thân trong gia đình, còn người dưới 15 tuổi chỉ được hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột. Việc hiến mô tái sinh được giới hạn trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện. Máu và các thành phần máu không được áp dụng trong trường hợp này.
Đặc biệt, trong trường hợp cấp cứu để cứu sống người thân trong gia đình, mô tái sinh có thể được lấy từ người chưa đăng ký hiến nếu đáp ứng điều kiện về sức khỏe và các quy định liên quan.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội đã bày tỏ lo ngại về việc cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến, đề nghị cần đánh giá kỹ tác động tâm lý, đạo đức xã hội cũng như nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc. Một số ý kiến đề nghị người dưới 18 tuổi phải được quyền tự hủy đăng ký mà không cần sự đồng ý của người đại diện, tôn trọng quyền quyết định của trẻ vị thành niên khi có ý kiến khác với người đại diện.
Trước các ý kiến này, Chính phủ đã tiếp thu và chỉnh lý dự thảo theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên mới được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác. Đồng thời, bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện, nhằm tránh phát sinh tranh cãi về quyền lợi và trách nhiệm.
Phân tích & Ý nghĩa
Quyết định rút lại quy định cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô và hiến xác phản ánh sự cân nhắc kỹ lưỡng của Chính phủ trước những vấn đề phức tạp về pháp lý, đạo đức và xã hội. Người dưới 18 tuổi, theo luật pháp Việt Nam, được xem là chưa đủ năng lực hành vi dân sự đầy đủ, do đó việc cho phép họ tự quyết định các vấn đề liên quan đến hiến tặng mô, xác cần được xem xét thận trọng.
Việc chỉ cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên đăng ký hiến cũng giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ vị thành niên, tránh những áp lực hoặc sự lợi dụng từ người đại diện hoặc môi trường xung quanh. Đồng thời, quy định này cũng làm rõ trách nhiệm pháp lý và thủ tục liên quan đến việc đăng ký, thay đổi hay hủy bỏ đăng ký hiến, giúp hệ thống pháp luật minh bạch và dễ quản lý hơn.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài như Cộng hòa Séc, việc Việt Nam có những bước điều chỉnh chính sách liên quan đến hiến tặng mô, xác cũng là tín hiệu cho thấy sự phát triển và hoàn thiện của hệ thống pháp luật y tế và nhân đạo trong nước. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến những người Việt ở nước ngoài khi có nhu cầu hoặc quan tâm đến các chính sách y tế, hiến tặng mô, xác tại quê nhà.
Kết luận
Chính phủ Việt Nam đã quyết định rút lại đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác, chỉ giữ lại quyền này cho người từ đủ 18 tuổi trở lên. Quyết định này nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ vị thành niên, đồng thời giải quyết các tranh luận pháp lý và xã hội liên quan đến dự luật. Đây là bước điều chỉnh quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách hiến tặng mô và xác người tại Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Ảnh các bác sĩ tiến hành ca phẫu thuật lấy tạng - Ảnh tư liệu
Chính phủ bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác - Ảnh 2.
Đại diện Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tặng quà tri ân gia đình cô gái quốc tịch Anh đã hiến tặng tạng - Ảnh: DANH KHANG
Chính phủ Việt Nam rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, hiến xác