Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tránh tăng giá đất đột biến gây khó cho dân
Giá đất luôn là vấn đề nhạy cảm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động đầu tư kinh doanh. Vừa qua, tại phiên thảo luận về dự án Luật Đất đai sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đề nghị cần xây dựng bảng giá đất sát với thị trường nhưng phải có cơ chế ổn định, tránh tình trạng giá đất tăng đột biến gây áp lực tài chính cho người dân và doanh nghiệp. Vậy những điểm chính trong đề xuất này là gì và nó ảnh hưởng ra sao đến người dân?
Bối cảnh
Giá đất là căn cứ quan trọng để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Ở Việt Nam, bảng giá đất được xây dựng theo chu kỳ ba năm và là cơ sở pháp lý để các cơ quan quản lý áp dụng trong giao dịch, thuế và các thủ tục hành chính liên quan. Tuy nhiên, thị trường bất động sản thường biến động nhanh, nên việc bảng giá đất không sát thực tế dễ gây ra tình trạng giá đất chính thức và giá giao dịch thực tế chênh lệch lớn, làm phát sinh khiếu kiện, thất thu ngân sách hoặc gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần cân bằng giữa nguyên tắc thị trường, tính ổn định và minh bạch trong chính sách giá đất, đồng thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm tạo môi trường pháp lý ổn định, có thể dự báo cho thị trường bất động sản phát triển bền vững.
Diễn biến chính
Tại phiên thảo luận ngày 22 tháng 10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội đề nghị:
- Giữ nguyên tắc xác định giá đất sát thị trường nhưng không tuyệt đối hóa theo nguyên tắc thị trường thuần túy, tránh để bảng giá đất tăng đột biến gây ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và hoạt động đầu tư.
- Quy định rõ cách xác định vùng giá đất, thửa đất chuẩn và hệ số điều chỉnh giá đất, đảm bảo các căn cứ này minh bạch, rõ ràng và có thể kiểm chứng.
- Xây dựng bảng giá đất theo chu kỳ ba năm nhưng có cơ chế điều chỉnh linh hoạt khi thị trường biến động lớn, đồng thời công bố sớm để người dân và doanh nghiệp chủ động tính toán.
- Đảm bảo tính độc lập trong việc xác định giá đất, công khai phương pháp và dữ liệu đầu vào.
- Làm rõ cách áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh trong tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, tránh tình trạng giá sau đuổi theo giá trước gây biến động khó dự báo.
- Xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia liên thông, cập nhật thường xuyên, quản lý đầy đủ thông tin về các thửa đất đã được cấp sổ đỏ để phục vụ quản lý giao dịch chuyển nhượng, thế chấp và các hoạt động liên quan.
- Bảo vệ quyền lợi của những người sử dụng đất ổn định nhiều năm, được chính quyền và cộng đồng địa phương xác nhận nhưng chưa được cấp sổ đỏ.
- Cụ thể hóa tiêu chí nơi tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, không chỉ dựa vào diện tích nhà đất mà còn tính đến các tiện ích như trường học, cơ sở y tế, giao thông và dịch vụ thiết yếu.
- Luật Đất đai cần có tính ổn định trong 5-10 năm hoặc lâu hơn, tránh việc vừa ban hành đã phải sửa đổi, đồng thời xây dựng luật theo hướng xác lập nguyên tắc cơ bản và có cơ chế linh hoạt thích ứng với thực tiễn.
Đại biểu Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Phát triển Công nghiệp Tân Thuận, góp ý rằng dù quy trình xây dựng bảng giá đất chặt chẽ, chất lượng dữ liệu đầu vào vẫn là vấn đề lớn. Giá ghi trong hợp đồng công chứng có thể khác biệt lớn so với giá giao dịch thực tế, do đó cần cơ chế kiểm tra, giám sát để nâng cao độ tin cậy của dữ liệu.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh, đề nghị cho phép UBND cấp tỉnh linh hoạt điều chỉnh giá đất tại những vị trí, khu vực cụ thể khi cần thiết, phù hợp với diễn biến thực tế và quy hoạch.
Phân tích & Ý nghĩa
Chính sách giá đất có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí tài chính của người sử dụng đất, từ cá nhân đến doanh nghiệp. Việc bảng giá đất tăng đột biến sẽ làm tăng tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường khi thu hồi, gây áp lực lớn cho người dân và nhà đầu tư, đồng thời có thể làm thị trường bất động sản trở nên bất ổn, khó dự báo.
Ngược lại, bảng giá đất quá thấp so với thị trường cũng dẫn đến thất thu ngân sách và tạo ra sự bất công trong phân bổ tài nguyên đất. Vì vậy, việc xây dựng bảng giá đất cần cân bằng giữa sát thị trường và ổn định, có cơ chế điều chỉnh linh hoạt để phản ánh biến động thực tế mà không gây sốc cho người dân.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia liên thông và cập nhật thường xuyên cũng là bước tiến quan trọng giúp minh bạch thông tin, giảm thiểu khiếu kiện và tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý nhà nước về đất đai. Điều này cũng giúp người dân và doanh nghiệp có cơ sở để tính toán và chủ động trong các giao dịch liên quan đến đất đai.
Đặc biệt, việc bảo vệ quyền lợi của những người sử dụng đất ổn định lâu năm nhưng chưa được cấp sổ đỏ và đảm bảo điều kiện sống tái định cư tốt hơn là những điểm nhấn nhân văn trong chính sách đất đai, góp phần giảm thiểu xung đột xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Kết luận
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng bảng giá đất minh bạch, sát thị trường nhưng ổn định, tránh tăng đột biến gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, ông đề nghị hoàn thiện cơ chế điều chỉnh linh hoạt, xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia và bảo vệ quyền lợi người sử dụng đất ổn định. Đây là những điểm then chốt nhằm tạo môi trường pháp lý ổn định, công bằng và hiệu quả cho thị trường bất động sản và phát triển kinh tế xã hội.
Hình ảnh từ bài viết
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại họp tổ sáng 22/10. Ảnh: Ngọc Thành
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tránh tăng giá đất đột biến gây khó cho dân