Chương trình tên lửa siêu thanh bí mật Nga-Irán đe dọa lực lượng Mỹ
Liệu một chương trình hợp tác quân sự bí mật giữa Nga và Iran có thể làm thay đổi cán cân quyền lực ở Trung Đông? Một tài liệu mật của Nga vừa bị tiết lộ cho thấy Moscow đang hỗ trợ Tehran phát triển tên lửa siêu thanh, có khả năng đe dọa trực tiếp các lực lượng hải quân Mỹ trong khu vực. Vậy bối cảnh và ý nghĩa của sự kiện này là gì?
Bối cảnh
Quan hệ Nga-Irán đang ngày càng được thắt chặt, đặc biệt trong bối cảnh cả hai nước đều chịu áp lực từ các lệnh trừng phạt quốc tế do Mỹ và phương Tây áp đặt. Nga, quốc gia có ảnh hưởng lớn tại Trung Đông và là cường quốc quân sự, đã tìm cách mở rộng hợp tác với Iran, quốc gia Hồi giáo có vị trí chiến lược tại vùng Vịnh Ba Tư. Tài liệu mật dài 44 trang mang tên "Kế hoạch hợp tác giữa Liên bang Nga và Cộng hòa Hồi giáo Iran giai đoạn 2024-2026" được Kremlin phê duyệt ngày 2 tháng 9 năm 2024, cho thấy nhiều dự án hợp tác sâu rộng, từ tài chính, năng lượng đến quân sự và hàng không.
Đáng chú ý, tài liệu này được công bố trước khi xảy ra xung đột hiện tại giữa Iran và Mỹ, nên chưa rõ các dự án có tiếp tục hay bị ảnh hưởng ra sao. Tuy nhiên, nhiều sáng kiến trong kế hoạch đã được tiến hành hoặc đang trong giai đoạn thực hiện, cho thấy sự quyết tâm của hai bên trong việc vượt qua các hạn chế do lệnh trừng phạt gây ra.
Diễn biến chính
Tài liệu mật của Nga tiết lộ một số điểm chính:
- Phát triển các kênh tài chính thay thế để giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính quốc tế do phương Tây kiểm soát, bao gồm việc tăng cường sử dụng đồng nội tệ trong giao thương song phương từ 68% năm 2024 lên 71% vào năm 2026.
- Đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và vận tải, mở rộng các tuyến đường mới kết nối Nga với vùng Vịnh Ba Tư, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và vận chuyển hàng hóa.
- Hỗ trợ Iran sản xuất linh kiện cho máy bay Nga, góp phần phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của cả hai nước.
- Phát triển tên lửa siêu thanh có quỹ đạo bay thấp (hypersonic cruise missiles) với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Nga, được cho là có thể gây nguy hiểm lớn cho các lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông.
- Khuyến khích các ngân hàng Nga và Iran sử dụng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) để thanh toán xuyên biên giới, đồng thời xây dựng các hệ thống độc lập để truyền tải thông tin tài chính, nhằm tránh sự kiểm soát của các hệ thống như SWIFT do phương Tây quản lý.
Mặc dù tài liệu không trực tiếp nhắc đến việc "né tránh lệnh trừng phạt", nhưng các biện pháp được đề xuất rõ ràng nhằm giảm thiểu tác động của các "biện pháp hạn chế đơn phương" do phương Tây áp đặt. Một quan chức Mỹ cho biết, các nỗ lực này không thể thay thế hoàn toàn hệ thống tài chính phương Tây, nhưng vẫn là thách thức đáng kể đối với các biện pháp trừng phạt.
Phân tích & Ý nghĩa
Chương trình hợp tác Nga-Irán thể hiện một chiến lược dài hạn nhằm xây dựng một mạng lưới kinh tế và quân sự song phương vững chắc, giúp cả hai nước giảm thiểu sự cô lập do các lệnh trừng phạt quốc tế. Việc phát triển tên lửa siêu thanh là bước đi quan trọng, bởi loại vũ khí này có tốc độ cực cao, khó bị đánh chặn và có thể thay đổi cán cân quân sự trong khu vực.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, sự kiện này phản ánh bối cảnh địa chính trị phức tạp, có thể ảnh hưởng đến an ninh và chính sách đối ngoại của các nước lớn, trong đó có Mỹ và Nga. Những biến động ở Trung Đông thường tác động gián tiếp đến giá dầu, khí đốt và thị trường năng lượng toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt và kinh doanh tại châu Âu, nơi nhiều người Việt đang sinh sống và làm việc.
Kết luận
Tài liệu mật của Nga cho thấy Moscow và Tehran đang xây dựng một liên minh chiến lược sâu rộng, không chỉ về kinh tế mà còn cả quân sự, với trọng tâm là phát triển tên lửa siêu thanh có thể đe dọa trực tiếp lực lượng Mỹ tại Trung Đông. Đây là dấu hiệu rõ ràng về sự thay đổi trong cục diện an ninh khu vực và toàn cầu, đồng thời cũng là thách thức đối với các chính sách trừng phạt và kiểm soát vũ khí hiện nay.
Chương trình tên lửa siêu thanh bí mật Nga-Irán đe dọa lực lượng Mỹ