Cựu binh vẽ bản đồ ký ức, giúp tìm 165 hài cốt liệt sĩ

2026-09-17

Cựu binh vẽ bản đồ ký ức, giúp tìm 165 hài cốt liệt sĩ

Trong ký ức của ông Nguyễn Hồng Hà, từng quả đồi, con suối ở Thượng Lào hiện lên rõ nét như những điểm mốc không thể quên. Từ những hình ảnh đó, ông đã vẽ lại bản đồ chiến trường, cung cấp thông tin quý giá giúp quy tập hàng trăm hài cốt liệt sĩ. Liệu ký ức của một người lính có thể trở thành chìa khóa mở ra những bí ẩn còn giấu kín suốt nhiều thập kỷ?

Bối cảnh

Ông Nguyễn Hồng Hà nhập ngũ năm 1965, khi mới 19 tuổi, và được biên chế vào Tiểu đoàn 923, Trung đoàn 766, làm nhiệm vụ quốc tế tại Thượng Lào. Đây là giai đoạn ác liệt của cuộc chiến tranh, với nhiều trận đánh khốc liệt và tổn thất nặng nề. Thượng Lào là vùng chiến trường quan trọng, nơi các lực lượng Việt Nam và đối phương giao tranh quyết liệt.

Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là một nhiệm vụ đầy khó khăn do địa hình hiểm trở, bom đạn còn sót lại và thiếu các tư liệu chính xác. Các cựu binh như ông Hà, với ký ức sống động về chiến trường, trở thành nguồn thông tin quý giá giúp lực lượng tìm kiếm định vị các vị trí chôn cất liệt sĩ.

Diễn biến chính

Không có bản đồ quân sự hay thiết bị đo đạc hiện đại, ông Hà đã dựa vào trí nhớ của mình để vẽ lại khu vực chiến trường rộng khoảng 50 km2. Trên những tờ giấy đã ngả màu, ông ghi chép tỉ mỉ từng quả đồi, con suối, đường hành quân, hầm hào và vị trí đóng quân của các đơn vị. Mỗi ký hiệu đều gắn liền với một trận đánh, một đơn vị hay những đồng đội đã hy sinh.

Ông Hà nhớ lại những trận đánh lớn mà ông từng tham gia, như tại Pa Thí, Nà Khằng, Tháp Sưa, Sầm Nưa, trong đó ám ảnh nhất là trận đánh ở sân bay Nà Khằng, nơi 35 trong số 45 chiến sĩ của đại đội hy sinh. Trước khi xuất kích năm 1966, các chiến sĩ đã hẹn nhau nếu ai sống sót sẽ tìm cách quy tập đồng đội đã ngã xuống.

Thông tin ông cung cấp được Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa đối chiếu với hồ sơ lưu trữ và lời kể của các cựu binh khác, từ đó tổ chức các đợt tìm kiếm trên đất Lào. Kết quả là đã tìm thấy hàng chục hài cốt liệt sĩ, sau đó tổng cộng là 165 hài cốt được quy tập và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hàm Rồng.

Phân tích & Ý nghĩa

Câu chuyện của ông Hà không chỉ là hồi ức cá nhân mà còn phản ánh vai trò quan trọng của ký ức và kinh nghiệm thực tế trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Trong bối cảnh tài liệu quân sự còn hạn chế, những bản đồ vẽ bằng trí nhớ như của ông trở thành nguồn dữ liệu quý giá giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm, tiết kiệm thời gian và công sức cho lực lượng chức năng.

Đặc biệt, việc quy tập hài cốt liệt sĩ có ý nghĩa sâu sắc với cộng đồng, giúp các gia đình có thể tìm thấy người thân đã hy sinh, đồng thời góp phần giữ gìn truyền thống, tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của đất nước. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, đây cũng là câu chuyện cảm động về lòng trung thành và sự hy sinh của thế hệ đi trước, nhắc nhở về giá trị của hòa bình và sự trân trọng ký ức lịch sử.

Kết luận

Ông Nguyễn Hồng Hà đã dùng ký ức của mình để vẽ nên những bản đồ chiến trường, góp phần quan trọng trong việc tìm kiếm và quy tập 165 hài cốt liệt sĩ. Câu chuyện của ông là minh chứng sống động cho sức mạnh của trí nhớ và lòng kiên trì, đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc giữ gìn ký ức lịch sử và tri ân những người đã hy sinh.