Đề nghị hạn chế mức phạt hành chính quá cao để tăng hiệu quả xử lý vi phạm

2026-09-23

Đề nghị hạn chế mức phạt hành chính quá cao để tăng hiệu quả xử lý vi phạm

Việc nâng mức phạt hành chính tối đa trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang gây tranh luận khi nhiều ý kiến cho rằng mức phạt quá cao có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn. Vậy đâu là giải pháp phù hợp để vừa tăng tính răn đe vừa bảo đảm quyền lợi người dân và doanh nghiệp?

Bối cảnh

Chiều ngày 23 tháng 9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam đã cho ý kiến về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10. Luật hiện hành được ban hành từ năm 2012, trong đó quy định mức phạt tiền tối đa cho các hành vi vi phạm hành chính. Tuy nhiên, theo Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, mức phạt này đã không còn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay, đặc biệt là mức sống và thu nhập bình quân của người dân.

Việc sửa đổi nhằm tăng tính phòng ngừa, răn đe, đồng thời bảo đảm mức phạt tương xứng với tính chất, hậu quả của vi phạm và khoản lợi bất hợp pháp thu được. Các lĩnh vực được chú trọng gồm môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy chữa cháy – những lĩnh vực có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội và an toàn cộng đồng.

Diễn biến chính

Dự thảo luật đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa từ một tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Đặc biệt, tại các thành phố lớn, khu kinh tế đặc biệt, mức phạt có thể cao hơn nhưng không vượt quá hai lần mức chung đối với cùng hành vi.

Bên cạnh đó, mức phạt không cần lập biên bản cũng được đề xuất tăng từ 500.000 đồng lên một triệu đồng với cá nhân và từ một triệu lên 2 triệu đồng với tổ chức. Đây là những thay đổi nhằm tăng cường hiệu quả xử phạt ngay từ những vi phạm nhỏ.

Tuy nhiên, khi thẩm tra dự luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp bày tỏ lo ngại rằng mức phạt quá cao có thể không phù hợp với khả năng tài chính của đa số cá nhân và doanh nghiệp, dẫn đến khó phát huy hiệu quả răn đe. Do đó, cơ quan này đề nghị Chính phủ xem xét áp dụng thêm các biện pháp khắc phục hậu quả, tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động nhằm tăng tính răn đe và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh luật cần quy định rõ mức phạt tối đa, sau đó giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Ông chỉ ra rằng các lĩnh vực như giao thông, đất đai, xây dựng, môi trường, an ninh trật tự, an toàn thực phẩm và phòng cháy chữa cháy đang xảy ra nhiều vi phạm gây bức xúc xã hội.

Đáng chú ý, Chính phủ còn đề xuất cho phép ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành quyết định tước giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động. Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga tán thành các biện pháp cưỡng chế này nhưng đề nghị quy định chặt chẽ điều kiện và trình tự áp dụng để bảo vệ quyền cơ bản của công dân.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc nâng mức phạt hành chính tối đa nhằm mục đích tăng tính răn đe, giúp các cá nhân, tổ chức cân nhắc kỹ trước khi vi phạm. Tuy nhiên, theo đánh giá của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, mức phạt quá cao có thể không phát huy hiệu quả nếu người bị xử phạt không đủ khả năng chi trả hoặc dễ dàng né tránh. Điều này đặt ra yêu cầu phải có các biện pháp bổ sung như buộc khắc phục hậu quả, tước giấy phép kinh doanh, đình chỉ hoạt động nhằm xử lý triệt để hơn.

Đề xuất ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông cũng là một biện pháp mới nhằm tăng sức mạnh cưỡng chế trong thời đại số, khi nhiều hoạt động kinh doanh và giao tiếp xã hội phụ thuộc vào hạ tầng số. Tuy nhiên, việc áp dụng cần cân nhắc kỹ để không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh, đặc biệt trong các lĩnh vực như nhà hàng, siêu thị, dịch vụ nail vốn phổ biến. Việc tăng mức phạt và bổ sung các biện pháp cưỡng chế sẽ đòi hỏi người Việt cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, đồng thời chú ý cập nhật thông tin để tránh rủi ro về giấy phép và hoạt động kinh doanh.

Kết luận

Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang được Quốc hội Việt Nam xem xét với nhiều điểm mới nhằm tăng tính răn đe và hiệu quả xử lý vi phạm. Tuy nhiên, các ý kiến đề nghị cân nhắc hạn chế mức phạt quá cao và tăng cường các biện pháp khắc phục hậu quả, tước giấy phép, đình chỉ hoạt động để bảo đảm sự công bằng và khả thi trong thực thi pháp luật.