Đề xuất tính thuế hộ kinh doanh theo tỉ lệ doanh thu từ năm 2026
Bộ Tài chính Việt Nam vừa trình dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với đề xuất quan trọng: doanh nghiệp và hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỉ đồng/năm được lựa chọn hình thức tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu hoặc theo lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí). Chính sách này dự kiến áp dụng ngay trong kỳ tính thuế năm 2026, hứa hẹn giảm bớt gánh nặng cho nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Bối cảnh
Việc tính thuế cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh tại Việt Nam hiện nay thường dựa trên lợi nhuận, tức là doanh thu trừ đi chi phí. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là những hộ sử dụng chính nhà ở làm mặt bằng kinh doanh, gặp khó khăn trong việc chứng minh chi phí hợp lệ do thiếu hóa đơn, chứng từ. Điều này dẫn đến việc tính thuế theo lợi nhuận không phản ánh đúng thực tế và gây áp lực cho người kinh doanh.
Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được Bộ Tài chính đề xuất nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhóm doanh nghiệp và hộ kinh doanh này. Việc nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản và cho phép lựa chọn cách tính thuế sẽ giúp giảm bớt thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ và áp lực về sổ sách kế toán.
Diễn biến chính
Theo bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó trưởng phòng hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuộc Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), dự luật sẽ được trình Quốc hội thảo luận và thông qua vào kỳ họp tháng 10 tới. Khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh có thể áp dụng ngưỡng tính thuế mới ngay trong kỳ tính thuế năm 2026.
Bà Nguyễn Minh Giang, chủ hộ kinh doanh thiết bị văn phòng tại phường Đại Mỗ, Hà Nội, chia sẻ rằng nhiều hộ kinh doanh sử dụng nhà ở làm mặt bằng kinh doanh không có hóa đơn chứng từ cho các khoản chi phí như tiền thuê nhà, nên nếu tính thuế theo lợi nhuận sẽ bất lợi. Việc theo dõi sổ sách, kê khai doanh thu, hóa đơn, hàng nhập bán cũng rất phức tạp và tốn thời gian, đặc biệt với những hộ có quy mô nhỏ, chỉ một hai người làm việc.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng ban pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, đề xuất doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỉ đồng/năm được nộp thuế theo doanh thu thay vì theo thu nhập. Hiện nay, các hộ này vẫn phải mở sổ sách kế toán với nhiều loại sổ khác nhau và tính toán chi phí rất phức tạp. Việc chuyển sang tính thuế trên doanh thu sẽ giảm bớt gánh nặng hành chính cho khoảng 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.
Bên cạnh đó, dự thảo luật còn đề xuất nhiều hỗ trợ khác như miễn một số loại phí, lệ phí khi doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc cho phép hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, nó giúp giảm bớt thủ tục kế toán phức tạp, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người kinh doanh, đặc biệt là những hộ kinh doanh nhỏ, cá thể không có điều kiện thuê kế toán chuyên nghiệp.
Đồng thời, chính sách này cũng giúp tránh những bất cập khi chi phí không có hóa đơn chứng từ hợp lệ không được trừ khi tính thuế theo lợi nhuận, tạo sự công bằng hơn cho các hộ kinh doanh sử dụng tài sản cá nhân làm mặt bằng kinh doanh. Điều này có thể kích thích tinh thần khởi nghiệp và phát triển kinh tế hộ gia đình.
Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu cũng cần được quản lý chặt chẽ để tránh thất thu thuế và đảm bảo công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Việc nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp đơn giản cũng đồng nghĩa với việc nhiều hộ kinh doanh sẽ được hưởng lợi, giảm bớt gánh nặng về giấy tờ, sổ sách, từ đó tập trung phát triển kinh doanh.
Kết luận
Đề xuất áp dụng phương pháp tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỉ đồng/năm từ kỳ tính thuế năm 2026 là bước tiến quan trọng trong chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Chính sách này không chỉ giảm chi phí tuân thủ mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hộ kinh doanh nhỏ phát triển bền vững.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ Tài chính đề xuất hộ kinh doanh có doanh thu tới 10 tỉ đồng/năm được tính thuế tỉ lệ trên doanh thu từ năm 2026 - Ảnh: HỮU HẠNH
Tiểu thương quầy Diêm Thuận, chuyên mua bán các mặt hàng nhựa và melamine tại chợ Bình Tây (TP.HCM), kiểm tra sổ sách và tính toán hóa đơn - Ảnh: HỮU HẠNH
Đề xuất tính thuế hộ kinh doanh theo tỉ lệ doanh thu từ năm 2026