Điều tra vụ hơn 5.100 tàu cá mất kết nối, nguy cơ thất thu gần 128 tỉ đồng

0001-01-01

Điều tra vụ hơn 5.100 tàu cá mất kết nối, nguy cơ thất thu gần 128 tỉ đồng

Vụ việc hơn 5.100 tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) trong thời gian dưới 10 ngày tại tỉnh Cà Mau đang được Bộ Công an điều tra sau khi Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều sai phạm trong công tác quản lý và xử lý vi phạm. Tại sao sự việc này lại gây thất thu ngân sách lớn và có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng?

Bối cảnh

Thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) là công cụ bắt buộc theo quy định của pháp luật Việt Nam nhằm kiểm soát hoạt động khai thác hải sản, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Theo quy định, thiết bị này phải hoạt động liên tục 24/24 giờ từ khi tàu rời cảng đến khi cập cảng. Nếu thiết bị gặp sự cố, thuyền trưởng hoặc chủ tàu phải báo cáo vị trí tàu định kỳ 6 giờ/lần bằng phương tiện liên lạc khác và đưa tàu về cảng sửa chữa trong vòng 10 ngày.

Tuy nhiên, tại tỉnh Cà Mau, Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều văn bản do UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành hướng dẫn xử lý tàu cá mất kết nối không đúng quy định, dẫn đến việc không xử lý kịp thời các vi phạm về duy trì thiết bị giám sát hành trình.

Diễn biến chính

Cụ thể, quyết định 07/2020 của UBND tỉnh Cà Mau quy định sau khi phát hiện tàu cá mất kết nối, cơ quan chức năng chỉ phát cảnh báo cho chủ tàu, thuyền trưởng. Nếu trong vòng 10 ngày tàu vẫn chưa kết nối lại, mới mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp đến làm việc. Các văn bản tiếp theo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn xử lý tàu mất kết nối từ 10 ngày trở lên và phối hợp theo dõi, xác minh cũng dựa trên mốc thời gian 10 ngày này.

Do đó, các trường hợp tàu mất kết nối từ 6 giờ đến dưới 10 ngày, dù có vi phạm quy định về duy trì thiết bị giám sát hành trình và báo cáo vị trí tàu, nhưng không được mời làm việc, không được xác minh và xử lý vi phạm hành chính. Kết quả là có tới 5.107 vụ việc mất kết nối VMS dưới 10 ngày không được kiểm tra, xác minh, xử lý, dẫn đến hết thời hiệu xử phạt hành chính.

Thanh tra Chính phủ xác định việc này gây nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm, không thu được tiền xử phạt nộp ngân sách nhà nước, ước tính khoảng 127,67 tỉ đồng. Hai nội dung được chuyển Bộ Công an điều tra gồm việc ban hành văn bản trái quy định và trách nhiệm tổ chức kiểm tra, xác minh, xử lý vi phạm.

Phân tích & Ý nghĩa

Vụ việc phản ánh nhiều bất cập trong công tác quản lý, xử lý vi phạm hành chính về IUU tại tỉnh Cà Mau. Trong tổng số 7.860 vụ việc được thống kê từ ngày 20-5-2019 đến 31-12-2025, chỉ có 841 vụ bị xử phạt với tổng số tiền hơn 37,4 tỉ đồng, chiếm chưa đến 11%. Gần 90% vụ việc còn lại được khép hồ sơ hoặc không lập hồ sơ xử lý, phần lớn do thiếu căn cứ hoặc hết thời hiệu xử phạt.

Việc không xử lý kịp thời, không lập hồ sơ hoặc khép hồ sơ thiếu căn cứ dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước. Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra nguyên nhân gồm công tác lãnh đạo, chỉ đạo chưa quyết liệt, tham mưu xây dựng văn bản chưa đúng quy định, cùng với khó khăn về quản lý ngư trường rộng lớn và lực lượng mỏng.

Kết luận

Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tư pháp cùng các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc ban hành văn bản không đúng quy định và xử lý vi phạm hành chính. Bộ Công an đang được giao điều tra để làm rõ dấu hiệu vi phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 360 Bộ luật Hình sự.