Doanh nghiệp ưu tiên vận tải bằng xe tải, đường sắt không còn hiệu quả
Vận tải hàng hóa tại Cộng hòa Séc đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ nét khi nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty nhỏ, ưu tiên sử dụng xe tải thay vì đường sắt. Tại sao vận tải đường sắt lại mất dần sức hấp dẫn và điều này ảnh hưởng thế nào đến chi phí, thời gian cũng như chất lượng hàng hóa? Đây là những câu hỏi được nhiều người quan tâm.
Bối cảnh
Trong tháng 9 năm nay, có tới 330.000 xe tải đi qua các trạm thu phí tại Séc, vận chuyển hàng trăm triệu tấn hàng hóa, trong đó có gỗ và than đá. Sự gia tăng vận tải bằng xe tải phản ánh xu hướng mới trong ngành logistics của Séc. Các doanh nghiệp nhỏ nhận thấy vận tải bằng xe tải rẻ hơn, tiết kiệm thời gian hơn và giúp bảo quản hàng hóa tốt hơn so với vận tải đường sắt.
Đường sắt từng là phương tiện vận chuyển chính cho nhiều loại hàng hóa nặng và cồng kềnh. Tuy nhiên, chi phí cao và thời gian chờ đợi lâu khiến nhiều doanh nghiệp chuyển sang vận tải bằng xe tải. Điều này cũng làm thay đổi các tuyến vận tải quốc tế và nội địa, khi xe tải xuất hiện nhiều hơn trên các tuyến đường không phải là đường quốc tế.
Diễn biến chính
Eva Korbičková, đồng sở hữu kho than tại Nové Město na Moravě, cho biết họ không còn vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt dù có tuyến đường sắt chỉ cách vài mét. Lý do là dịch vụ vận tải đường sắt của ČD Cargo (công ty vận tải đường sắt quốc gia Séc) quá đắt và mất nhiều thời gian để đưa toa tàu đến nơi.
Michal Roh, giám đốc bộ phận hỗ trợ bán hàng của ČD Cargo, cho biết họ đã đề xuất các mô hình kinh doanh hiệu quả hơn, như vận chuyển theo nhóm toa lớn để tăng khối lượng hàng hóa. Tuy nhiên, mô hình này không phù hợp với các khách hàng nhỏ lẻ, khiến họ phải chuyển sang vận tải đường bộ.
Doanh nghiệp như Lesní družstvo obcí Přibyslav cũng đã mua xe tải riêng thay vì phụ thuộc vào đường sắt. Giám đốc Jiří Svoboda giải thích rằng nhiều ga đường sắt hiện nay là "độc hại" (toxic), nghĩa là không có người phục vụ và không thể bốc dỡ hàng hóa tại đó. Ngoài ra, chi phí vận tải đường sắt cũng cao hơn khoảng 10% so với xe tải.
Đối với khách hàng, chi phí vận tải là một phần trong giá thành sản phẩm. Vì vậy, tài xế Jaromír Havelka của Lesní družstvo obcí Přibyslav cho biết họ vận chuyển nhiều hơn bằng xe tải, với khối lượng tối đa khoảng 40 mét khối mỗi chuyến và có thể chạy đến 5 chuyến mỗi ngày.
Tại Uhelné sklady Staněk ở Suchdol nad Lužnicí, vận tải than đá từng chủ yếu bằng đường sắt nhưng hiện đã chuyển sang xe tải. Nhân viên Dana Staňková cho biết họ đặt xe tải 2-3 lần mỗi tuần và có thể theo dõi trực tuyến vị trí xe tải trên hệ thống. Trước đây, 80% than được vận chuyển bằng đường sắt, nhưng hiện chi phí vận tải đường sắt cao hơn 20% so với xe tải.
David Ciml, giám đốc công ty CD Paliva ở Kájov, cho biết ông đã ngừng vận chuyển than bằng đường sắt từ 15 năm trước. Ông nhấn mạnh ưu điểm của xe tải là vận chuyển nhanh chóng, "tối đa hóa chất lượng than vì ít phải chuyển đổ".
Phân tích & Ý nghĩa
Số liệu cho thấy từ năm 2021, khối lượng vận tải hàng hóa bằng xe tải tại Séc đã tăng khoảng 15%, trong khi vận tải đường sắt giảm khoảng 12,5%. Hiện tại, khoảng 80% hàng hóa vận chuyển trong nước được chuyên chở bằng đường bộ, mức cao nhất từ trước đến nay và có thể còn tăng trong năm nay.
Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn phương tiện vận tải của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, do chi phí và tính linh hoạt của xe tải. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức cho hệ thống giao thông đường bộ, như tình trạng quá tải và hư hỏng đường sá, đồng thời ảnh hưởng đến môi trường do lượng khí thải từ xe tải.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, nhiều người hoạt động trong các ngành kinh doanh nhỏ như vận tải, nhà hàng, siêu thị, hoặc dịch vụ liên quan có thể cảm nhận rõ sự thay đổi này. Việc vận chuyển hàng hóa bằng xe tải trở nên phổ biến hơn có thể ảnh hưởng đến chi phí nhập hàng và giao nhận, đồng thời liên quan đến các thủ tục giấy tờ như giấy phép lái xe, giấy phép kinh doanh vận tải (živnostenský list) và các quy định về thuế, phí đường bộ.
Kết luận
Việc các doanh nghiệp tại Séc ưu tiên vận tải bằng xe tải thay vì đường sắt là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chi phí và thời gian vận chuyển ngày càng được chú trọng. Mặc dù vận tải đường sắt vẫn có vai trò quan trọng trong một số lĩnh vực, nhưng sự linh hoạt và hiệu quả của xe tải đang chiếm ưu thế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngành logistics mà còn tác động đến nhiều ngành kinh doanh khác, trong đó có cộng đồng người Việt tại Séc.
Doanh nghiệp ưu tiên vận tải bằng xe tải, đường sắt không còn hiệu quả