Dự báo thiệt hại nông nghiệp miền Tây mùa khô 2026-2027 do El Nino
Đồng bằng sông Cửu Long, vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của Việt Nam, đang đứng trước nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng trong mùa khô năm 2026-2027. Liệu thiệt hại có vượt qua mức kỷ lục của mùa khô 2015-2016? Những giải pháp nào được đề xuất để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và sinh kế người dân?
Bối cảnh
Ngày 2-11, tại thành phố Cần Thơ đã diễn ra hội thảo "Giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững và thích ứng với xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long". Đây là vùng đồng bằng rộng lớn ở miền Nam Việt Nam, nổi tiếng với hệ thống sông ngòi chằng chịt và là vựa lúa lớn nhất nước. Tuy nhiên, khu vực này cũng rất nhạy cảm với biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Nino, gây ra hạn hán và xâm nhập mặn sâu vào đất liền, đe dọa sản xuất nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt.
El Nino là hiện tượng khí hậu toàn cầu xảy ra khi nước biển ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nóng lên bất thường, làm thay đổi các mô hình thời tiết trên khắp thế giới. Ở Việt Nam, El Nino thường gây ra mùa khô kéo dài, ít mưa và tăng nhiệt độ, làm tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Diễn biến chính
TS Trần Thái Hùng, Phó giám đốc Trung tâm thủy nông và cấp nước thuộc Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, đã cập nhật thông tin dự báo tác động của El Nino đến khu vực này trong mùa khô năm nay. Ông nhận định tình hình hạn hán và xâm nhập mặn năm 2026-2027 sẽ rất nghiêm trọng, có thể vượt qua mức của mùa khô 2015-2016, một mùa khô được xem là kỷ lục về thiệt hại.
Cụ thể, dự báo các tháng cuối năm 2026 sẽ có cường độ hạn hán và mặn rất mạnh, kéo dài sang các tháng mùa hè năm 2027. Nhiệt độ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3-2027 được dự báo tăng cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2°C, có nơi lên tới 2-3°C. Điều này khiến nước bốc hơi nhanh hơn, lượng mưa giảm, dẫn đến nguồn nước ngọt trở nên rất căng thẳng, đặc biệt ở các khu vực canh tác phụ thuộc vào nước mưa.
Về xâm nhập mặn, dự báo từ tháng 1 đến tháng 2-2027, mặn với nồng độ 4g/l sẽ xâm nhập sâu vào đất liền khoảng 80-85km. Đến tháng 3-2027, vùng xâm nhập mặn có thể mở rộng lên tới 110-130km tính từ cửa biển. Tuy nhiên, nếu mưa xuất hiện sớm trong tháng 5-2027, ranh giới mặn có thể giảm bớt.
Thiệt hại được dự báo sẽ ảnh hưởng đến khoảng 85.800ha diện tích sản xuất nông nghiệp tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có Tây Ninh (1.800ha), Đồng Tháp (20.000ha), Vĩnh Long (12.000ha), Cần Thơ (22.000ha) và Cà Mau (30.000ha).
Phân tích & Ý nghĩa
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất nông nghiệp chủ lực của Việt Nam, đặc biệt về lúa gạo, trái cây và thủy sản. Hạn hán và xâm nhập mặn không chỉ gây thiệt hại trực tiếp đến mùa màng mà còn ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, chăn nuôi và đời sống người dân. Việc dự báo sớm và chính xác giúp các cơ quan chức năng có thể đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và xã hội.
TS Trần Thái Hùng cho biết các giải pháp được đề xuất bao gồm cung cấp thông tin dự báo cho các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các sở ngành địa phương để truyền tải kịp thời đến người dân. Khuyến cáo người dân biết thời điểm lấy nước và ngưng lấy nước hợp lý, đồng thời sử dụng các cống ngăn mặn dọc theo các sông để hạn chế xâm nhập mặn.
Bên cạnh đó, người dân cần bố trí lịch thời vụ phù hợp, sử dụng nước hợp lý tại các vùng trọng điểm như Gò Công, Bắc Bến Tre, Nam Măng Thít, Long Phú - Tiếp Nhật, đặc biệt những vùng xuống giống và kết thúc trong tháng 10-2026. Việc vận hành và tận dụng nguồn nước ngọt tại các cống đầu hệ thống để trữ nước cũng là giải pháp quan trọng nhằm phục vụ sản xuất trong thời điểm mặn xâm nhập sâu.
Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam cũng đã phát triển hai mã QR dành cho hệ điều hành IOS và Android, giúp người dân dễ dàng theo dõi thông tin về nguồn nước và xâm nhập mặn trên điện thoại thông minh, nâng cao khả năng ứng phó cá nhân và cộng đồng.
Kết luận
Dự báo hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long rất nghiêm trọng, có thể vượt qua mức của mùa khô 2015-2016, đe dọa sản xuất nông nghiệp trên diện rộng. Việc cập nhật thông tin kịp thời và triển khai các giải pháp ứng phó là cần thiết để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sinh kế người dân và đảm bảo an ninh lương thực khu vực.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Trần Thái Hùng đưa ra các thông tin tổng hợp về hạn, mặn trong 10 năm qua và đưa ra cảnh báo về ảnh hưởng của hạn, mặn trong mùa khô 2026-2027 - Ảnh: CHÍ QUỐC
Dự báo thiệt hại sản xuất nông nghiệp các tỉnh miền Tây mùa khô năm nay ra sao? - Ảnh 2.
Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam công bố 2 mã QR để người dân cài đặt phần mềm theo dõi nguồn nước, xâm nhập mặn - Ảnh: Chí QUỐC
Dự báo thiệt hại nông nghiệp miền Tây mùa khô 2026-2027 do El Nino