Giá đường giảm gây khó cho nhà máy đường Séc, một cơ sở đã đóng cửa
Ngành sản xuất đường tại Cộng hòa Séc đang đối mặt với thử thách lớn khi giá đường giảm sâu trong khi chi phí sản xuất lại tăng cao. Điều này đã khiến một nhà máy đường phải đóng cửa, làm dấy lên lo ngại về tương lai của ngành công nghiệp truyền thống lâu đời này. Vậy nguyên nhân nào dẫn tới tình trạng này và nó ảnh hưởng ra sao đến người tiêu dùng và doanh nghiệp Việt tại Séc?
Bối cảnh
Ngành sản xuất đường tại Séc có truyền thống gần hai thế kỷ, phát triển mạnh mẽ từ thời Đế quốc Áo-Hung vào thế kỷ 19, khi đường được gọi là "vàng trắng" vì tầm quan trọng kinh tế của nó. Séc là nước có điều kiện thuận lợi để trồng củ cải đường, nguyên liệu chính để sản xuất đường trong nước và xuất khẩu sang các nước khác.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ngành này đang gặp khó khăn do sự biến động của thị trường đường toàn cầu và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Người dân ngày càng ưa chuộng các sản phẩm ít ngọt hơn hoặc thay thế đường bằng các chất làm ngọt khác. Đồng thời, giá đường bán ra trên thị trường giảm mạnh, trong khi chi phí sản xuất lại tăng do giá năng lượng, vật liệu bao bì và chi phí lao động.
Diễn biến chính
Giá bán lẻ đường tinh thể tại Séc đã giảm từ mức kỷ lục 32,23 Kč/kg vào tháng 12 năm 2022 xuống còn khoảng 15,25 Kč/kg trong năm ngoái. Hiện nay, giá đường trong các chương trình khuyến mãi vẫn ở mức thấp, chưa trở lại mức trước khi tăng giá. Đáng chú ý, giá bán buôn cho các nhà sản xuất còn thấp hơn nhiều, chỉ khoảng 12 Kč/kg tại Séc, Đức và Ba Lan vào mùa xuân năm nay.
Trong khi đó, các nhà máy đường phải chịu áp lực tăng chi phí sản xuất do giá năng lượng leo thang, chi phí bao bì và tiền lương tăng, cùng với việc phải mua các loại giấy phép phát thải khí nhà kính (emisní povolenky) do quy định môi trường nghiêm ngặt tại EU. Điều này khiến khoảng cách giữa giá bán và chi phí sản xuất ngày càng lớn, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của các nhà máy.
Hiện nay, Séc có sáu nhà máy đường hoạt động, sản xuất tổng cộng khoảng 589 nghìn tấn đường từ củ cải trong giai đoạn từ cuối năm ngoái đến tháng 2 năm nay, vượt xa nhu cầu tiêu thụ trong nước. Tuy nhiên, tiêu thụ đường trong nước lại giảm, từ 36,9 kg/người năm 2022 xuống còn 30,8 kg/người hai năm sau đó. Sự giảm sút này một phần do người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm ít ngọt hoặc thay thế đường bằng các chất làm ngọt khác.
Thêm vào đó, nguồn cung đường tại châu Âu tăng lên nhờ các vụ mùa bội thu và nhập khẩu từ Ukraine, đặc biệt sau khi các hạn ngạch nhập khẩu được nới lỏng từ năm 2022, cho phép nhập khẩu không thuế lên đến 100 nghìn tấn mỗi năm.
Trong bối cảnh đó, một nhà máy đường tại Hrušovany nad Jevišovkou đã phải đóng cửa vào năm ngoái, cùng với một nhà máy ở Áo, do công ty Agrana quyết định tập trung sản xuất vào ít nhà máy hơn để giảm chi phí. Đây không phải là phá sản mà là sự tái cấu trúc để thích ứng với thị trường.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc giá đường giảm trong khi chi phí sản xuất tăng tạo ra một nghịch lý khó giải cho ngành sản xuất đường tại Séc. Các nhà máy phải đối mặt với áp lực tài chính lớn, có thể dẫn đến việc đóng cửa thêm các cơ sở sản xuất, làm giảm khả năng chế biến củ cải đường trong nước.
Điều này sẽ ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng từ nông dân trồng củ cải đến các nhà máy chế biến. Nếu nhà máy đóng cửa, đường vận chuyển từ vùng trồng củ cải đến các nhà máy còn lại sẽ xa hơn, làm tăng chi phí vận chuyển và giảm lợi nhuận cho người trồng. Một số nông dân có thể từ bỏ trồng củ cải nếu chi phí và rủi ro quá cao.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, đặc biệt những người kinh doanh trong ngành thực phẩm, nhà hàng hoặc siêu thị, biến động giá đường và nguồn cung có thể ảnh hưởng đến chi phí nguyên liệu và giá thành sản phẩm. Ngoài ra, các chính sách liên quan đến môi trường như giấy phép phát thải cũng có thể làm tăng chi phí sản xuất và kinh doanh trong ngành thực phẩm nói chung.
Kết luận
Ngành sản xuất đường tại Séc đang trải qua giai đoạn khó khăn khi giá đường giảm sâu trong khi chi phí sản xuất tăng cao. Việc một nhà máy đường đóng cửa là dấu hiệu cảnh báo về sự thay đổi trong ngành này, có thể kéo theo những hệ quả lâu dài cho nông dân, nhà sản xuất và cả người tiêu dùng. Cộng đồng người Việt tại Séc cần theo dõi sát sao những biến động này để điều chỉnh hoạt động kinh doanh phù hợp.
Giá đường giảm gây khó cho nhà máy đường Séc, một cơ sở đã đóng cửa