Hỗ trợ Covid tại Séc chỉ giữ việc làm tạm thời, doanh nghiệp sau đó lại sa thải nhiều hơn
Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch Covid-19 tại Séc đã giúp duy trì hàng chục nghìn việc làm trong giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, sau khi chương trình kết thúc, nhiều công ty lại sa thải nhân viên nhiều hơn so với trước đại dịch. Vậy nguyên nhân và tác động của chính sách này ra sao?
Bối cảnh
Trong các năm 2020 và 2021, chính phủ Séc do liên minh giữa đảng ANO (đảng dân túy của cựu Thủ tướng Andrej Babiš) và Đảng Dân chủ Xã hội (ČSSD) đã triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp mang tên Antivirus nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 lên thị trường lao động. Chương trình này tiêu tốn khoảng 51 tỷ korun và nhằm mục đích giữ chân người lao động trong bối cảnh nhiều ngành nghề bị ảnh hưởng nặng nề do các biện pháp hạn chế dịch bệnh.
Antivirus được thiết kế như một biện pháp tạm thời, nhằm bảo vệ việc làm cho hàng chục nghìn nhân viên trong thời gian dịch bệnh diễn biến phức tạp, giúp các doanh nghiệp không phải sa thải nhân viên ngay lập tức.
Diễn biến chính
Theo phân tích của một viện nghiên cứu, chương trình Antivirus đã giúp duy trì 61 nghìn vị trí việc làm trong thời gian hoạt động. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính tạm thời. Sau khi chương trình kết thúc, tác động tích cực đối với việc làm dần biến mất và thậm chí có xu hướng ngược lại.
- Trong vòng hai năm sau khi chương trình kết thúc, các doanh nghiệp từng nhận hỗ trợ có xu hướng giảm số lượng nhân viên so với thời điểm trước đại dịch, trong khi các công ty không nhận hỗ trợ lại tăng nhẹ số lao động.
- Sự khác biệt trung bình về số lượng nhân viên giữa hai nhóm doanh nghiệp này là khoảng 9 người theo phân tích ban đầu, và lên tới 16-17 người khi so sánh các công ty tương đồng về ngành nghề, quy mô và tài sản trước khi nhận hỗ trợ.
- Điều này không có nghĩa mỗi doanh nghiệp sa thải đúng số người như vậy, mà là mức chênh lệch trung bình trong thay đổi số lao động giữa hai nhóm.
- Riêng với các doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực lưu trú và dịch vụ ăn uống, chương trình hỗ trợ được đánh giá là có tác dụng tích cực trong việc giữ chân nhân viên.
Phân tích & Ý nghĩa
Ý kiến các chuyên gia kinh tế về hiệu quả của chương trình Antivirus có sự khác biệt. Ông Petr Dufek, kinh tế trưởng của Ngân hàng Creditas, cho rằng mục tiêu chính của chương trình là giúp doanh nghiệp tồn tại trong bối cảnh nhu cầu thị trường sụt giảm nghiêm trọng do các biện pháp hạn chế dịch bệnh. Việc giảm nhân viên sau đó là điều dễ hiểu khi thị trường lao động phục hồi chậm.
Ngược lại, ông Miroslav Novák, nhà phân tích chính của công ty đầu tư Citfin, chỉ trích chương trình thiếu sự tập trung và không có cơ chế theo dõi hiệu quả lâu dài. Ông cho rằng chương trình không nhắm đúng đối tượng cần hỗ trợ và thiếu các tiêu chí ràng buộc để đảm bảo doanh nghiệp duy trì việc làm sau khi nhận trợ cấp.
Viện nghiên cứu đề xuất xây dựng một hệ thống giám sát chặt chẽ hơn, nhằm tránh việc hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn do các vấn đề cấu trúc hoặc nguyên nhân khác không liên quan đến khủng hoảng. Theo đó, doanh nghiệp phải chứng minh sự sụt giảm đáng kể về nhu cầu hoặc doanh thu, không được chi trả cổ tức, thưởng cho ban quản lý hay chia lợi nhuận trong thời gian nhận hỗ trợ, đồng thời cam kết giữ chân nhân viên trong một khoảng thời gian nhất định sau khi kết thúc chương trình.
Kết luận
Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Antivirus tại Séc đã phát huy tác dụng trong việc giữ việc làm tạm thời trong đại dịch Covid-19, nhưng hiệu quả lâu dài không được như mong đợi khi nhiều doanh nghiệp sau đó lại sa thải nhiều nhân viên hơn. Bài học từ chương trình này là cần có sự tập trung và giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo nguồn lực hỗ trợ được sử dụng hiệu quả, đồng thời bảo vệ tốt hơn cho người lao động trong các cuộc khủng hoảng tương lai.
Hỗ trợ Covid tại Séc chỉ giữ việc làm tạm thời, doanh nghiệp sau đó lại sa thải nhiều hơn