Kem làm trắng da chứa thủy ngân độc hại vẫn bán tràn lan trên Amazon và Temu
Trên các trang thương mại điện tử lớn như Amazon Ấn Độ và Temu, kem làm trắng da chứa thủy ngân độc hại vẫn được bán dưới những tên gọi khác nhau, dù đã bị các cơ quan y tế Mỹ và châu Âu cảnh báo từ lâu. Tại sao sản phẩm nguy hiểm này vẫn tồn tại và ảnh hưởng thế nào đến người tiêu dùng?
Bối cảnh
Kem làm trắng da chứa thủy ngân là một vấn đề nhức nhối trong ngành mỹ phẩm toàn cầu. Thủy ngân là chất độc hại, bị cấm sử dụng trong mỹ phẩm tại nhiều quốc gia do nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng cho thận, não và hệ thần kinh. Tuy nhiên, kem làm trắng da vẫn là một thị trường tỷ đô phổ biến ở nhiều khu vực như châu Á, châu Phi và vùng Caribbean, nơi quan niệm về vẻ đẹp gắn liền với làn da sáng màu hơn. Điều này trái ngược với xu hướng da rám nắng phổ biến ở châu Âu và Mỹ.
Ở các nước EU, trong đó có Cộng hòa Séc, các sản phẩm chứa thủy ngân bị cấm lưu hành. Tuy nhiên, trên các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Amazon, Temu hay TikTok, kem làm trắng da chứa thủy ngân vẫn dễ dàng được mua bán, thậm chí trong các phiên bản tiếng Séc của các trang này cũng có các sản phẩm kem làm trắng hoặc làm sáng da phổ biến.
Diễn biến chính
Gần đây, hãng tin Reuters đã phát hiện kem Chandni của công ty SJ Enterprises (Pakistan) được bán trên Amazon Ấn Độ dưới tên gọi mập mờ là kem làm sáng da, với tên thật trên bao bì bị làm mờ không đọc được. Trước đó, các cơ quan y tế Mỹ đã cảnh báo về sản phẩm này do chứa thủy ngân.
Chuyên gia độc chất học Winston Morgan từ Đại học East London giải thích rằng thủy ngân trong kem làm trắng da hoạt động bằng cách ức chế sự hình thành melanin – sắc tố quyết định màu da. Thủy ngân vừa rẻ tiền, dễ trộn vào kem lại cho hiệu quả làm trắng nhanh hơn nhiều so với các chất được phép sử dụng như axit kojic.
- Reuters đã đặt mua nhiều loại kem và xà phòng làm trắng da trên các trang thương mại điện tử mà không gặp khó khăn, dù trên nhãn không ghi thành phần thủy ngân.
- Mức giá của các sản phẩm nghi ngờ chứa thủy ngân chỉ bằng khoảng một phần tư so với các sản phẩm làm trắng da hợp pháp chứa axit kojic.
- Thủy ngân có thể thấm qua da, gây tổn thương thận, não và hệ thần kinh. Nguy hiểm hơn, thủy ngân có thể phát tán trong không khí, làm ô nhiễm quần áo, chăn ga và gây ngộ độc cho các thành viên khác trong gia đình, kể cả trẻ em.
Kiểm nghiệm của cơ quan y tế New York trên 197 sản phẩm mỹ phẩm cho thấy có tới 56 sản phẩm chứa thủy ngân, trong đó 33 sản phẩm vượt mức cho phép, 11 sản phẩm vượt mức gấp hơn 10.000 lần. Tuy nhiên, chỉ có 7 sản phẩm ghi rõ thành phần thủy ngân trên nhãn.
Các nền tảng như Amazon, Temu và TikTok tuyên bố cấm bán các sản phẩm độc hại và cam kết gỡ bỏ khi được cảnh báo. Tuy nhiên, việc kiểm soát rất khó khăn, vì khi một sản phẩm bị gỡ, sản phẩm khác lại xuất hiện với tên mới hoặc người bán khác. Ví dụ, kem Parley Goldie bị cơ quan Pháp thu hồi ngày 28 tháng 8 nhưng chỉ ba ngày sau lại được bán trên Amazon Bỉ.
Phân tích & Ý nghĩa
Vấn đề này phản ánh thách thức lớn trong quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới, khi các nền tảng chỉ đóng vai trò trung gian và không chịu trách nhiệm trực tiếp về sản phẩm của người bán bên ngoài. Luật pháp hiện hành ở nhiều nơi chưa đủ mạnh để xử lý triệt để các vi phạm này.
Tuy nhiên, Liên minh châu Âu đang chuẩn bị áp dụng một cuộc cải cách hải quan quan trọng từ tháng 7 năm 2026. Theo đó, các sàn thương mại điện tử như Temu sẽ được coi là nhà nhập khẩu và phải chịu trách nhiệm trực tiếp về an toàn sản phẩm khi đưa hàng vào thị trường EU. Họ sẽ phải chịu phạt nặng, lên đến 6% giá trị nhập khẩu hoặc bị cấm hoàn toàn nếu vi phạm quy định về sản phẩm độc hại.
Đồng thời, EU sẽ bỏ giới hạn miễn thuế 150 EUR cho hàng nhập khẩu và áp dụng mức thuế 3 EUR cho mỗi món hàng, nhằm tăng cường kiểm soát và ngăn chặn hàng hóa nguy hiểm, kém chất lượng tràn vào thị trường châu Âu. Các cơ quan hải quan tại Lille (Pháp) và trung tâm dữ liệu hải quan mới sẽ giúp tăng hiệu quả kiểm tra.
Kết luận
Việc kem làm trắng da chứa thủy ngân vẫn được bán trên các nền tảng thương mại điện tử lớn là một cảnh báo về nguy cơ sức khỏe và sự lỏng lẻo trong kiểm soát thị trường toàn cầu. Với những thay đổi luật pháp sắp tới tại EU, hy vọng các sản phẩm độc hại sẽ bị ngăn chặn hiệu quả hơn, bảo vệ người tiêu dùng, trong đó có cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu khỏi những rủi ro tiềm ẩn.
Kem làm trắng da chứa thủy ngân độc hại vẫn bán tràn lan trên Amazon và Temu