Lao động Việt hồi hương chủ yếu làm công việc giản đơn
Sau thời gian làm việc ở nước ngoài, nhiều lao động Việt Nam trở về quê hương với những công việc giản đơn, chủ yếu là thợ thủ công, bán hàng. Tỷ lệ lao động giữ vị trí lãnh đạo hoặc chuyên môn kỹ thuật chỉ chiếm một phần nhỏ. Điều này đặt ra câu hỏi về sự phù hợp giữa kỹ năng tích lũy ở nước ngoài và nhu cầu thị trường lao động trong nước.
Bối cảnh
Báo cáo chuyên sâu về lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài, công bố tháng 9 năm 2026 bởi Cục Thống kê, cho thấy gần một phần ba lao động Việt hồi hương tìm được việc làm trong khu vực tư nhân. Ngoài ra, 21% tự kinh doanh hoặc điều hành hộ gia đình, công ty riêng, trong khi chỉ có 3% làm việc trong khu vực nhà nước. Đây là bức tranh tổng thể về sự trở về và tái hòa nhập của lao động Việt Nam sau khi làm việc ở nước ngoài.
Việc lao động trở về chủ yếu làm những công việc giản đơn hoặc không đòi hỏi trình độ chuyên môn cao phản ánh thực trạng thị trường lao động trong nước cũng như khả năng chuyển đổi kỹ năng của người lao động. Nhóm nghề phổ biến nhất là thợ thủ công và các nghề liên quan, chiếm gần 31%, tiếp đến là nhân viên, bảo vệ, bán hàng với khoảng 25%. Nam giới thường làm thợ thủ công, trong khi lao động nữ tập trung vào bán hàng và dịch vụ cá nhân.
Diễn biến chính
Theo báo cáo, chỉ hơn 5% lao động hồi hương làm các công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật, trong đó 3% ở bậc cao và 2% bậc trung. Điều này cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa số lượng lao động có kỹ năng chuyên môn và nhu cầu thực tế của thị trường.
Kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy khi làm việc ở nước ngoài có tác động tích cực đến việc làm hiện tại của 72% lao động hồi hương. Tuy nhiên, 28% cho biết kỹ năng họ có chưa phù hợp với công việc hiện tại, phản ánh sự lệch pha giữa kỹ năng lao động sở hữu và nhu cầu thị trường trong nước.
- Tuổi trung vị của lao động Việt ra nước ngoài ngày càng trẻ, khoảng 27 tuổi.
- Khoảng 27% người trở về có nguyện vọng tiếp tục đi làm việc ở nước ngoài, chủ yếu muốn trở lại nơi đã từng làm việc do quen thuộc và có mạng lưới đồng hương.
- Nhu cầu việc làm tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp và xây dựng, tiếp đến là dịch vụ, trong khi nông nghiệp chiếm tỷ trọng thấp nhất.
Phân tích & Ý nghĩa
Báo cáo của Cục Thống kê nhấn mạnh phần lớn lao động hồi hương được hỗ trợ việc làm nhưng vẫn cần thêm các chính sách hỗ trợ tái hòa nhập thị trường lao động. Việc công nhận kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy ở nước ngoài, hỗ trợ đào tạo lại, khởi nghiệp và giới thiệu việc làm phù hợp sẽ giúp khai thác hiệu quả nguồn nhân lực này.
Đồng thời, việc hoàn thiện hệ thống thu thập và phân tích dữ liệu về di cư lao động nước ngoài là cần thiết để theo dõi chi phí, điều kiện làm việc, tình trạng hồi hương và khả năng tìm việc làm sau khi về nước. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách phù hợp, hỗ trợ lao động hồi hương và phát triển thị trường lao động trong nước.
Kết luận
Lao động Việt Nam hồi hương chủ yếu làm các công việc giản đơn, trong khi kỹ năng chuyên môn cao chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Việc này phản ánh sự lệch pha giữa kỹ năng tích lũy ở nước ngoài và nhu cầu thị trường trong nước. Chính sách hỗ trợ tái hòa nhập và công nhận kỹ năng là cần thiết để tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực quý giá này.
Hình ảnh từ bài viết
Lao động trong kỳ thi sát hạch tiếng Hàn đi làm việc theo chương trình EPS, năm 2023. Ảnh: Ngọc Thành
Lao động Việt hồi hương chủ yếu làm công việc giản đơn