Lấy ý kiến trẻ em về dự luật hiến, ghép mô: Bài học cần rút kinh nghiệm

0001-01-01

Lấy ý kiến trẻ em về dự luật hiến, ghép mô: Bài học cần rút kinh nghiệm

Bối cảnh

Chiều ngày 27 tháng 10, Bộ Y tế Việt Nam tổ chức họp báo để cung cấp thông tin về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Đây là một dự luật quan trọng liên quan đến quyền lợi và sức khỏe của người dân, trong đó có trẻ em.

Trong quá trình xây dựng dự luật, Bộ Y tế đã đề nghị phối hợp với Hội đồng Đội Trung ương để lấy ý kiến của trẻ em từ 7 tuổi trở lên về nội dung dự thảo. Tuy nhiên, việc này đã gây ra nhiều tranh cãi về tính phù hợp và phương pháp lấy ý kiến.

Diễn biến chính

Ông Nguyễn Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, cho rằng việc lấy ý kiến trẻ em cần được thực hiện đúng đối tượng, nội dung và phương pháp phù hợp với từng độ tuổi, tránh hình thức chạy theo số lượng. Ông nhấn mạnh trẻ em chưa thể hiểu hết các vấn đề pháp lý phức tạp để đưa ra ý kiến chính xác, do đó cần xác định rõ nhóm trẻ em được lấy ý kiến, nội dung lấy ý kiến và cách thức thực hiện.

Ông Quang cũng cho biết chủ trương lấy ý kiến trẻ em phù hợp với tinh thần của Luật Trẻ em và các quy định liên quan, nhưng khi triển khai cần tránh làm cho hoạt động này trở nên hình thức, mất đi ý nghĩa thực chất.

Phó chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, ông Đặng Hoa Nam, cũng nhấn mạnh quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em đã được quy định trong Hiến pháp 2013 và Luật Trẻ em 2016. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc lấy ý kiến trẻ em trong xây dựng chính sách và việc lấy ý kiến trong các vấn đề nhạy cảm như hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người ở trẻ em.

Việc lấy ý kiến trong xây dựng pháp luật đòi hỏi xác định độ tuổi phù hợp, phương pháp lấy ý kiến và cung cấp thông tin để trẻ hiểu rõ vấn đề.
Đối với hiến, lấy mô ở trẻ em, lấy ý kiến trẻ chỉ là điều kiện cần, cần có thêm cơ chế bảo vệ chặt chẽ với sự tham gia của hội đồng chuyên môn độc lập và ý kiến của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Cần có sự tham gia của chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên công tác xã hội để đảm bảo ý kiến của trẻ là tự nguyện, khách quan, không bị ép buộc hay lợi dụng.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc lấy ý kiến trẻ em trong xây dựng luật pháp là một bước tiến nhằm tôn trọng quyền của trẻ theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, dự luật liên quan đến hiến, lấy mô và bộ phận cơ thể người là vấn đề rất nhạy cảm, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về mặt pháp lý, y tế và đạo đức.

Việc lấy ý kiến trẻ em cần được thực hiện bằng phương pháp phù hợp với nhận thức của từng độ tuổi, tránh áp đặt hoặc hình thức. Đồng thời, cần có các cơ chế bảo vệ quyền lợi trẻ em nghiêm ngặt, bao gồm sự tham gia của chuyên gia và người giám hộ để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ.

Ông Nguyễn Huy Quang cũng lưu ý ban soạn thảo dự luật cần giải thích rõ các khái niệm chuyên môn và pháp lý, tránh gây hiểu nhầm trong dư luận. Đáng chú ý, nếu luật chỉ cho phép hiến mô, bộ phận cơ thể từ người đủ 18 tuổi trở lên, sẽ có những trường hợp trẻ em mắc bệnh cần ghép mô nhưng không có nguồn hiến phù hợp.

Do đó, nghiên cứu mở rộng cơ chế hiến mô từ người chết não hoặc chết tuần hoàn, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật và chuyên môn, có thể tạo thêm cơ hội điều trị cho người bệnh, đồng thời mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Ông Đặng Hoa Nam cũng nhấn mạnh nếu mở rộng đối tượng hiến mô dưới 18 tuổi thì phải kèm theo các điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt, cùng với cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm hiệu quả để đảm bảo thực thi nghiêm túc.

Kết luận

Việc lấy ý kiến trẻ em về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người là một chủ trương đúng đắn, phù hợp với quyền của trẻ em. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thực chất và bảo vệ quyền lợi trẻ em, cần có phương pháp lấy ý kiến phù hợp, tránh hình thức và có các cơ chế bảo vệ chặt chẽ. Đồng thời, dự luật cần được giải thích rõ ràng để tránh hiểu nhầm và mở rộng các cơ chế hiến mô phù hợp với thực tiễn điều trị và đạo đức xã hội.