Muốn mua nhà ở xã hội nhưng nhiều người ngại thủ tục, vì sao?
Mua nhà ở xã hội là ước mơ của nhiều người lao động, công nhân và nhân viên văn phòng tại TP.HCM, nhất là khi giá nhà đất ngày càng leo thang. Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý được ghi nhận là phần lớn người có nhu cầu chưa từng nộp hồ sơ xin mua nhà ở xã hội. Điều gì đang khiến họ chùn bước ngay từ đầu?
Bối cảnh
Nhà ở xã hội là loại hình nhà được xây dựng với giá thành thấp hơn thị trường, dành cho nhóm đối tượng thu nhập thấp, công nhân, người lao động có nhu cầu ổn định chỗ ở. Tại TP.HCM, nhu cầu về nhà ở xã hội rất lớn do tốc độ đô thị hóa nhanh và giá nhà đất cao. Tuy nhiên, việc tiếp cận các dự án này không hề đơn giản.
Báo cáo "Nghiên cứu về nhu cầu, kỳ vọng và cơ chế tâm lý của nhóm đối tượng chưa tiếp cận nhà ở xã hội" do nhóm chuyên gia Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) thực hiện trên 1.059 người dân cùng khảo sát sâu tại 20 doanh nghiệp chủ đầu tư đã hé lộ nhiều rào cản thực tế.
Diễn biến chính
Khảo sát cho thấy có tới 92,8% người có nhu cầu mua nhà ở xã hội chưa từng bước chân vào quy trình nộp hồ sơ. Một trong những nguyên nhân chính là nỗi sợ thủ tục hành chính phức tạp và rườm rà. Ví dụ, chị Nguyễn Thị Mai, công nhân may tại khu nhà trọ ven Khu công nghiệp VSIP, TP.HCM, cho biết nhiều đồng nghiệp từng đi nộp hồ sơ nhưng bị trả về vì thiếu các giấy tờ như xác nhận thu nhập, xác nhận chưa có nhà hay giấy tờ con cái.
Điều này khiến họ ngán ngẩm và không dám tiếp tục làm hồ sơ, vì làm công nhân nghỉ một ngày là mất tiền công. Bên cạnh đó, khảo sát cũng ghi nhận 20% người dân hoàn toàn không biết cách thức đăng ký hay bắt đầu quy trình từ đâu, 19% cho rằng bộ hồ sơ và các bước xét duyệt quá phức tạp, và 16% không xác định được mình có thuộc diện thụ hưởng hay không.
Không chỉ công nhân, nhân viên văn phòng như anh Trần Văn Nam cũng gặp khó khăn về thông tin. Dù tích lũy được gần 400 triệu đồng và có thu nhập dưới 40 triệu đồng/tháng, anh Nam vẫn phải từ bỏ ý định mua nhà ở xã hội vì thông tin trên mạng chủ yếu là cò đất rao chênh giá hoặc các dịch vụ "bao đậu" hồ sơ với chi phí cao, trong khi trang web chính thức lại rất ít thông tin mở bán.
Khảo sát cho thấy 41% người tìm kiếm thông tin qua Internet, 28% hỏi qua người thân, bạn bè, nhưng chỉ có 2% sử dụng kênh báo chí, truyền hình hay cổng thông tin chính thức. Sự thiếu minh bạch này tạo ra "chi phí tâm lý" lớn, khiến nhiều người mặc định thủ tục khó khăn và tự bỏ cuộc.
Phân tích & Ý nghĩa
Rào cản thủ tục hành chính và thông tin không minh bạch là những vấn đề cốt lõi khiến người dân chưa tiếp cận được nhà ở xã hội. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động, công nhân mà còn làm giảm hiệu quả của chính sách nhà ở xã hội do nhà nước và doanh nghiệp đầu tư.
Đáng chú ý, ngoài giá bán, người mua còn rất quan tâm đến hệ sinh thái tiện ích thiết yếu như mua sắm, giáo dục, y tế và giao thông. Nỗi lo mua phải dự án nhà ở xã hội bị "bỏ rơi" về hạ tầng, thiếu trường học, chợ, trạm y tế cũng là một nguyên nhân khiến người trẻ ngần ngại xuống tiền.
Kết luận
Báo cáo từ Đại học Quốc gia TP.HCM cho thấy muốn phát huy hiệu quả nhà ở xã hội, cần cải thiện thủ tục hành chính, tăng cường thông tin minh bạch và chú trọng phát triển hạ tầng tiện ích đi kèm. Đây cũng là những điểm người dân, đặc biệt là công nhân và người lao động tại TP.HCM đang mong đợi để có thể hiện thực hóa giấc mơ an cư.
Hình ảnh từ bài viết
Ảnh tòa nhà D2 tại một dự án nhà ở xã hội ở xã Vĩnh Lộc, TP.HCM - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Việc thiếu nguồn cung càng khiến phân khúc nhà ở xã hội trở thành "miếng bánh ngọt" cho nhiều đối tượng lừa đảo. Ảnh chụp một dự án nhà ở xã hội khởi công đã lâu nhưng hiện "trùm mền" tại khu đông TP.HCM - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Muốn mua nhà ở xã hội nhưng nhiều người ngại thủ tục, vì sao?