Người tiêu dùng Việt thắt chặt chi tiêu, chờ khuyến mãi trở thành thói quen mới

0001-01-01

Người tiêu dùng Việt thắt chặt chi tiêu, chờ khuyến mãi trở thành thói quen mới

Thị trường bán lẻ Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng tích cực, nhưng người tiêu dùng lại ngày càng thận trọng hơn trong việc chi tiêu. Liệu thói quen so giá, chờ khuyến mãi có trở thành chuẩn mực mới trong cách mua sắm của người Việt?

Bối cảnh

Theo số liệu từ Cục Thống kê Việt Nam, doanh thu bán lẻ hàng hóa trong 8 tháng đầu năm 2026 ước đạt 3.947,6 nghìn tỉ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước, vượt mức tăng 9,1% của năm 2025. Đây là dấu hiệu tích cực cho thấy sức mua vẫn duy trì được đà tăng trưởng.

Tuy nhiên, khảo sát của Vietnam Report cho thấy dù tình hình tài chính cá nhân của người tiêu dùng được cải thiện, với 72,1% đánh giá tốt hơn so với 12 tháng trước, thì thói quen chi tiêu lại trở nên dè dặt hơn. Điều này phản ánh một thực tế rằng người tiêu dùng vẫn giữ thói quen cân nhắc kỹ lưỡng trước khi xuống tiền.

Diễn biến chính

Khảo sát từ Vietnam Report cho biết:

89,5% người tiêu dùng thường so sánh giá giữa các cửa hàng hoặc kênh bán trước khi quyết định mua.
39,5% thường trì hoãn việc mua hàng để chờ các chương trình khuyến mãi.

Chuyên gia của Vietnam Report nhận định sau một thời gian dài thắt chặt chi tiêu do ảnh hưởng của các biến động kinh tế, người tiêu dùng vẫn giữ thói quen tìm kiếm giá trị tương xứng với số tiền bỏ ra. Họ chỉ chi mạnh khi cảm thấy sản phẩm hoặc dịch vụ thực sự đáng giá.

Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ đang phải đối mặt với nhiều áp lực chi phí. Gần 75% doanh nghiệp được khảo sát cho rằng lạm phát gia tăng là thách thức lớn nhất trong năm 2026. Cục Thống kê cũng ghi nhận chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong 8 tháng tăng 4,45%, gần đạt mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm khoảng 4,5%.

Chi phí mặt bằng, nhân sự, năng lượng, vận chuyển cùng với biến động nguồn cung và tình hình địa chính trị đang gây áp lực lên hoạt động kinh doanh. Đặc biệt trong ngành thiết bị số, sự thiếu hụt một số linh kiện như chip nhớ và RAM có thể khiến giá đầu vào tăng cao.

Do đó, các nhà bán lẻ đang cân nhắc lại chiến lược mở rộng. Với nhóm bán lẻ bách hóa, còn nhiều dư địa phát triển ở các tỉnh, thành ngoài các đô thị lớn và khu vực nông thôn, nơi chiếm khoảng 64,1% dân số năm 2025 nhưng mức độ thâm nhập bán lẻ hiện đại còn thấp. Tuy nhiên, việc mở rộng đến các khu vực phân tán cũng đồng nghĩa với chi phí logistics và vận hành tăng lên.

Ngược lại, nhóm điện máy và thiết bị số có xu hướng tập trung nâng cao hiệu quả từng điểm bán thay vì mở rộng số lượng, do độ phủ tại các đô thị lớn đã tương đối cao. Doanh nghiệp chú trọng tăng doanh thu trên mỗi cửa hàng, tối ưu diện tích sử dụng và cơ cấu hàng hóa; đồng thời có thể thu hẹp, di dời hoặc tái cấu trúc những điểm bán kém hiệu quả.

Phân tích & Ý nghĩa

Thói quen so sánh giá và chờ khuyến mãi của người tiêu dùng phản ánh sự thay đổi trong hành vi mua sắm sau giai đoạn kinh tế biến động. Người tiêu dùng ngày càng trở nên tỉnh táo hơn, ưu tiên giá trị thực và hiệu quả chi tiêu. Điều này tạo áp lực cho các doanh nghiệp bán lẻ phải cân nhắc kỹ lưỡng về chiến lược giá, khuyến mãi và chất lượng sản phẩm để giữ chân khách hàng.

Đáng chú ý, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thay đổi cách người tiêu dùng tìm kiếm thông tin mua sắm. Khảo sát trên nhóm thế hệ Y và Z cho thấy 78,4% người từng sử dụng AI cho mục đích mua sắm, dù mức độ sử dụng thường xuyên chưa phổ biến (chỉ 19,9% sử dụng thường xuyên).

AI được dùng chủ yếu để tìm hiểu và sàng lọc thông tin sản phẩm, với 44,4% dùng AI để tìm hiểu thông tin, 23,5% để nhận gợi ý sản phẩm phù hợp và 19,8% để so sánh sản phẩm, thương hiệu. Điều này giúp người tiêu dùng thu hẹp lựa chọn trước khi kiểm tra giá, khuyến mãi hay trải nghiệm thực tế tại điểm bán.

Với nhà bán lẻ, xu hướng này đặt ra yêu cầu cao hơn về dữ liệu sản phẩm. Thông tin về giá, thành phần, công dụng, thông số kỹ thuật, bảo hành và điểm khác biệt cần được cung cấp đầy đủ, rõ ràng và nhất quán để hỗ trợ người tiêu dùng kiểm chứng và giúp các hệ thống AI hoạt động hiệu quả.

Kết luận

Thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn tăng trưởng nhưng người tiêu dùng ngày càng thận trọng, thói quen so sánh giá và chờ khuyến mãi đã trở thành chuẩn mực mới. Cùng với sự phát triển của AI, cách thức tìm kiếm thông tin và quyết định mua sắm đang thay đổi, tạo ra thách thức và cơ hội mới cho doanh nghiệp bán lẻ trong việc thích ứng và nâng cao hiệu quả kinh doanh.