NKÚ kết luận cố vấn Juchelka gây thiệt hại ngân sách hàng chục triệu Kč
Vụ việc liên quan đến cựu cố vấn của Aleš Juchelka, Bộ trưởng Lao động và Xã hội Séc thuộc đảng ANO, đang gây chú ý khi Nejvyšší kontrolní úřad (NKÚ - Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Séc) xác nhận rằng bà Alexandra Semancová đã gây ra thiệt hại cho ngân sách nhà nước lên tới gần 83 triệu korun do xung đột lợi ích trong việc quản lý các khoản trợ cấp từ quỹ EU. Vậy sự việc này có ý nghĩa gì và ảnh hưởng ra sao đến chính sách quản lý ngân sách và các dự án hỗ trợ tại Séc?
Bối cảnh
Nejvyšší kontrolní úřad (NKÚ) là cơ quan kiểm toán nhà nước của Cộng hòa Séc, có nhiệm vụ giám sát việc sử dụng ngân sách công và các khoản tài trợ công, trong đó có cả các quỹ của Liên minh châu Âu (EU). Aleš Juchelka là Bộ trưởng Lao động và Xã hội thuộc đảng ANO (một đảng dân túy tại Séc), người được giao quản lý các khoản trợ cấp lớn trong khuôn khổ chương trình Kế hoạch Phục hồi Quốc gia (Národní plán obnovy - NPO), một chương trình quan trọng nhằm phục hồi kinh tế sau đại dịch với sự hỗ trợ tài chính từ EU.
Bà Alexandra Semancová từng là cố vấn của Juchelka phụ trách lĩnh vực trợ cấp, đồng thời sở hữu công ty Siptrade chuyên hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ xin trợ cấp cho khách hàng. Đây là điểm mấu chốt dẫn đến xung đột lợi ích nghiêm trọng được NKÚ phát hiện.
Diễn biến chính
Theo báo cáo chưa công khai của NKÚ mà Seznam Zprávy tiếp cận được, bà Semancová đã vi phạm quy định về xung đột lợi ích khi vừa giám sát việc phân bổ trợ cấp tại Bộ Lao động và Xã hội, vừa để công ty của mình chuẩn bị hồ sơ xin trợ cấp cho các khách hàng. Điều này vi phạm các quy định của Liên minh châu Âu về quản lý quỹ công, đồng thời dẫn đến việc chi trả không đúng quy trình và gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
Cụ thể, NKÚ chỉ ra ba dự án trong chương trình NPO bị ảnh hưởng trực tiếp bởi xung đột lợi ích này, khiến các dự án này không thể được thanh toán từ nguồn tài trợ của EU. Bộ Lao động và Xã hội cũng thừa nhận có tổng cộng sáu dự án bị ảnh hưởng, bao gồm cả chương trình Zaměstnanost plus (OPZ+), với tổng nhu cầu kinh phí từ ngân sách nhà nước khoảng 69,3 triệu korun.
Đáng chú ý, NKÚ xác định tổng thiệt hại do xung đột lợi ích của bà Semancová gây ra lên tới gần 83 triệu korun, trong đó Bộ đã chi trả gần 50 triệu korun cho các khách hàng của bà này. Một trường hợp cụ thể là khoản tiền 7,2 triệu korun được cấp cho xã Vykáň, trong đó hồ sơ thanh toán được gửi bởi con gái bà Semancová, người từng là giám đốc công ty Siptrade.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ việc này cho thấy sự thiếu chặt chẽ trong kiểm soát xung đột lợi ích tại các cơ quan nhà nước, đặc biệt trong việc quản lý các khoản trợ cấp lớn từ EU. Việc một cố vấn vừa giám sát phân bổ trợ cấp vừa kinh doanh dịch vụ hỗ trợ xin trợ cấp là vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc minh bạch và công bằng, làm tổn hại đến niềm tin của công chúng và hiệu quả sử dụng ngân sách.
Mặc dù Bộ trưởng Juchelka khẳng định rằng Cộng hòa Séc sẽ không mất khoản tài chính nào từ EU vì các khoản thanh toán dựa trên việc hoàn thành các mốc quan trọng (milníky), nhưng thực tế ba dự án bị tạm dừng sẽ phải được thanh toán từ ngân sách nhà nước, gây áp lực tài chính không nhỏ. Điều này cũng ảnh hưởng đến các ngành kinh doanh nhỏ và cộng đồng người Việt tại Séc, vốn thường tham gia vào các dự án và dịch vụ liên quan đến trợ cấp, như ngành nail, nhà hàng hay siêu thị.
Kết luận
Nejvyšší kontrolní úřad đã kết luận rằng bà Alexandra Semancová, cựu cố vấn của Bộ trưởng Aleš Juchelka, đã gây ra thiệt hại cho ngân sách nhà nước lên tới hàng chục triệu korun do xung đột lợi ích trong việc quản lý các khoản trợ cấp từ EU. Vụ việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường kiểm soát và minh bạch trong quản lý tài chính công, đồng thời cảnh báo về những rủi ro khi các cá nhân có vai trò kép trong cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.
NKÚ kết luận cố vấn Juchelka gây thiệt hại ngân sách hàng chục triệu Kč