Quốc hội Việt Nam chất vấn Thủ tướng và hai bộ trưởng về khoa học công nghệ và tài chính
Phiên chất vấn đầu tiên của Quốc hội khóa 16 diễn ra trong ngày 12 tháng 11, tập trung vào hai lĩnh vực trọng yếu là khoa học công nghệ và tài chính. Các đại biểu đặt câu hỏi về những khó khăn trong thực hiện chính sách, sử dụng nguồn lực và các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cùng Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trực tiếp trả lời chất vấn, trước khi Thủ tướng Lê Minh Hưng lên tiếng giải trình cuối phiên.
Bối cảnh
Quốc hội Việt Nam khóa 16 bắt đầu các phiên chất vấn trong bối cảnh đất nước duy trì đà tăng trưởng kinh tế cao, đồng thời đối mặt với nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả nguồn lực và phát triển công nghệ. Phiên chất vấn ngày 12 tháng 11 được tổ chức trong một ngày, khác với các kỳ họp trước thường kéo dài hơn, do khối lượng công việc lập pháp lớn cần ưu tiên.
Việc lựa chọn hai lĩnh vực khoa học công nghệ và tài chính để chất vấn phản ánh sự quan tâm lớn của Quốc hội và cử tri về vai trò của đổi mới sáng tạo và quản lý tài chính trong phát triển kinh tế bền vững. Đây cũng là dịp để các bộ trưởng giải trình về tiến độ thực hiện các nghị quyết, chính sách và các vấn đề nổi cộm trong quản lý nhà nước.
Diễn biến chính
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn xoay quanh ba nhóm vấn đề chính:
- Kết quả thực hiện Nghị quyết 57, sử dụng nguồn lực và phát triển các công nghệ chiến lược.
- Chuyển đổi số và liên thông dữ liệu nhằm phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
- Phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và bảo đảm an toàn thông tin.
Báo cáo của Bộ cho thấy đã có bước tiến đáng kể trong phát triển công nghệ chiến lược với 42 đề xuất được tiếp nhận, trong đó 18 nhiệm vụ đã được phê duyệt với tổng kinh phí gần 6.280 tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn ngoài ngân sách chiếm gần 76%, thể hiện sự tham gia tích cực của doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội.
Một số công nghệ then chốt đã được doanh nghiệp Việt Nam làm chủ với tỷ lệ cao, như công nghệ lõi mạng 5G đạt khoảng 85%, thiết bị bay không người lái 70%, và công nghệ camera ứng dụng AI 65%. Nhà máy chế tạo chip bán dẫn dự kiến hoàn thành và sản xuất thử vào năm 2027. Hạ tầng viễn thông cũng phát triển nhanh với tốc độ Internet di động tăng 4,5 lần so với tháng 4/2024, đạt 230 Mbps, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 8 thế giới về tốc độ Internet di động.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời về bốn nhóm vấn đề:
- Phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công.
- Huy động và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi, vốn đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).
- Quản lý thuế thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số.
- Tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Báo cáo Chính phủ cho thấy kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao với GDP quý III tăng 9,95%, đưa mức tăng 9 tháng lên 9,01%. Thu ngân sách năm 2026 ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%, trong khi Chính phủ miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360.000 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu dự kiến vượt mốc 1.000 tỷ USD lần đầu tiên trong năm nay.
Tuy nhiên, việc phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt tại các dự án trọng điểm. Quốc hội tập trung chất vấn nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn.
Tham gia giải trình còn có Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và lãnh đạo các bộ ngành liên quan như Xây dựng, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp.
Cuối phiên, Thủ tướng Lê Minh Hưng trực tiếp trả lời chất vấn về các vấn đề thuộc trách nhiệm điều hành chung của Chính phủ. Đây là lần đầu tiên ông trả lời chất vấn trên cương vị Thủ tướng.
Phân tích & Ý nghĩa
Phiên chất vấn ngày 12 tháng 11 phản ánh sự quan tâm lớn của Quốc hội đối với việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quản lý tài chính hiệu quả, hai yếu tố then chốt cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc Bộ Khoa học và Công nghệ đạt được những kết quả bước đầu trong phát triển công nghệ chiến lược và chuyển đổi số cho thấy nỗ lực trong việc tận dụng nguồn lực xã hội và doanh nghiệp.
Đặc biệt, sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp trong đầu tư công nghệ và hạ tầng viễn thông giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong khi đó, những vướng mắc trong phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công được xem là điểm nghẽn cần được tháo gỡ để đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước, điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến các dự án phát triển cơ sở hạ tầng và dịch vụ công.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, các chính sách thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển AI và quản lý tài chính cũng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Việt Nam và liên kết kinh doanh quốc tế. Đồng thời, việc nâng cao hiệu quả đầu tư công và quản lý thuế sẽ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.
Kết luận
Phiên chất vấn Quốc hội ngày 12 tháng 11 đã làm rõ nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến khoa học công nghệ và tài chính, đồng thời thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quản lý hiệu quả nguồn lực. Thủ tướng Lê Minh Hưng lần đầu trả lời chất vấn cũng đánh dấu bước phát triển trong sự minh bạch và trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội và cử tri.
Hình ảnh từ bài viết
Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên họp ngày 17/10. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Quốc hội Việt Nam chất vấn Thủ tướng và hai bộ trưởng về khoa học công nghệ và tài chính