Sudan: Thế hệ trẻ vô hình sinh ra trong chiến tranh và khủng hoảng nhân đạo
Cuộc nội chiến kéo dài tại Sudan đã tạo ra một thế hệ trẻ em không có giấy khai sinh, không có danh tính pháp lý, và đang đối mặt với tương lai bất định. Liên Hợp Quốc cảnh báo về nguy cơ một "thế hệ bị lãng quên" khi hàng loạt trẻ em sinh ra trong bối cảnh bạo lực và nghèo đói, không được tiếp cận y tế và giáo dục cơ bản.
Bối cảnh
Cuộc nội chiến tại Sudan đã kéo dài hơn bốn năm, được xem là một trong những khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới hiện nay, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến phụ nữ và trẻ em. Các phe phái đối địch không chỉ giao tranh vũ trang mà còn sử dụng bạo lực tình dục như một vũ khí chiến tranh, với nhiều vụ cưỡng hiếp tập thể, bắt làm nô lệ và các cuộc tấn công mang động cơ sắc tộc được các điều tra viên của Liên Hợp Quốc ghi nhận.
Hậu quả là nhiều trẻ em Sudan lớn lên không có cha, không có giấy khai sinh hay bất kỳ giấy tờ pháp lý nào, khiến chúng không thể tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và các quyền cơ bản khác. Tổ chức Liên Hợp Quốc đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ hình thành một "thế hệ bị lãng quên" tại quốc gia này.
Diễn biến chính
Amira, một cô gái Sudan 17 tuổi, chia sẻ với BBC rằng con trai cô không có cha, không có giấy khai sinh hay số định danh cá nhân. Trước đây, gia đình cô sống tại thành phố Fášir, thủ phủ vùng Darfur phía Tây Sudan, nơi hiện do lực lượng paramilitari Jednotky rychlé podpory (RSF - Đơn vị Hỗ trợ Nhanh) kiểm soát. RSF đã tham chiến dữ dội với quân đội chính phủ từ tháng 4 năm 2023 trong cuộc nội chiến đẫm máu.
Fášir từng là cứ điểm cuối cùng của quân chính phủ tại Darfur trước khi rơi vào tay RSF và các nhóm dân quân Ả Rập đồng minh vào tháng 10 năm ngoái, sau hơn một năm rưỡi bị bao vây. Hàng chục nghìn dân thường bị mắc kẹt trong thành phố phải chịu cảnh bom đạn liên tục, giao tranh và đói khát kéo dài như một cơn ác mộng.
Đầu năm nay, Amira cùng gia đình quyết định rời bỏ Fášir để tìm nơi an toàn hơn. Tuy nhiên, khi di chuyển trên một con đường phía tây nam thành phố, cô bị ba tay súng RSF bắt cóc và giam giữ. Amira kể lại rằng cô bị bịt mắt, đưa đến khu vực Tabit phía nam Fášir, bị nhốt trong phòng và bị cưỡng hiếp hàng ngày trong suốt hai tháng.
Sau vài tuần, cô phát hiện mình mang thai và bị bệnh nặng. Khi những kẻ bắt cóc muốn bỏ rơi cô, họ thả Amira gần nơi cô bị bắt. Nhờ sự giúp đỡ của những người tị nạn khác từ Fášir, cô được đưa vào bệnh viện.
Amira sinh con trai tại một bệnh viện trong trung tâm nhân đạo do tổ chức Mezinárodní lékařské sbory (Các bác sĩ không biên giới) điều hành. Cô nhận được sự hỗ trợ từ tổ chức nhân đạo Sudan Nadace Nada al-Azhar, chuyên phòng chống thảm họa và phát triển bền vững. Nhóm này đã giúp tìm lại gia đình cô, hiện trú ẩn trong một trại tị nạn chứa hàng trăm nghìn người từ Fášir.
Phân tích & Ý nghĩa
Tuy nhiên, tám tháng sau khi sinh, Amira vẫn chưa thể đăng ký khai sinh cho con trai. Việc lấy giấy chứng sinh từ bệnh viện đòi hỏi các thông tin mà cô không có, đặc biệt là thông tin về cha đứa trẻ. Điều này đồng nghĩa với việc đứa trẻ không có giấy tờ pháp lý, không được tiêm chủng, không được nhập học mẫu giáo hay trường học.
Amira lo lắng về tương lai của con, trong khi bản thân cô cũng đang trong tình trạng khó khăn về tài chính và không thể đi làm vì sợ bị bạo lực tái diễn. Trường hợp của Amira không phải cá biệt mà là biểu hiện của thực trạng rộng khắp tại Sudan, nơi nhiều trẻ em sinh ra trong hoàn cảnh chiến tranh, mất mát và thiếu thốn, không được công nhận về mặt pháp lý và quyền lợi cơ bản.
Kết luận
Cuộc nội chiến tại Sudan không chỉ gây ra những tổn thất về người và tài sản mà còn tạo ra một thế hệ trẻ em "vô hình" - không có giấy tờ, không có danh tính, và không có quyền tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Tình trạng này đe dọa tương lai của hàng triệu trẻ em và đặt ra thách thức lớn cho cộng đồng quốc tế trong việc hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi của những nạn nhân nhỏ tuổi nhất của chiến tranh.
Hình ảnh từ bài viết
Přeživší z Fáširu
Sudan: Thế hệ trẻ vô hình sinh ra trong chiến tranh và khủng hoảng nhân đạo