Trung Quốc dẫn đầu đà tăng xuất khẩu thủy sản Việt Nam 9 tháng đầu năm
Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm nay có sự chuyển dịch rõ nét khi Trung Quốc trở thành thị trường chính đóng góp hơn một nửa mức tăng trưởng. Điều này đặt ra câu hỏi về xu hướng tiêu thụ và cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản đang có dấu hiệu giảm sức mua.
Bối cảnh
Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, với các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ và cua ghẹ. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) là tổ chức đại diện cho ngành thủy sản, cung cấp số liệu và phân tích thị trường. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều biến động, nhu cầu tiêu thụ thủy sản tại các thị trường lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản có dấu hiệu chững lại, tạo điều kiện cho các thị trường khác như Trung Quốc và ASEAN tăng trưởng mạnh.
Trung Quốc, bao gồm cả đặc khu hành chính Hong Kong, là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn và đa dạng. Việc Trung Quốc gỡ bỏ lệnh cấm khai thác hải sản mùa hè từ đầu tháng 9 đã làm tăng nguồn cung nội địa, đồng thời mở ra cạnh tranh mới cho hàng nhập khẩu. Ngoài ra, các cơ sở tôm Ecuador cũng được phép xuất khẩu trở lại vào thị trường này, tạo thêm lựa chọn cho người tiêu dùng và nhà nhập khẩu Trung Quốc.
Diễn biến chính
Theo số liệu của VASEP, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 9 đạt hơn 1,1 tỷ USD, tăng gần 12% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 9 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ.
Trong đó, Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) là thị trường nổi bật nhất với kim ngạch đạt 2,3 tỷ USD trong 9 tháng, tăng 33%. Riêng tháng 9, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đạt hơn 0,3 tỷ USD, tăng 40%. Nếu tính riêng phần tăng thêm so với cùng kỳ, thị trường này đóng góp khoảng 62% mức tăng chung của toàn ngành.
Đà tăng được ghi nhận ở nhiều nhóm hàng chủ lực như tôm, cá tra, cua ghẹ và cá biển. VASEP cho biết Trung Quốc đang trở thành thị trường trung tâm của nhiều mặt hàng thủy sản Việt Nam, trong khi nhu cầu tại các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản lại yếu hơn.
Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh cũng đang gia tăng khi Trung Quốc đã gỡ bỏ lệnh cấm khai thác hải sản mùa hè từ đầu tháng 9, đưa thêm nguồn hải sản nội địa ra thị trường. Bên cạnh đó, một số cơ sở tôm Ecuador cũng được khôi phục quyền xuất khẩu sang Trung Quốc, tạo thêm lựa chọn cho nhà nhập khẩu. Điều này có thể gây áp lực giảm giá đối với hàng thủy sản Việt Nam.
Bên cạnh Trung Quốc, thị trường ASEAN cũng ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trên 45% trong tháng 9. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang ASEAN đạt trên 0,6 tỷ USD, tăng 21%. Tương tự, thị trường Hàn Quốc cũng tăng mua trên 16% trong tháng 9, đưa tổng kim ngạch lên 0,65 tỷ USD từ đầu năm.
Ngược lại, các thị trường xuất khẩu truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản chỉ tăng chưa đến 1% trong 9 tháng. Tháng 9 vừa qua, cả ba thị trường này đều giảm mua thủy sản Việt Nam, lần lượt giảm 3,4%, 12,8% và 13,7%.
Về cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục giữ tỷ trọng lớn nhất với kim ngạch đạt 3,75 tỷ USD trong 9 tháng, tăng 11%. Xuất khẩu cá tra tăng gần 11%, đạt hơn 1,7 tỷ USD. Cá ngừ mang về gần 0,72 tỷ USD, tăng 3,5%. Nhóm cua ghẹ và giáp xác khác tăng mạnh nhất, đạt 0,35 tỷ USD, tăng gần 32% so với cùng kỳ.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Trung Quốc chiếm hơn một nửa đà tăng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam cho thấy sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng và tiêu thụ toàn cầu. Trung Quốc không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn mà còn là nơi cạnh tranh gay gắt do nguồn cung nội địa được tăng cường sau khi gỡ bỏ lệnh cấm khai thác mùa hè. Điều này đặt ra thách thức về giá cả và chất lượng cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Trong khi đó, sự tăng trưởng mạnh tại thị trường ASEAN và Hàn Quốc cũng mở ra cơ hội đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống đang có dấu hiệu giảm sức mua. Tuy nhiên, việc nguồn nguyên liệu trong nước dự báo giảm trong thời gian tới có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì đà tăng xuất khẩu.
Kết luận
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng trưởng, với Trung Quốc dẫn đầu đà tăng. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh và nguồn nguyên liệu hạn chế có thể khiến đà tăng chậm lại trong quý cuối năm. Các thị trường ASEAN và Hàn Quốc là điểm sáng mới, trong khi Mỹ, EU và Nhật Bản vẫn còn nhiều thách thức.
Hình ảnh từ bài viết
Cua Cà Mau là sản phẩm được thị trường Trung Quốc ưa chuộng. Ảnh: Thi Hà
Trung Quốc dẫn đầu đà tăng xuất khẩu thủy sản Việt Nam 9 tháng đầu năm