VCCI đề nghị không bắt buộc doanh nghiệp xăng dầu sở hữu 40 cửa hàng
Quy định mới trong dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam đang gây nhiều tranh luận khi yêu cầu các thương nhân đầu mối phải sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng bán lẻ. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã lên tiếng phản đối điều kiện này, cho rằng nó có thể làm thu hẹp cạnh tranh và gây áp lực tài chính không cần thiết cho doanh nghiệp. Vậy quy định này có ý nghĩa gì và ảnh hưởng ra sao đến thị trường xăng dầu cũng như các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu?
Bối cảnh
Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu được Bộ Công Thương xây dựng nhằm điều chỉnh hoạt động của các thương nhân đầu mối, bao gồm các quy định về sở hữu cửa hàng bán lẻ và kho chứa nhiên liệu. Theo đó, các doanh nghiệp đầu mối phải sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng bán lẻ và kho tiếp nhận có sức chứa tổng cộng ít nhất 15.000 m3. Với doanh nghiệp thuộc diện chuyển tiếp, yêu cầu về kho sẽ áp dụng sau ngày 31/12/2028, còn số cửa hàng phải đạt tối thiểu 10 trong năm 2028 và 40 từ đầu năm 2029. Các điều kiện này cũng áp dụng với doanh nghiệp có giấy phép còn hiệu lực dài hơn lộ trình chuyển tiếp.
Quy định này nhằm tăng cường năng lực cung ứng, dự trữ và đảm bảo nguồn hàng ổn định trên thị trường xăng dầu Việt Nam. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các thương nhân nhỏ và vừa, khi phải đầu tư lớn vào tài sản cố định như cửa hàng và kho bãi.
Diễn biến chính
VCCI đã góp ý dự thảo nghị định, cho rằng việc đánh giá năng lực doanh nghiệp nên dựa trên khả năng cung ứng, dự trữ và thực hiện hợp đồng cung ứng dài hạn thay vì chủ yếu dựa vào tài sản sở hữu. Theo VCCI, quyền sở hữu tài sản không đồng nghĩa với năng lực cung ứng thực tế, bởi khả năng bảo đảm nguồn hàng được kiểm soát qua yêu cầu tổng nguồn tối thiểu và dự trữ lưu thông ít nhất 20 ngày.
Đáng chú ý, yêu cầu sở hữu 40 cửa hàng có thể buộc doanh nghiệp phải dồn vốn lớn vào tài sản cố định, trong khi một số tài sản khác như cảng chuyên dụng, kho của đầu mối nhiên liệu hàng không và cửa hàng của thương nhân phân phối lại được phép thuê. Điều này tạo ra sự không đồng bộ trong quy định và có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Theo phản ánh của doanh nghiệp được VCCI tổng hợp, nguồn cung trên thị trường hiện chủ yếu thuộc về một số đầu mối lớn. Trong bối cảnh này, yêu cầu sở hữu 40 cửa hàng có thể thúc đẩy các doanh nghiệp mua lại các cây xăng độc lập để đủ điều kiện kinh doanh, dẫn đến việc tập trung hóa hệ thống bán lẻ.
- Việc tập trung hóa này có thể làm giảm số lượng cửa hàng độc lập vốn góp phần duy trì cạnh tranh ở khâu bán lẻ.
- Các cửa hàng độc lập cũng dễ bị ảnh hưởng khi nguồn cung căng thẳng, làm giảm sự đa dạng và linh hoạt của thị trường.
VCCI đề xuất không nâng yêu cầu sở hữu lên 40 cửa hàng mà nên cân nhắc tiêu chí dựa trên sản lượng cung ứng thực tế, mức độ tuân thủ dự trữ và hợp đồng cung ứng dài hạn. Đồng thời, với giấy phép hiện hành, doanh nghiệp nên được áp dụng điều kiện tại thời điểm cấp đến hết hiệu lực giấy phép.
Phân tích & Ý nghĩa
Quy định về sở hữu tài sản cố định như cửa hàng bán lẻ và kho chứa nhằm đảm bảo năng lực cung ứng và dự trữ nhiên liệu, từ đó ổn định thị trường. Tuy nhiên, việc đặt ra yêu cầu bắt buộc sở hữu số lượng cửa hàng lớn có thể tạo ra rào cản gia nhập và hạn chế sự đa dạng của thị trường bán lẻ xăng dầu.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nhỏ, mà còn có thể làm giảm cạnh tranh, khiến người tiêu dùng có ít lựa chọn hơn và có thể phải chịu giá cả cao hơn. Ngoài ra, việc dồn vốn vào tài sản cố định cũng làm tăng áp lực tài chính, giảm khả năng linh hoạt trong kinh doanh của các thương nhân.
Đặc biệt với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những người quan tâm đến chính sách kinh tế và thương mại quốc tế, việc hiểu rõ các quy định về kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam giúp họ nắm bắt được xu hướng thị trường và các rủi ro tiềm ẩn trong ngành năng lượng, cũng như ảnh hưởng tới các doanh nghiệp Việt Nam trong nước.
Kết luận
VCCI đã đưa ra đề xuất hợp lý nhằm cân bằng giữa việc đảm bảo năng lực cung ứng và duy trì sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường xăng dầu. Việc không bắt buộc doanh nghiệp đầu mối sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng sẽ giúp giảm áp lực tài chính, tránh tập trung hóa quá mức và bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp nhỏ cũng như người tiêu dùng. Đây là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Nhân viên cây xăng bơm nhiên liệu cho khách. Ảnh: Hoàng Giang
VCCI đề nghị không bắt buộc doanh nghiệp xăng dầu sở hữu 40 cửa hàng