Việt Nam 40 năm đổi mới: Hoàn thiện thể chế và chuyển đổi số để hội nhập sâu rộng

0001-01-01

Việt Nam 40 năm đổi mới: Hoàn thiện thể chế và chuyển đổi số để hội nhập sâu rộng

Năm 2026 là dấu mốc quan trọng khi Việt Nam kỷ niệm 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, bắt đầu từ Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là dịp để nhìn lại những thành tựu đã đạt được, đồng thời nhận diện những thách thức còn tồn tại và định hướng phát triển trong tương lai, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Bối cảnh

Đổi mới là một trong những bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử phát triển của Việt Nam hiện đại. Bắt đầu từ Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1986, công cuộc đổi mới đã mở ra một kỷ nguyên mới với nhiều chính sách nhằm tháo gỡ các rào cản kinh tế, cải tiến cơ chế quản lý và thúc đẩy sản xuất hàng hóa theo quy luật thị trường. Năm 2026 đánh dấu tròn 40 năm kể từ sự kiện này, tạo cơ hội để các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nhìn nhận lại quá trình phát triển và những vấn đề còn tồn tại.

Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật và năng lực quản trị quốc gia để tận dụng tốt các cơ hội, đồng thời ứng phó hiệu quả với những thách thức mới.

Diễn biến chính

PGS.TS Vũ Văn Nhiêm, Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM, cho rằng 40 năm là khoảng thời gian đủ dài để kiểm nghiệm đường lối phát triển của đất nước, đồng thời giúp đánh giá những giá trị đã được khẳng định và những vấn đề còn bỏ ngỏ. Ông nhấn mạnh vai trò của khoa học pháp lý trong việc chuyển hóa định hướng phát triển thành thể chế, pháp luật và năng lực quản trị hiệu quả.

TS Trần Văn Lực, Trưởng khoa giáo dục chính trị, Trường đại học Sư phạm (Đại học Huế), phân tích các chuyển biến quan trọng trong tư duy và chính sách kinh tế trước Đại hội VI. Ông chỉ ra ba mốc quan trọng gồm năm 1979 (giải phóng sản xuất), năm 1985 (đổi mới cơ chế, xóa bỏ bao cấp) và năm 1986 (quan điểm đồng bộ). Những đột phá trong giai đoạn này không chỉ điều chỉnh chính sách trước mắt mà còn tạo tiền đề lý luận và thực tiễn cho đổi mới toàn diện đất nước.

TS Dương Thành Thông, Phó trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), mở rộng góc nhìn khi nhận định sự chuyển dịch từ ưu tiên tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo và mở rộng hội nhập sang phát triển bền vững như một khuôn khổ quản trị toàn diện. Theo ông, tăng trưởng không chỉ được đánh giá qua các chỉ tiêu kinh tế mà cần hài hòa với phát triển xanh, tính bao trùm, năng lực chống chịu và trách nhiệm với các thế hệ tương lai.

Phân tích & Ý nghĩa

PGS.TS Lưu Quốc Thái, khoa luật thương mại, Trường đại học Luật TP.HCM, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của đất đai như một nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật đất đai hiện nay còn nhiều hạn chế, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện thể chế để khai thác, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực này, góp phần tạo nền tảng phát triển ổn định và bền vững cho đất nước.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ThS Trương Trần Hoàng Phúc, khoa khoa học xã hội và nhân văn, Trường đại học Tôn Đức Thắng, cho rằng chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào hoạt động hành chính mà còn đòi hỏi đổi mới đồng bộ về pháp luật, dữ liệu, tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực và cơ chế kiểm soát quyền lực. Ông đề xuất khung năng lực thể chế số gồm 5 thành tố cốt lõi: năng lực, dữ liệu, tổ chức, con người và giải trình. Đồng thời, cần hoàn thiện pháp luật về dữ liệu, nâng cao khả năng liên thông giữa các cơ quan, kiểm soát rủi ro thuật toán và bảo vệ dữ liệu, hướng tới nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch và bao trùm.

Kết luận

Hội thảo nhân dịp 40 năm đổi mới của Việt Nam đã làm rõ những thành tựu và thách thức trong quá trình phát triển đất nước. Việc hoàn thiện thể chế pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai và chuyển đổi số, là yêu cầu cấp thiết để xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch và bao trùm, đồng thời nâng cao năng lực hội nhập sâu rộng với thế giới.