Vốn ngân hàng và thách thức trong phát triển dự án hạ tầng lớn tại Việt Nam
Phát triển cơ sở hạ tầng luôn là bài toán khó với bất kỳ quốc gia nào, đặc biệt khi nguồn vốn cần huy động rất lớn và thời gian thu hồi dài. Liệu vốn ngân hàng có thể đáp ứng được yêu cầu này? Hội nghị Đầu tư Techcombank 2026 đã làm rõ những hạn chế và giải pháp huy động vốn cho các dự án hạ tầng trọng điểm tại Việt Nam.
Bối cảnh
Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi đầu tư lớn vào hạ tầng như giao thông, năng lượng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế và hội nhập sâu rộng với chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, các dự án này thường có quy mô vốn khổng lồ và thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm, gây áp lực lớn cho nguồn vốn đầu tư.
Ngân hàng thương mại, dù đóng vai trò quan trọng trong cung cấp vốn cho nền kinh tế, lại chủ yếu huy động vốn ngắn hạn, không phù hợp với đặc thù dài hạn của các dự án hạ tầng. Điều này tạo ra khoảng trống tài chính cần được lấp đầy bằng các nguồn lực khác nhau.
Diễn biến chính
Tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thuộc Ngân hàng Nhà nước - nhấn mạnh rằng vốn ngân hàng không thể là nguồn duy nhất cho các dự án hạ tầng. Ông cho biết cần huy động đồng bộ nhiều nguồn lực, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn vay ODA (hỗ trợ phát triển chính thức), vốn vay từ các tổ chức quốc tế và đặc biệt là vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính của Bộ Xây dựng, cũng nhận định rằng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư các dự án hạ tầng công cộng, đặc biệt những dự án chiến lược có tác dụng lan tỏa nhưng khả năng hoàn vốn thấp. Tuy nhiên, nguồn lực nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu, do đó cần thu hút khu vực tư nhân tham gia vào những dự án có khả năng tạo hiệu quả tài chính và hoàn vốn.
TS. Jens Lottner, Tổng giám đốc Techcombank, đưa ra con số ấn tượng: nếu Việt Nam duy trì tăng trưởng GDP 10%, nhu cầu vốn đầu tư có thể lên tới khoảng 1.100 tỉ USD trong những năm tới, trong đó riêng phát triển hạ tầng và chuyển đổi mô hình kinh tế cần khoảng 500 tỉ USD trong 5 năm tới. Ông Lottner cho rằng các kênh truyền thống như tín dụng ngân hàng và trái phiếu khó có thể đáp ứng đủ, cần phát triển thêm các công cụ tài chính mới như vốn cổ phần, IPO, trái phiếu hạ tầng kỳ hạn dài và các giải pháp tài chính cấu trúc.
Ông cũng đề xuất tận dụng các tài sản hiện hữu có dòng tiền ổn định để tạo sản phẩm tài chính thu hút nhà đầu tư, từ đó tạo nguồn vốn cho các dự án mới. Các công cụ như quỹ tín thác đầu tư bất động sản (REITs) và chứng khoán bảo đảm bằng tài sản được xem là hướng mở rộng kênh huy động vốn dài hạn hiệu quả.
Đáng chú ý, ông Nguyễn Anh Dũng nhấn mạnh các dự án hạ tầng lớn sắp tới như cảng hàng không, đường sắt và cao tốc không chỉ là công trình đơn lẻ mà cần phát triển hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như bảo dưỡng tàu bay, dịch vụ mặt đất, nhà hàng, khách sạn, trung tâm hội nghị, triển lãm. Mô hình TOD (Transit-Oriented Development) cũng được đề cập như một xu hướng phát triển các khu vực xung quanh nhà ga đường sắt nhằm tăng hiệu quả sử dụng hạ tầng.
Phân tích & Ý nghĩa
Những chia sẻ tại hội nghị cho thấy rõ ràng vốn ngân hàng thương mại có giới hạn trong việc đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn và quy mô lớn của các dự án hạ tầng trọng điểm. Tín dụng ngân hàng thường mang tính ngắn hạn, trong khi các dự án hạ tầng cần vốn dài hạn, ổn định để đảm bảo hoàn vốn và vận hành hiệu quả.
Việc đa dạng hóa nguồn vốn, huy động đồng bộ từ ngân sách nhà nước, vốn vay ưu đãi quốc tế, cũng như thu hút vốn tư nhân thông qua các công cụ tài chính mới là hướng đi tất yếu để phát triển bền vững hạ tầng quốc gia. Điều này cũng tạo cơ hội cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào các dự án có tiềm năng sinh lời và đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
Kết luận
Hội nghị Đầu tư Techcombank 2026 đã làm rõ thách thức lớn trong việc huy động vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn tại Việt Nam. Vốn ngân hàng dù quan trọng nhưng không thể gánh vác toàn bộ, cần sự phối hợp đa dạng các nguồn lực tài chính để đảm bảo phát triển hạ tầng hiệu quả và bền vững trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Sân bay Gia Bình - dự án trọng điểm quốc gia nằm tại tỉnh Bắc Ninh với tổng vốn đầu tư khoảng 196.378 tỉ đồng- Ảnh: BN
Sân bay Long Thành được huy động nguồn nhân lực tập trung thi công để đưa vào khai thác tháng 12-2026 - Ảnh: THUẬN VĂN
Vốn ngân hàng và thách thức trong phát triển dự án hạ tầng lớn tại Việt Nam