Xâm nhập mặn sớm, sâu 70-130km: Giải pháp bảo vệ lúa và cây ăn trái miền Tây
Hiện tượng xâm nhập mặn được dự báo sẽ đến sớm và sâu hơn trong mùa khô 2026-2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long, vùng trồng trọt trọng điểm của Việt Nam. Vậy người nông dân và ngành nông nghiệp cần làm gì để bảo vệ cây lúa và cây ăn trái trước nguy cơ này?
Bối cảnh
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đồng bằng lớn nhất Việt Nam, nổi tiếng với sản xuất lúa gạo và cây ăn trái đa dạng. Tuy nhiên, vùng này cũng rất nhạy cảm với biến đổi khí hậu, đặc biệt là xâm nhập mặn trong mùa khô. Hiện tượng El Nino được dự báo sẽ diễn ra mạnh trong năm 2026, khiến mùa mưa kết thúc sớm và lượng mưa giảm, làm tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn.
Xâm nhập mặn là hiện tượng nước biển mặn tràn sâu vào đất liền qua các cửa sông, làm tăng độ mặn của nước tưới và đất, ảnh hưởng tiêu cực đến cây trồng. Mức độ xâm nhập mặn được đo bằng ranh mặn 4g/l (4 gam muối trên một lít nước), là ngưỡng cảnh báo nguy hiểm cho sản xuất nông nghiệp.
Diễn biến chính
Ông Hoàng Anh Tuấn, Phó trưởng phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết dự báo cho thấy xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 có thể bắt đầu từ cuối tháng 12, với cao điểm từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2027.
- Ranh mặn 4g/l tại các cửa sông Đồng bằng sông Cửu Long sẽ vào sâu từ 50 đến 70km, sâu hơn 7-13km so với trung bình nhiều năm.
- Tại các cửa sông Vàm Cỏ, ranh mặn sẽ vào sâu từ 110 đến 130km, sâu hơn 30-42km so với trung bình nhiều năm.
Đây là mức xâm nhập mặn tương đương với mùa khô 2015-2016, một mùa khô nghiêm trọng đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Dự báo có khoảng 85.800ha lúa đông xuân ở các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau và khoảng 120.000ha lúa - tôm ở An Giang, Cà Mau có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, hạn hán và thiếu nước. Ngoài ra, khoảng 45.000ha cây ăn trái ở vùng ven biển Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ cũng đối mặt với nguy cơ thiệt hại.
Đặc biệt, cây sầu riêng - loại cây có giá trị kinh tế cao nhưng rất nhạy cảm với độ mặn và thiếu nước - sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu nguồn nước tưới không đảm bảo chất lượng. Cây có thể sinh trưởng kém, giảm năng suất và chất lượng quả, thậm chí suy yếu sức khỏe.
Phân tích & Ý nghĩa
Xâm nhập mặn sâu và sớm hơn khiến người nông dân phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sản xuất ổn định. Việc bố trí thời vụ hợp lý, chọn giống ngắn ngày và chịu mặn là những giải pháp thiết yếu để né hạn, mặn và giảm thiệt hại. Việc này đòi hỏi sự chủ động và linh hoạt trong kế hoạch sản xuất, tránh gieo trồng ở những vùng có nguy cơ thiếu nước hoặc nước mặn cao.
Đối với cây ăn trái, việc tích trữ nước ngọt qua hệ thống đê bao, cống ngăn mặn và ao chứa nước là rất quan trọng để đảm bảo nguồn nước tưới an toàn. Các biện pháp giữ ẩm như phủ rơm rạ, lá dừa hay màng phủ nông nghiệp giúp hạn chế bốc hơi nước, tiết kiệm nước tưới. Hệ thống tưới nhỏ giọt, phun sương kết hợp bón phân qua nước cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước và dinh dưỡng cho cây trồng.
Kết luận
Xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo sẽ đến sớm và sâu hơn, gây áp lực lớn lên sản xuất lúa và cây ăn trái. Việc chủ động ứng phó bằng cách điều chỉnh thời vụ, chọn giống phù hợp và tăng cường tích trữ, sử dụng nước tiết kiệm là những giải pháp thiết thực để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sinh kế người nông dân và đảm bảo an ninh lương thực vùng miền Tây.
Hình ảnh từ bài viết
Dự báo có khoảng 85.800ha lúa đông xuân ở miền Tây có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn - Ảnh: CHÍ QUỐC
Xâm nhập mặn đến sớm, vào sâu 70-130km, làm gì để bảo vệ lúa và cây ăn trái ở miền Tây? - Ảnh 2.
Dự báo khoảng 45.000ha cây ăn trái ở vùng ven biển có nguy cơ bị ảnh hưởng xâm nhập mặn - Ảnh: TTO
Người dân miền Tây trữ nước ngọt ở các kênh mương nội đồng để chống hạn mặn - Ảnh: TTO
Xâm nhập mặn sớm, sâu 70-130km: Giải pháp bảo vệ lúa và cây ăn trái miền Tây