Xây dựng niềm tin và kiếm tiền từ đó: Hé lộ chiêu trò của influencer tại Séc
Influencer Karolína Kostroňová, với gần ba mươi nghìn người theo dõi trên Instagram, cùng chồng David Kostroň đã tạo dựng một cộng đồng người theo dõi, nơi họ cung cấp các dịch vụ tư vấn cuộc sống có trả phí và mời gọi đầu tư vào những dự án đầy nghi vấn. Một trong số đó là Glocin, được xem là vụ lừa đảo lớn nhất trong lịch sử Cộng hòa Séc. Phóng viên Barbora Loudová và Petr Vodseďálek của ČT đã tiếp cận và phỏng vấn những người bị ảnh hưởng, đồng thời đối chất trực tiếp với Kostroňová.
Bối cảnh
Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, các influencer (người ảnh hưởng) ngày càng có vai trò lớn trong việc định hình suy nghĩ và hành vi của cộng đồng. Tại Séc, Karolína Kostroňová, với biệt danh kerolajnaa trên Instagram, đã xây dựng được một cộng đồng gần 27.000 người theo dõi. Cô cùng chồng, người tự nhận là chuyên gia tài chính, đã tận dụng mạng lưới này để bán nhiều loại sản phẩm, từ cảm xúc tiêu cực như sợ hãi, hoang mang về dịch bệnh, đến các lời khuyên đầu tư tài chính. Đây là một hình thức kinh doanh dựa trên việc tạo dựng niềm tin và khai thác nó để kiếm lời.
Dự án Glocin, do họ quảng bá, được biết đến như một trong những vụ phá sản đầu tư lớn nhất tại Séc, khiến hàng trăm người mất tiền tỷ. Đây là một vụ việc thu hút sự chú ý lớn của công chúng và cơ quan chức năng, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm và đạo đức trong hoạt động của các influencer.
Diễn biến chính
Theo điều tra của phóng viên ČT, Karolína và chồng đã bán dự án Glocin cho hơn 600 người. Sau khi dự án này sụp đổ, họ tiếp tục chào bán các khoản đầu tư khác cũng đầy nghi vấn. Ngoài ra, họ còn tổ chức các khóa học, hội thảo trực tuyến về sức khỏe và tinh thần với mức phí từ vài nghìn đến hàng chục nghìn korun, nhằm tăng doanh thu từ cộng đồng của mình.
Những người không đồng ý hoặc lên tiếng phản đối thường bị họ phản ứng mạnh mẽ. Một influencer khác, Zdeňka Šíp Staňková, từng công khai phản đối Kostroňová, đã bị theo dõi và quấy rối đến mức phải gọi cảnh sát. Điều này cho thấy một môi trường hoạt động có phần giống như một nhóm kín, thậm chí có dấu hiệu của một giáo phái, nơi mà sự kiểm soát và thao túng tinh thần được thực hiện một cách tinh vi.
Đáng chú ý, vào cuối tháng 7, một sự kiện bi thảm xảy ra khi một cậu bé nhỏ tuổi trong cộng đồng này trèo lên cột điện cao thế và bị thương nặng dẫn đến tử vong. Phản ứng từ phía cộng đồng và chính Kostroňová gây nhiều tranh cãi khi cô dùng những từ ngữ như "đoàn kết" hay "phước lành" liên quan đến cái chết này, và sau đó xóa các video phản đối trên mạng xã hội.
Phân tích & Ý nghĩa
Hành vi của Karolína Kostroňová và chồng cho thấy cách thức một influencer có thể xây dựng niềm tin và khai thác nó để thu lợi cá nhân, bất chấp hậu quả đối với cộng đồng. Việc họ bán các khóa học và đầu tư mờ ám tạo thành một vòng xoáy khó thoát cho người tham gia, khi mà kỳ vọng ban đầu không được đáp ứng và áp lực tài chính ngày càng tăng.
Theo lời của luật sư Tomáš Novák, đây là một hình thức "thắt chặt vòng xoáy", khi người tham gia bị cuốn vào các cam kết tài chính ngày càng lớn, cuối cùng dẫn đến mất mát nghiêm trọng. Cách thức này cũng tương tự như các mô hình lừa đảo đa cấp hay các nhóm có tính chất giáo phái, nơi mà sự kiểm soát tâm lý được sử dụng để giữ chân và khai thác người theo dõi.
Chuyên gia tâm lý học lâm sàng Marek Preiss từ Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia cũng nhận định rằng những kỹ thuật thao túng tinh thần này rất khó để chống lại, đặc biệt khi người ta bị thu hút bởi cá tính mạnh của người dẫn dắt. Đồng thời, Denisa Hejlová, Giám đốc Trung tâm Truyền thông Chiến lược thuộc Khoa Khoa học Xã hội Đại học Karlova, nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc tin tưởng mù quáng vào influencer, coi họ như người có thể hướng dẫn cách sống.
Kết luận
Vụ việc liên quan đến Karolína Kostroňová và chồng là một lời cảnh tỉnh về những rủi ro tiềm ẩn khi người dùng mạng xã hội tin tưởng quá mức vào các influencer. Việc xây dựng niềm tin và sau đó tận dụng nó để kiếm lời từ các dự án đầu tư mờ ám không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý và cộng đồng người theo dõi. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, câu chuyện này cũng là lời nhắc nhở về sự cần thiết phải cẩn trọng khi tham gia các hình thức đầu tư và tư vấn qua mạng xã hội.
Xây dựng niềm tin và kiếm tiền từ đó: Hé lộ chiêu trò của influencer tại Séc