Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất sửa luật đo lường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Việc sửa đổi Luật Đo lường đang được Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nhằm đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng trong các giao dịch hàng ngày như điện, nước, xăng dầu. Liệu các thay đổi này sẽ giúp giảm thủ tục cho doanh nghiệp mà vẫn bảo vệ được người dân trước sai sót và gian lận trong đo lường?
Bối cảnh
Luật Đo lường là văn bản pháp lý quy định về các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình kiểm định các thiết bị đo lường nhằm đảm bảo tính chính xác và công bằng trong các giao dịch kinh tế. Tại Việt Nam, các thiết bị như công tơ điện, đồng hồ nước, cột đo xăng dầu đóng vai trò quan trọng quyết định số tiền người dân phải trả hàng tháng.
Trong bối cảnh phát triển kinh tế và áp dụng công nghệ hiện đại, việc sửa đổi luật nhằm giảm bớt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường bảo vệ người tiêu dùng trước những sai sót hoặc hành vi gian lận trong đo lường là cần thiết. Đây cũng là xu hướng chung của nhiều quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch trong các giao dịch.
Diễn biến chính
Ngày 26 tháng 10, tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã trình bày các nội dung chính của dự thảo. Theo đó, dự thảo luật hướng tới việc:
- Giảm và đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, chuyển một số thủ tục từ đăng ký sang công bố năng lực và bãi bỏ các yêu cầu chứng nhận không còn cần thiết.
- Chuyển phương thức quản lý từ kiểm tra đồng loạt sang kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro và dữ liệu thực tế, nhằm nâng cao hiệu quả và giảm áp lực cho doanh nghiệp.
- Duy trì kiểm định đối với các thiết bị đo trực tiếp ảnh hưởng đến số tiền người dân phải trả như công tơ điện, đồng hồ nước, cột đo xăng dầu, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
- Bổ sung quyền cho người dân được yêu cầu trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của mình, giúp họ có cơ sở để đối chiếu, khiếu nại hoặc yêu cầu bồi thường khi nghi ngờ kết quả đo không chính xác.
- Quy định rõ trách nhiệm bồi thường đối với tổ chức, cá nhân gây thiệt hại do vi phạm pháp luật về đo lường, đồng thời xây dựng hệ thống số phục vụ quản lý đo lường có kênh tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ người dân cung cấp chứng cứ khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
- Ứng dụng công nghệ trong giám sát, nhưng cảnh báo tự động không được dùng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm; tổ chức, cá nhân có quyền giải trình và yêu cầu kiểm tra lại dữ liệu để đảm bảo xử lý chính xác.
Trước đó, đại biểu Bùi Văn Dũng đã đề nghị luật quy định cụ thể hơn về quyền tiếp cận dữ liệu đo của người dân và trách nhiệm giải thích của đơn vị cung cấp dịch vụ, nhằm tránh tình trạng người tiêu dùng chỉ nhận được con số tổng hợp trên hóa đơn mà không biết chi tiết các chỉ số đo.
Đại biểu Phạm Văn Hòa cũng nhấn mạnh cần xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan khi thiết bị đo không đạt yêu cầu nhưng vẫn được xác nhận đạt chuẩn, đồng thời kiểm soát chất lượng thiết bị ngay từ khâu sản xuất để hạn chế gian lận, đặc biệt với các thiết bị liên quan đến sức khỏe và an toàn thực phẩm.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc sửa đổi Luật Đo lường theo hướng giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhưng vẫn duy trì kiểm định các thiết bị đo quan trọng thể hiện sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Điều này giúp tạo niềm tin trong xã hội và đảm bảo công bằng trong các giao dịch hàng ngày.
Đặc biệt, quyền được truy cập dữ liệu đo và yêu cầu trích xuất thông tin giúp người dân có công cụ để kiểm tra, đối chiếu và khiếu nại khi nghi ngờ sai sót, từ đó hạn chế các tranh chấp không cần thiết và tăng cường minh bạch. Hệ thống tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ người dân cũng là bước tiến trong việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý nhà nước.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những quy định này có thể tương đồng với các tiêu chuẩn quốc tế về đo lường và bảo vệ người tiêu dùng, giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi khi sử dụng dịch vụ điện, nước, xăng dầu tại Việt Nam, cũng như có thể tham khảo kinh nghiệm quản lý trong nước sở tại.
Kết luận
Dự thảo sửa đổi Luật Đo lường do Bộ trưởng Vũ Hải Quân trình bày nhằm mục tiêu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách hiệu quả, đồng thời giảm bớt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Việc bổ sung quyền truy cập dữ liệu đo và quy định rõ trách nhiệm bồi thường sẽ góp phần nâng cao minh bạch và công bằng trong các giao dịch thiết yếu hàng ngày.
Quốc hội dự kiến sẽ xem xét thông qua dự thảo luật vào ngày 13 tháng 11, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hệ thống pháp luật về đo lường tại Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tại Quốc hội. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất sửa luật đo lường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng