Canada Hướng Tới Châu Âu: Cơ Hội Trở Thành Thành Viên Liên Minh EU
Canada đang cân nhắc trở thành quốc gia liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU), mở ra một hướng đi mới trong quan hệ quốc tế giữa Bắc Mỹ và châu Âu. Liệu Canada có thể trở thành thành viên thứ 28 của EU thay vì trở thành bang thứ 51 của Hoa Kỳ? Câu hỏi này đang được đặt ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Canada và Mỹ leo thang, thúc đẩy Ottawa tìm kiếm đối tác mới tại châu Âu.
Bối cảnh
Liên minh châu Âu (EU) là khối liên minh gồm 27 quốc gia châu Âu, thành lập nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, chính trị và xã hội. Canada, một quốc gia Bắc Mỹ với nền kinh tế phát triển, hiện chưa là thành viên EU nhưng đang có những bước tiến gần hơn với khối này. Trong khi đó, Hoa Kỳ là đối tác thương mại lớn nhất của Canada, nhưng quan hệ giữa hai nước đang gặp khó khăn do các biện pháp thuế quan leo thang.
Tháng 9 năm 2026, Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC), đã đề cập khả năng Canada trở thành quốc gia liên kết đầu tiên của EU trong bài phát biểu về tình trạng liên minh. Đây là một khái niệm mới, chưa từng có tiền lệ, nhằm mở rộng quan hệ hợp tác sâu rộng hơn giữa Canada và EU mà không cần trở thành thành viên chính thức.
Diễn biến chính
Ý tưởng về việc Canada gia nhập EU hoặc trở thành thành viên liên kết được đưa ra lần đầu tiên bởi Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb trong mùa hè năm 2026, khi ông so sánh Canada với một tiểu bang thứ 28 của EU thay vì là bang thứ 51 của Hoa Kỳ. Điều này phản ánh sự bất mãn với chính sách của chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, người đã áp đặt thuế quan cao lên hàng hóa Canada.
Thủ tướng Canada Mark Carney đã có nhiều cuộc trao đổi riêng với các lãnh đạo châu Âu nhằm thảo luận về việc tăng cường hợp tác và hội nhập hơn với EU. Các lĩnh vực được quan tâm bao gồm năng lượng, quốc phòng và phát triển cảng biển tại Churchill – một thành phố cảng quan trọng của Canada chuyên xuất khẩu khí đốt tự nhiên sang châu Âu.
Trong bài phát biểu của mình, Ursula von der Leyen nhấn mạnh Canada không chỉ là đối tác thương mại quan trọng mà còn có cùng quan điểm về các vấn đề toàn cầu như bảo vệ nền dân chủ, chống biến đổi khí hậu và thách thức từ trí tuệ nhân tạo. Thủ tướng Carney cũng dự kiến sẽ phát biểu tại Nghị viện châu Âu để củng cố mối quan hệ này.
Tuy nhiên, theo trang Politico, thông báo của Chủ tịch Ủy ban châu Âu đã gây bất ngờ cho các quốc gia thành viên EU. Hiện chưa có mô hình pháp lý rõ ràng cho tư cách thành viên liên kết, và việc gia nhập EU vẫn thuộc thẩm quyền của Hội đồng châu Âu – cơ quan gồm các lãnh đạo quốc gia thành viên. Các đại diện ngoại giao EU cũng cho biết họ cần thêm thông tin chi tiết trước khi đưa ra quyết định.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Canada tìm kiếm vị trí gần gũi hơn với EU có thể được xem như một bước đi chiến lược nhằm giảm thiểu rủi ro từ căng thẳng thương mại với Hoa Kỳ. Thuế quan 50% mà Mỹ áp đặt lên một số mặt hàng Canada như sữa, rượu và ô tô đã khiến Ottawa phải đáp trả bằng các biện pháp thuế quan tương tự đối với hàng hóa Mỹ trị giá khoảng 20 tỷ USD.
Quan hệ thương mại giữa Canada và Mỹ vốn rất mật thiết, nhưng kể từ khi Donald Trump lên làm tổng thống vào năm 2025, chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ đã làm gia tăng xung đột, khiến Canada phải tìm kiếm các đối tác mới. EU, với thị trường rộng lớn và quan điểm chính trị tương đồng, trở thành lựa chọn hấp dẫn.
Việc trở thành quốc gia liên kết của EU sẽ giúp Canada có cơ hội tiếp cận thị trường châu Âu thuận lợi hơn, đồng thời tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như năng lượng sạch và quốc phòng. Tuy nhiên, do chưa có tiền lệ và quy định rõ ràng, quá trình này sẽ đòi hỏi nhiều đàm phán và điều chỉnh pháp lý.
Kết luận
Canada đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái định vị mình trên bản đồ chính trị và kinh tế toàn cầu bằng cách hướng về châu Âu. Mối quan hệ mới với EU không chỉ là câu trả lời cho những khó khăn trong quan hệ với Mỹ mà còn mở ra triển vọng hợp tác sâu rộng hơn trong nhiều lĩnh vực. Dù vậy, con đường trở thành thành viên liên kết EU vẫn còn nhiều thách thức và cần sự đồng thuận từ các quốc gia thành viên.
Canada Hướng Tới Châu Âu: Cơ Hội Trở Thành Thành Viên Liên Minh EU