Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn lấy cảm hứng từ lá dừa nước độc đáo

2026-10-23

Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn lấy cảm hứng từ lá dừa nước độc đáo

TP HCM vừa hoàn thành hợp long cầu đi bộ dài 720 m, nối bến Bạch Đằng với khu đô thị Thủ Thiêm. Điểm nhấn của công trình là nhịp chính dài 187 m với ba vòm thép tạo hình lá dừa nước, biểu tượng đặc trưng của miền Nam. Vậy vì sao nhóm kiến trúc sư lại chọn hình ảnh này cho cây cầu hiện đại bắc qua sông Sài Gòn?

Phối cảnh cầu đi bộ khi hoàn thành. Ảnh: Đơn vị thiết kế

Bối cảnh

Cầu đi bộ này nằm ở vị trí đắc địa, được xem là "mặt tiền" của trung tâm TP HCM, kết nối khu vực phố đi bộ Nguyễn Huệ với Thủ Thiêm – khu đô thị mới đang phát triển nhanh. Dự án được khởi công tháng 3 năm 2025 với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, dự kiến khai thác vào dịp Tết Nguyên đán 2027.

Thành phố đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe cho thiết kế cầu. Công trình phải trở thành biểu tượng mới, có kiến trúc độc đáo, đồng thời đảm bảo khoảng thông thuyền rộng và tĩnh không đủ cao cho các phương tiện đường thủy qua lại. Lối lên cầu phải có độ dốc phù hợp để xe cứu hộ có thể tiếp cận khi cần thiết. Ngoài ra, mái che cũng được khuyến khích nhằm thích nghi với khí hậu nắng gắt đặc trưng của miền Nam Việt Nam.

Diễn biến chính

Ý tưởng thiết kế cầu bắt đầu từ năm 2019 khi nhóm kiến trúc sư liên danh Chodai - Takashi Niwa Architects và Chodai Kisojiban Việt Nam tham gia thi tuyển. Ông Takashi Niwa, kiến trúc sư trưởng, cho biết nhóm đã tìm kiếm nét đặc trưng riêng của TP HCM để làm nguồn cảm hứng.

Khác với các đô thị nhiệt đới như Singapore hay Bangkok, TP HCM có cảnh quan sông nước đặc sắc với những rặng dừa nước ven sông. Từ đó, hình ảnh lá dừa nước được chọn làm chủ đề thiết kế, tạo nên phương án mang tên "Lá Sài Gòn".

Thiết kế được hoàn thiện và thuyết trình trước Hội đồng giám khảo vào tháng 1 năm 2020, và sau đó được thành phố phê duyệt năm 2023 làm cơ sở triển khai dự án.

Trong công trình, hệ vòm thép liên kết tạo thành phần mái có hình khối ba chiều mô phỏng lá dừa nước. Kết cấu vòm này giúp giảm số lượng trụ cầu dưới sông, chỉ bố trí các trụ chính gần hai bờ, tạo ra khoảng thông thuyền rộng 80 m và tĩnh không cao 10 m, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông đường thủy.

Cận cảnh mái vòm thép hình lá dừa cầu đi bộ sau khi hợp long, sáng 22/10. Ảnh: Thanh Tùng

Hội đồng tuyển chọn đánh giá cao cách bố trí này vì giúp mở rộng khoảng thông thuyền, hạn chế nguy cơ tàu va vào trụ cầu, đồng thời giữ mặt cầu thông thoáng và mở rộng tầm nhìn cho người đi bộ. Mái vòm hình lá dừa nước được nhận xét là độc đáo, giản dị nhưng rất phù hợp với không gian đô thị hiện đại.

Bên cạnh nhịp chính, nhóm thiết kế còn chú trọng đến lối tiếp cận và không gian công cộng ở hai đầu cầu. Hệ thống đường dốc thoai thoải tạo hành trình liền mạch từ phố đi bộ Nguyễn Huệ đến bến Bạch Đằng, qua sông sang Thủ Thiêm. Những đường cong mềm mại của lối đi giúp người đi bộ có thể ngắm cảnh từ nhiều góc nhìn khác nhau.

Phía bến Bạch Đằng, cầu thang lớn dạng xoắn ốc được bố trí trên sàn công cộng bao quanh đài phun nước. Theo ông Niwa, cầu thang này vừa tạo điểm nhấn kiến trúc, vừa góp phần che nắng, mưa cho không gian bên dưới, đồng thời kích thích sự tò mò, thu hút người đi bộ khám phá.

Nhóm thiết kế mong muốn khu vực chân cầu trở thành điểm dừng chân lý tưởng để người dân và du khách có thể ngắm sông và công trình khi chiều xuống.

Cầu đi bộ bắc qua sông Sài Gòn sau khi hợp long, sáng 22/10. Ảnh: Thanh Tùng

Vị trí cầu gần phố đi bộ Nguyễn Huệ, cầu Ba Son và nhiều tòa nhà lớn nên thiết kế cũng hướng đến việc gắn kết với sinh hoạt về đêm. Nhóm tác giả phối hợp với nhà thiết kế chiếu sáng người Nhật Kato Hisaki xây dựng phương án ánh sáng để kết nối công trình với cảnh quan xung quanh.

Ông Niwa chia sẻ: "Những yếu tố này có thể không thực sự cần thiết với công năng một cầu đi bộ, song chúng tôi cho rằng không thể thiếu để nơi đây trở thành điểm đến vui chơi, thư giãn và sinh hoạt cộng đồng thoải mái".

Phân tích & Ý nghĩa

Việc chọn hình ảnh lá dừa nước làm chủ đề thiết kế không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn thể hiện sự gắn bó với cảnh quan tự nhiên đặc trưng của miền Nam Việt Nam. Đây là một cách thể hiện bản sắc địa phương trong kiến trúc hiện đại, tạo nên sự khác biệt so với các đô thị nhiệt đới khác như Singapore hay Bangkok.

Kết cấu vòm thép hình lá dừa nước giúp giảm thiểu số lượng trụ cầu dưới sông, mở rộng khoảng thông thuyền và đảm bảo tĩnh không cho tàu thuyền qua lại, đồng thời giữ cho mặt cầu rộng rãi, thoáng đãng. Điều này rất quan trọng với một thành phố có mạng lưới sông ngòi chằng chịt như TP HCM.

Thiết kế lối lên cầu với độ dốc phù hợp và các đường cong mềm mại không chỉ tạo sự thuận tiện cho người đi bộ mà còn mang lại trải nghiệm ngắm cảnh đa chiều, góp phần nâng cao chất lượng không gian công cộng. Các điểm dừng chân, cầu thang xoắn ốc và hệ thống chiếu sáng cũng giúp cầu trở thành điểm đến hấp dẫn, thúc đẩy sinh hoạt cộng đồng và du lịch.

Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những ai sinh sống tại các đô thị lớn như Praha, Brno hay Plzeň, việc một công trình công cộng tại TP HCM được thiết kế tinh tế, hài hòa với thiên nhiên và văn hóa địa phương là niềm tự hào và cũng là nguồn cảm hứng về sự phát triển bền vững, hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc dân tộc.

Kết luận

Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn lấy cảm hứng từ lá dừa nước không chỉ là một công trình giao thông mà còn là biểu tượng kiến trúc mới của TP HCM, thể hiện sự hòa quyện giữa thiên nhiên và đô thị hiện đại. Với thiết kế độc đáo, công năng hợp lý và không gian công cộng thân thiện, cây cầu hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến yêu thích của người dân và du khách, góp phần làm đẹp thêm diện mạo thành phố.