Chính sách lương khu vực công cần đủ sức giữ chân nhân tài
Chính sách tiền lương trong khu vực công đang được đặt lên bàn cải cách với mục tiêu không chỉ đảm bảo đời sống mà còn phải trở thành công cụ thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã nhấn mạnh điều này tại cuộc họp với Bộ Nội vụ chiều ngày 22 tháng 9, khi đề cập đến những vướng mắc còn tồn tại trong hệ thống lương hiện hành.
Bối cảnh
Chính sách tiền lương trong khu vực công ở Việt Nam hiện nay vẫn dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số, kèm theo các chế độ phụ cấp chưa được sắp xếp hợp lý. Đây là hệ thống đã tồn tại nhiều năm và được đánh giá là chưa đủ sức thu hút, giữ chân nhân tài trong bối cảnh nền kinh tế và thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.
Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như tổ chức lại bộ máy nhà nước, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, già hóa dân số, biến động cơ cấu việc làm và sự xuất hiện của các hình thức lao động mới. Những yếu tố này đòi hỏi chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội phải được cải cách toàn diện, linh hoạt để thích ứng với thực tiễn.
Diễn biến chính
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, tiền lương không chỉ là công cụ đảm bảo đời sống mà còn phải trở thành phương tiện thu hút, sàng lọc và sử dụng hiệu quả đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Muốn vậy, chính sách mới cần khắc phục sự chênh lệch chưa hợp lý giữa các nhóm và thực hiện đầy đủ nguyên tắc trả lương theo vị trí việc làm.
Hiện nay, hệ thống bảng lương mới chưa được áp dụng, cán bộ, công chức, viên chức vẫn nhận lương theo mức cơ sở nhân với hệ số; các chế độ phụ cấp cũng chưa được sắp xếp lại. Đây là hai nội dung còn vướng sau nhiều năm chuẩn bị cải cách.
Đề án cải cách tiền lương và bảo hiểm xã hội dự kiến được trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư vào tháng 2 năm 2027, trước khi báo cáo Ban Chấp hành Trung ương vào tháng 3. Nghị quyết 27 năm 2018 đặt mục tiêu xây dựng bảng lương theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo thay cho cách tính dựa trên mức lương cơ sở và hệ số.
Lộ trình ban đầu dự kiến bắt đầu từ tháng 7 năm 2021 nhưng phải hoãn do ảnh hưởng của dịch Covid-19 và nhiều vướng mắc khác. Quốc hội sau đó quyết định thực hiện cải cách tổng thể từ tháng 7 năm 2024. Tuy nhiên, hai nội dung cốt lõi là thay hệ thống lương cơ sở, hệ số bằng bảng lương mới và sắp xếp lại phụ cấp vẫn chưa thể triển khai.
Trong thời gian tiếp tục hoàn thiện chính sách, mức lương cơ sở đã được tăng từ 1,8 triệu lên 2,34 triệu đồng mỗi tháng vào tháng 7 năm 2024 và dự kiến lên 2,53 triệu đồng từ tháng 7 năm 2026. Với mức hiện hành, lương công chức dao động khoảng từ 3,4 đến 25,3 triệu đồng mỗi tháng, viên chức từ 3,8 đến 20,2 triệu đồng, chưa tính phụ cấp.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc cải cách tiền lương khu vực công không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Khi chính sách tiền lương được thiết kế hợp lý, nó sẽ tạo động lực làm việc, giữ chân những người có năng lực và thu hút nhân tài, từ đó góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, những thay đổi hiện nay mới chỉ là bước đi từng phần, chưa tạo thành cuộc cải cách căn cơ, toàn diện. Việc chưa áp dụng bảng lương mới và chưa sắp xếp lại các chế độ phụ cấp khiến hệ thống tiền lương chưa phản ánh đúng vị trí, chức năng và đóng góp của từng cá nhân trong bộ máy công quyền.
Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động và thị trường lao động ngày càng phức tạp, cơ chế điều chỉnh tiền lương cần đủ linh hoạt để thích ứng với những thay đổi trước mắt và lâu dài. Điều này cũng đồng nghĩa với việc chính sách tiền lương phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như tổ chức lại bộ máy, già hóa dân số và sự xuất hiện của các hình thức lao động mới.
Kết luận
Chính sách tiền lương khu vực công tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuẩn bị cải cách toàn diện nhằm tạo ra một hệ thống lương đủ sức thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Mặc dù đã có nhiều bước điều chỉnh, nhưng việc chưa áp dụng bảng lương mới và sắp xếp lại phụ cấp vẫn là những thách thức lớn cần giải quyết. Cuộc cải cách này không chỉ ảnh hưởng đến cán bộ, công chức, viên chức mà còn tác động đến hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ về đề án cải cách tiền lương và bảo hiểm xã hội, chiều 22/9. Ảnh: VGP
Chính sách lương khu vực công cần đủ sức giữ chân nhân tài