Đại biểu đề nghị giữ án tử hình với tội hiếp dâm trẻ em và mua bán ma túy

2026-10-27

Đại biểu đề nghị giữ án tử hình với tội hiếp dâm trẻ em và mua bán ma túy

Quốc hội Việt Nam đang trong quá trình thảo luận dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự với nhiều đề xuất quan trọng về hình phạt tử hình. Trong bối cảnh này, đại biểu Nguyễn Thanh Sang, Phó ban Nội chính Thành ủy TP HCM, đã lên tiếng đề nghị giữ lại án tử hình đối với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng của tội hiếp dâm trẻ em và mua bán ma túy nhằm đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật và tính răn đe mạnh mẽ.

Đại biểu đề nghị giữ án tử hình với tội hiếp dâm trẻ em, mua bán ma túy

Bối cảnh

Bộ luật Hình sự sửa đổi đang được Quốc hội thảo luận vào ngày 27 tháng 10 năm 2026 với mục tiêu cải cách tư pháp và phù hợp hơn với xu hướng tiến bộ của pháp luật hình sự hiện đại. Chính phủ đề xuất giảm số tội danh có hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4, trong đó loại bỏ án tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và mua bán trái phép chất ma túy. Đây là những tội danh vốn được xem là đặc biệt nghiêm trọng nhưng cũng là những lĩnh vực gây nhiều tranh luận về mức độ hình phạt phù hợp.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thanh Sang bày tỏ đồng tình với chủ trương thu hẹp án tử hình nhưng cho rằng cần cân nhắc giữ lại hình phạt này đối với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng của hai tội danh trên để bảo vệ quyền lợi trẻ em và chống tội phạm ma túy hiệu quả.

Diễn biến chính

Đại biểu Sang nhấn mạnh, hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là một trong những tội phạm đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm nghiêm trọng quyền trẻ em, gây bức xúc trong xã hội. Trẻ em là nhóm yếu thế cần được pháp luật bảo vệ bằng những chế tài nghiêm khắc. Ông đề nghị tiếp tục áp dụng án tử hình với các trường hợp như:

Hiếp dâm gây thương tích, tổn hại sức khỏe hoặc rối loạn tâm thần với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 100%.
Hiếp dâm dẫn đến nạn nhân tử vong hoặc tự sát.
Hiếp dâm trẻ em dưới 10 tuổi.
Người phạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Ông nhấn mạnh: "Hiếp dâm làm nạn nhân chết là quá dã man, không còn tính người, không có lý do gì chúng ta bỏ án tử hình", thể hiện quan điểm cần răn đe mạnh mẽ với loại tội phạm này.

Về tội mua bán trái phép chất ma túy, đại biểu cũng đề nghị chưa bỏ án tử hình trong bối cảnh tội phạm ma túy diễn biến phức tạp. Ông phân tích, dù sản xuất ma túy có thể diễn ra ở nước ngoài, nhưng ma túy muốn đến tay người sử dụng vẫn phải qua khâu mua bán. Những đường dây mua bán hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kg ma túy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cần có hình phạt đủ sức răn đe.

Đại biểu lo ngại việc bỏ án tử hình có thể khiến Việt Nam trở thành địa bàn trung chuyển, tiêu thụ ma túy. Tuy nhiên, ông không đề nghị giữ nguyên phạm vi áp dụng mà kiến nghị nâng ngưỡng định lượng ma túy trong các khung hình phạt, chỉ áp dụng tử hình với người chủ mưu, cầm đầu hoặc mua bán số lượng đặc biệt lớn. Ông đề xuất duy trì hình phạt này đến năm 2030 để có thêm cơ sở thực tiễn đánh giá và quyết định.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, cũng cho rằng cần giữ chế tài nghiêm khắc nhất với tội mua bán trái phép chất ma túy để bảo đảm khả năng răn đe và phòng ngừa. Ông đề nghị nghiên cứu nâng ngưỡng định lượng ma túy để chỉ áp dụng án tử hình với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.

Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang giải trình ý kiến đại biểu

Phân tích & Ý nghĩa

Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang giải trình trước Quốc hội rằng đề xuất giảm số tội danh có án tử hình nhằm thực hiện chủ trương cải cách tư pháp, phù hợp với xu hướng tiến bộ của pháp luật hình sự trên thế giới. Ông nêu rõ, hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là xâm phạm nghiêm trọng thể chất, tinh thần, danh dự và nhân phẩm của trẻ em, cần xử lý nghiêm khắc. Tuy nhiên, khi so sánh với tội giết người, việc bỏ án tử hình với tội hiếp dâm dưới 16 tuổi là phù hợp. Nếu hành vi phạm tội đồng thời cấu thành tội giết người, người phạm tội có thể bị truy cứu về tội này và đối diện án tử hình. Với các trường hợp khác, tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc và răn đe.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng cho biết thực tế có những người tham gia do bị lôi kéo, dụ dỗ hoặc ép buộc, chưa nhận thức đầy đủ pháp luật và có khả năng cải tạo. Án tử hình có thể gây khó khăn cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm vì nghi phạm có thể chống trả quyết liệt hoặc sử dụng vũ khí khi biết nguy cơ tử hình. Ngược lại, nếu còn cơ hội sống, họ có thể hợp tác với cơ quan điều tra để triệt phá đường dây và người đứng sau.

Do đó, việc thu hẹp phạm vi áp dụng án tử hình được xem là phù hợp với yêu cầu đấu tranh loại tội phạm ma túy, nhằm tập trung vào các đối tượng chủ mưu, cầm đầu và các vụ mua bán số lượng lớn.

Theo dự thảo Bộ luật Hình sự, 6 tội danh được đề xuất bỏ án tử hình gồm bạo loạn, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, mua bán trái phép chất ma túy, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. 4 tội danh dự kiến tiếp tục có án tử hình là phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.

Kết luận

Việc Quốc hội thảo luận và cân nhắc giảm số tội danh có án tử hình trong Bộ luật Hình sự sửa đổi phản ánh xu hướng cải cách tư pháp, hướng tới sự nhân văn và phù hợp với thực tiễn. Tuy nhiên, các đại biểu như ông Nguyễn Thanh Sang và Trần Thế Kính vẫn đề nghị giữ lại án tử hình với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng của tội hiếp dâm trẻ em và mua bán ma túy nhằm đảm bảo tính răn đe và bảo vệ quyền lợi trẻ em cũng như an ninh xã hội. Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi vào ngày 20 tháng 11 năm 2026.