Đại sứ Mỹ chỉ trích chi tiêu quốc phòng của Séc, Thủ tướng Babiš lên tiếng bảo vệ
Chi tiêu quốc phòng của Cộng hòa Séc đang là chủ đề gây tranh cãi khi đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, bày tỏ sự thất vọng về tiến độ tăng ngân sách quốc phòng của nước này. Liệu Séc có thể đáp ứng các cam kết quốc tế về an ninh trong bối cảnh căng thẳng an ninh khu vực ngày càng gia tăng?
Bối cảnh
Cộng hòa Séc là thành viên của NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) từ năm 1999, cam kết đóng góp cho an ninh chung của liên minh quân sự này. Theo các thỏa thuận quốc tế, các nước thành viên NATO được khuyến khích chi tiêu ít nhất 2% GDP cho quốc phòng. Gần đây, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Hà Lan năm 2023, các thành viên đã nâng mục tiêu này lên 3,5% GDP cho chi tiêu quốc phòng và thêm 1,5% GDP cho các lĩnh vực an ninh rộng hơn như hạ tầng, an ninh mạng và khả năng chống chịu.
Trong bối cảnh an ninh châu Âu đang có nhiều biến động, đặc biệt là do cuộc xung đột Nga-Ukraine, việc tăng cường chi tiêu quốc phòng được xem là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo an ninh quốc gia và khu vực. Tuy nhiên, Séc hiện vẫn là một trong những nước có mức chi tiêu quốc phòng thấp nhất trong NATO, điều này khiến các đồng minh, đặc biệt là Mỹ, bày tỏ sự không hài lòng.
Diễn biến chính
Ngày 18 tháng 9 năm 2026, tại Hội nghị thượng đỉnh của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức tại Praha, đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, đã công khai chỉ trích Séc vì tiến độ tăng chi tiêu quốc phòng quá chậm. Ông cho biết: "Thật đáng thất vọng khi thấy Cộng hòa Séc chưa đạt được nhiều tiến bộ trong việc thực hiện cam kết quốc phòng tại Hà Lan". Ông nhấn mạnh rằng Séc đang thuộc nhóm các nước có chi tiêu quốc phòng yếu nhất trong liên minh và cần phải cam kết tăng ngân sách hơn nữa.
Whitaker cũng cho biết ông đã trực tiếp truyền đạt thông điệp này tới các đối tác tại Séc trong các cuộc gặp gần đây. Mỹ vẫn cam kết mạnh mẽ với NATO và bảo vệ lãnh thổ các đồng minh, nhưng đồng thời kỳ vọng các nước thành viên sẽ nỗ lực hơn trong việc tăng cường ngân sách quốc phòng.
Theo đại sứ Mỹ, các nước NATO đã đồng ý mục tiêu đến năm 2035 sẽ chi tiêu tổng cộng 5% GDP cho quốc phòng và các lĩnh vực an ninh liên quan. Mục tiêu này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho ngành công nghiệp quốc phòng phát triển, thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển công nghệ mới. Tuy nhiên, để đạt được điều này, các chính phủ cần phối hợp tốt hơn trong việc đẩy nhanh các hợp đồng quốc phòng và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Phản hồi lại, Thủ tướng Andrej Babiš (đảng ANO) khẳng định Séc sẽ đạt được mức chi tiêu quốc phòng 2% GDP vào năm 2027. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ hiện tại đang minh bạch trong các cuộc đàm phán với các đồng minh và đã kế thừa một ngân sách quốc phòng rất hạn chế từ các chính phủ trước. Babiš cho biết: "Chúng tôi không phải Mỹ với ngân sách quốc phòng lên tới 1500 tỷ USD mỗi năm, gấp 167 lần ngân sách quốc phòng của chúng tôi". Ông cũng giải thích rằng chính phủ đã phải cân nhắc giữa việc tăng chi tiêu quốc phòng và đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng như xây dựng đường cao tốc.
Theo dự thảo ngân sách năm 2027, Bộ Quốc phòng Séc dự kiến sẽ có ngân sách khoảng 191 tỷ Kč, tăng hơn 36 tỷ Kč so với năm nay. Tuy nhiên, các chính trị gia cũng thừa nhận rằng việc chi tiêu đến 5% GDP như mục tiêu của NATO hiện là không khả thi đối với nền kinh tế Séc.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc đại sứ Mỹ công khai chỉ trích chi tiêu quốc phòng của Séc cho thấy áp lực ngày càng lớn từ các đồng minh NATO đối với Praha trong việc tăng cường năng lực quốc phòng. Đây không chỉ là vấn đề ngân sách mà còn liên quan đến uy tín và trách nhiệm quốc tế của Séc trong liên minh.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến môi trường an ninh và chính sách quốc phòng của nước sở tại, từ đó tác động đến các lĩnh vực như an ninh xã hội, kinh tế và quan hệ quốc tế. Ngoài ra, việc tăng ngân sách quốc phòng cũng có thể ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước và chính sách tài chính, từ đó tác động đến chi phí sinh hoạt và các dịch vụ công cộng mà người Việt đang sử dụng.
Thủ tướng Babiš với lập luận về sự minh bạch và cam kết đạt mức 2% GDP vào năm 2027 cho thấy chính phủ đang cố gắng cân bằng giữa trách nhiệm quốc tế và khả năng tài chính trong nước. Tuy nhiên, áp lực từ các đồng minh vẫn đòi hỏi Séc phải có những bước đi quyết liệt hơn trong tương lai gần.
Kết luận
Cuộc tranh luận về chi tiêu quốc phòng của Cộng hòa Séc phản ánh những thách thức lớn trong việc đáp ứng các cam kết quốc tế về an ninh trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Sự chỉ trích từ đại sứ Mỹ và phản hồi của Thủ tướng Babiš cho thấy một cuộc đối thoại cần thiết giữa các bên nhằm tìm ra giải pháp phù hợp nhất cho Séc và đồng minh NATO.
Đại sứ Mỹ chỉ trích chi tiêu quốc phòng của Séc, Thủ tướng Babiš lên tiếng bảo vệ