Đề xuất chính sách mới tri ân người hiến tặng mô tạng tại Việt Nam
Hiến tặng mô tạng là hành động cao cả cứu sống nhiều người bệnh, nhưng hệ thống pháp luật và cơ chế hỗ trợ hiện nay vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện. Tại tọa đàm ngày 19 tháng 10, các chuyên gia y tế Việt Nam đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm hoàn thiện luật hiến ghép mô tạng, đồng thời tăng cường chính sách tri ân người hiến và thân nhân của họ. Liệu những thay đổi này có thể giúp nâng cao hiệu quả của công tác hiến tạng và cứu sống nhiều bệnh nhân hơn?
Bối cảnh
Hiến ghép mô tạng là kỹ thuật y tế quan trọng giúp cứu sống nhiều bệnh nhân mắc các bệnh hiểm nghèo như suy tim, suy thận, suy gan. Tại Việt Nam, Luật Lấy, hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người hiện hành đã được ban hành cách đây khoảng 20 năm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, luật này còn nhiều điểm vướng mắc, chưa theo kịp sự phát triển của kỹ thuật và thực tiễn vận hành.
Việt Nam hiện đứng áp chót trong số các quốc gia có thống kê về số ca ghép tạng từ người hiến chết não, với tỷ lệ chỉ khoảng 0,6/1 triệu dân. So với Tây Ban Nha – quốc gia đứng đầu thế giới về ghép tạng – số ca ghép tim tại đây gần bằng tổng số ca ghép tạng tất cả các loại tính từ khi Việt Nam bắt đầu triển khai kỹ thuật này. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của công tác hiến tạng tại Việt Nam còn rất lớn.
Diễn biến chính
Tại tọa đàm về pháp luật, hệ thống dữ liệu và tài chính trong hiến ghép tạng ngày 19 tháng 10, ông Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối hiến ghép mô tạng quốc gia, cho biết nhiều cơ sở y tế quan tâm đến việc ghép tạng nhưng lại ít chú ý đến nguồn tạng hiến để ghép. Điều này gây khó khăn trong việc kết nối người hiến và người nhận.
Ông Phạm Văn Học, Tổng giám đốc Hệ thống y tế Hùng Vương, chia sẻ thực tế áp dụng luật hiện hành còn nhiều vướng mắc. Ông đề xuất nên có ngân sách hỗ trợ thân nhân người hiến tặng mô tạng, ví dụ như trợ cấp bằng một số tháng lương cơ bản, nhằm thể hiện sự tri ân và tính nhân đạo.
Đáng chú ý, ông Học cũng nhấn mạnh việc xã hội hóa một số công đoạn như vận chuyển mô tạng. Ví dụ, có trường hợp nhận được trái tim hiến tặng nhưng thời gian vận chuyển kéo dài tới 8 giờ, trong khi yêu cầu kỹ thuật là dưới 6 giờ để đảm bảo chất lượng tạng ghép. Ông đặt câu hỏi liệu các tổ chức từ thiện, cá nhân hảo tâm có thể tham gia hỗ trợ vận chuyển hay không, vì luật hiện hành và dự thảo sửa đổi chưa quy định rõ.
Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết sau 20 năm có luật về lấy, hiến ghép mô tạng, số người được cứu sống nhờ kỹ thuật ghép tạng đã tăng nhanh, và Việt Nam đã phát triển kỹ thuật ngang tầm khu vực và thế giới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm vướng cần gỡ, như danh sách chờ ghép có nhiều thông tin không chính xác, có người đã được ghép hoặc qua đời nhưng vẫn còn trong danh sách chờ.
Dự thảo Luật Lấy, hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người sửa đổi đang được chuẩn bị trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 năm nay. Luật mới dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2027, nhằm giải quyết các vướng mắc hiện tại.
Dự thảo luật sửa đổi đề cập nhiều điểm mới chưa từng có trong luật hiện hành, bao gồm cơ chế tài chính cho xét nghiệm và vận chuyển mô tạng; cho phép người ngừng tuần hoàn hiến tạng hay chỉ giới hạn người chết não; cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tạng; và chính sách tri ân người hiến tặng mô tạng.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc sửa đổi luật hiến ghép mô tạng là bước đi cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác hiến tạng tại Việt Nam. Luật hiện hành đã cũ, không còn phù hợp với thực tế phát triển kỹ thuật và nhu cầu xã hội. Việc bổ sung quy định hỗ trợ thân nhân người hiến tặng thể hiện sự quan tâm sâu sắc về mặt nhân đạo, đồng thời có thể khuyến khích nhiều người và gia đình đồng ý hiến tạng hơn.
Đặc biệt, cơ chế xã hội hóa vận chuyển mô tạng sẽ giúp giảm thời gian vận chuyển, đảm bảo chất lượng tạng ghép, từ đó cứu sống nhiều bệnh nhân hơn. Việc mở rộng đối tượng hiến tạng, như cho phép người dưới 18 tuổi hoặc người ngừng tuần hoàn hiến tạng, cũng sẽ tăng nguồn cung tạng cho các ca ghép.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thay đổi này có thể không ảnh hưởng trực tiếp ngay lập tức, nhưng là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam đang cải thiện hệ thống y tế và pháp luật liên quan đến hiến ghép tạng. Người Việt ở nước ngoài có thể yên tâm hơn khi biết quê nhà đang phát triển các chính sách nhân đạo và khoa học, đồng thời có thể hỗ trợ, vận động cho các chương trình hiến tạng trong cộng đồng.
Kết luận
Dự thảo sửa đổi Luật Lấy, hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người với nhiều chính sách mới như tri ân người hiến tặng, xã hội hóa vận chuyển mô tạng và mở rộng đối tượng hiến tặng sẽ góp phần tháo gỡ các vướng mắc hiện nay, nâng cao hiệu quả công tác ghép tạng tại Việt Nam. Luật mới dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2027, hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội cứu sống bệnh nhân và phát triển kỹ thuật y tế trong nước.
Hình ảnh từ bài viết
Các y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cuối đầu tri ân người hiến tạng - Ảnh: BVCC
Đề xuất chính sách mới tri ân người hiến tặng mô tạng tại Việt Nam