Dự án Séc bảo tồn di sản Ukraine được tạp chí TIME vinh danh

2026-10-15

Dự án Séc bảo tồn di sản Ukraine được tạp chí TIME vinh danh

Trong bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng tại Ukraine, một dự án công nghệ của Cộng hòa Séc đã tạo nên bước đột phá trong việc bảo vệ các di tích lịch sử. Liệu công nghệ có thể giúp lưu giữ những giá trị văn hóa quý báu giữa thời chiến? Dự án này đã được tạp chí TIME, một trong những tạp chí uy tín hàng đầu Mỹ, lựa chọn là một trong những phát minh xuất sắc nhất năm 2026.

Český projekt na záchranu ukrajinských památek uspěl ve výběru magazínu TIME

Bối cảnh

Chiến tranh tại Ukraine đã gây ra nhiều tổn thất nghiêm trọng cho các công trình lịch sử và di sản văn hóa của quốc gia này. Trong hoàn cảnh đó, việc bảo tồn và phục hồi các di tích trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cộng hòa Séc, một quốc gia Trung Âu với truyền thống văn hóa lâu đời, đã phát triển một dự án công nghệ nhằm số hóa và bảo vệ các hiện vật lịch sử của Ukraine, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa trong thời kỳ khủng hoảng.

Dự án được thực hiện với sự hợp tác của Bảo tàng Quốc gia Séc (Národní muzeum), một trong những tổ chức văn hóa hàng đầu của Séc, cùng sự hỗ trợ tài chính từ Quỹ Karel Komárek Family Foundation với số tiền đầu tư lên tới 18 triệu korun. Đây là một minh chứng cho sự quan tâm sâu sắc của Séc đối với việc bảo tồn di sản văn hóa không chỉ trong nước mà còn ở khu vực lân cận.

Diễn biến chính

Dự án sử dụng một chiếc xe Volkswagen Crafter được thiết kế đặc biệt, trang bị hai robot quét ảnh kỹ thuật số (photogrammetry) để tạo ra các mô hình 3D chi tiết của các hiện vật và di tích lịch sử. Một robot hoạt động trực tiếp bên trong xe, trong khi robot còn lại có thể được di chuyển đến các bảo tàng hoặc địa điểm khác mà các hiện vật không thể di chuyển do lý do an toàn hoặc bảo quản.

Bảo tàng Quốc gia Séc đã cung cấp giải pháp công nghệ, phương pháp số hóa và đào tạo chuyên gia Ukraine để vận hành hệ thống.
Dữ liệu số hóa được lưu trữ trên nền tảng đám mây bảo mật, giúp bảo vệ thông tin và tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu cũng như phục hồi các di tích nếu bị hư hại trong tương lai.
Trạm di động này đã từng hoạt động tại khu bảo tồn lịch sử Starobylý Černihiv và dự kiến sẽ tiếp tục đến làm việc tại Thư viện Quốc gia Lviv, một trong những trung tâm văn hóa quan trọng của Ukraine.
Dự án còn có các phiên bản chị em là Archa I và Archa II, tập trung vào việc bảo tồn tài liệu lịch sử, sách và bản thảo quý giá.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc sử dụng công nghệ robot và mô hình 3D trong bảo tồn di sản là một bước tiến lớn, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh khiến việc bảo vệ hiện vật truyền thống gặp nhiều khó khăn. Dự án không chỉ giúp lưu giữ hình ảnh và thông tin chi tiết của các di tích mà còn tạo ra cơ sở dữ liệu quý giá phục vụ nghiên cứu và phục hồi sau này.

Đáng chú ý, dự án được tạp chí TIME – một trong những tạp chí có ảnh hưởng nhất tại Mỹ, thành lập từ năm 1923 tại New York – lựa chọn vào danh sách những phát minh xuất sắc nhất năm 2026. Đây là sự ghi nhận về tính sáng tạo, công nghệ tiên tiến và ý nghĩa xã hội của dự án trong việc đối phó với các thách thức toàn cầu, như chiến tranh và mất mát văn hóa.

Kết luận

Dự án bảo tồn di sản Ukraine của Cộng hòa Séc không chỉ là minh chứng cho sự hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa mà còn mở ra mô hình bảo vệ di sản bằng công nghệ hiện đại trong thời kỳ khủng hoảng. Việc được tạp chí TIME vinh danh càng khẳng định giá trị và tầm quan trọng của sáng kiến này trên trường quốc tế.