Đức và 5 nước EU đe dọa chặn ngân sách EU, yêu cầu cắt giảm hàng trăm tỷ euro
Liên minh châu Âu đang đứng trước nguy cơ bế tắc trong việc thông qua ngân sách dài hạn cho giai đoạn 2028-2034 khi Đức cùng năm quốc gia khác tuyên bố sẽ chặn kế hoạch ngân sách hiện tại nếu không có cắt giảm đáng kể. Vấn đề này không chỉ là cuộc tranh luận về tiền bạc mà còn phản ánh sự khác biệt sâu sắc trong ưu tiên phát triển giữa các nước thành viên EU.
Bối cảnh
Ngân sách của Liên minh châu Âu (EU) cho giai đoạn 2028-2034 được đề xuất với tổng giá trị khoảng hai nghìn tỷ euro (tương đương khoảng 49 nghìn tỷ korun Séc). Đây là ngân sách dài hạn, được gọi là "Nhiều năm tài chính" (Multiannual Financial Framework - MFF), quyết định hướng đầu tư và phân bổ nguồn lực của EU trong nhiều năm tới.
Việc phê duyệt ngân sách này đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối từ 27 quốc gia thành viên EU. Tuy nhiên, thái độ của Đức, Hà Lan, Thụy Điển, Đan Mạch, Áo và Phần Lan đang tạo ra những bất đồng sâu sắc. Nhóm sáu nước này chiếm khoảng 40% nguồn thu của ngân sách EU và yêu cầu cắt giảm hàng trăm tỷ euro so với đề xuất ban đầu.
Diễn biến chính
Theo báo The Financial Times, các nước này cho rằng ngân sách EU cần được cải tổ căn bản để phản ánh các ưu tiên mới, đặc biệt là tăng chi cho quốc phòng và hỗ trợ các ngành công nghiệp đang suy yếu trong cạnh tranh với Trung Quốc và Mỹ. Đồng thời, họ muốn giảm bớt ngân sách dành cho nông nghiệp và các vùng nghèo, vốn chiếm tới hai phần ba tổng ngân sách EU hiện nay.
Ngược lại, một nhóm gồm 17 quốc gia, trong đó có Tây Ban Nha, Ý và Cộng hòa Séc, phản đối việc cắt giảm này. Họ yêu cầu tăng ngân sách cho nông nghiệp và phát triển vùng, thậm chí đề xuất ngân sách vượt mức hai nghìn tỷ euro. Một số nước còn muốn huy động thêm nguồn vốn thông qua việc vay nợ chung của EU, nhưng Đức và các đồng minh kiên quyết phản đối hình thức này.
Thủ tướng Séc Andrej Babiš (ANO) đã phát biểu sau cuộc họp với Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa tại Praha rằng ngân sách nhiều năm của EU không được làm suy yếu vị thế của các nền kinh tế yếu hơn và các nước công nghiệp. Ông ủng hộ đầu tư vào quốc phòng và công nghệ, nhưng phản đối cắt giảm quỹ nông nghiệp và quỹ liên kết (kohezní fondy) nhằm giảm chênh lệch phát triển giữa các quốc gia thành viên.
Đáng chú ý, Pháp không nằm trong nhóm 17 nước phản đối, dù là nước đóng góp ngân sách nhiều hơn nhận lại, nhưng lại là nước nhận được nhiều nhất các khoản trợ cấp nông nghiệp. Chính phủ Pháp đang thúc đẩy các loại thuế mới trên toàn EU để tài trợ cho các chi tiêu tăng thêm.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc tranh luận về ngân sách EU phản ánh sự phân hóa sâu sắc trong các ưu tiên phát triển giữa các quốc gia thành viên. Đức và các nước Bắc Âu muốn chuyển trọng tâm từ trợ cấp nông nghiệp truyền thống sang đầu tư cho quốc phòng, đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp châu Âu trên trường quốc tế.
Trong khi đó, các nước phía Nam và Đông Âu, bao gồm Séc, vẫn ưu tiên duy trì và tăng cường hỗ trợ cho nông nghiệp và phát triển vùng, nhằm giảm bớt khoảng cách phát triển giữa các khu vực giàu và nghèo trong EU. Việc không đạt được thỏa thuận ngân sách có thể dẫn đến bế tắc chính trị, ảnh hưởng đến các chương trình hỗ trợ và đầu tư quan trọng trong nhiều năm tới.
Với cộng đồng người Việt tại Séc, sự kiện này có thể tác động gián tiếp qua các chính sách hỗ trợ kinh tế, phát triển vùng và các quỹ đầu tư vào doanh nghiệp nhỏ, trong đó có các ngành nghề phổ biến như nail, nhà hàng, siêu thị. Ngoài ra, việc thay đổi ưu tiên ngân sách cũng có thể ảnh hưởng đến các chương trình hợp tác quốc phòng và công nghệ mà Séc tham gia trong EU.
Kết luận
Ngân sách EU cho giai đoạn 2028-2034 đang đối mặt với nguy cơ bị chặn lại do sự bất đồng giữa các nhóm quốc gia về phân bổ tài chính. Đức và năm nước đồng minh đòi hỏi cắt giảm hàng trăm tỷ euro, trong khi nhóm 17 nước khác, trong đó có Séc, phản đối và yêu cầu tăng ngân sách cho nông nghiệp và phát triển vùng. Cuộc tranh luận này không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là bài toán cân bằng lợi ích và chiến lược phát triển của toàn khối EU trong thập kỷ tới.
Đức và 5 nước EU đe dọa chặn ngân sách EU, yêu cầu cắt giảm hàng trăm tỷ euro