Giá nhiệt tại Séc có thể tăng tới 30% từ đầu năm sau
Bạn có biết rằng từ tháng 1 năm sau, chi phí sưởi ấm bằng nhiệt tại nhiều hộ gia đình ở Cộng hòa Séc có thể tăng tới ba phần mười? Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hóa đơn tiền điện, mà còn tác động trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày của hàng triệu người, trong đó có cộng đồng người Việt đang sinh sống tại đây. Vậy nguyên nhân do đâu và mức tăng cụ thể ra sao?
Bối cảnh
Tại Séc, khoảng 1,7 triệu hộ gia đình đang sử dụng hệ thống sưởi trung tâm (dálkové vytápění), trong đó gần 500 nghìn hộ nhận nhiệt từ các hệ thống sử dụng khí đốt tự nhiên (zemní plyn). Khí đốt là nguồn năng lượng quan trọng nhưng cũng rất biến động về giá cả trên thị trường quốc tế. Giá khí đốt tăng cao kéo theo chi phí sản xuất nhiệt cũng tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán nhiệt cho người tiêu dùng.
Thành phố Brno, trung tâm vùng Morava, là nơi có hệ thống nhiệt lớn nhất phụ thuộc vào khí đốt, cung cấp nhiệt cho hơn 100 nghìn hộ gia đình. Tại đây, khí đốt chiếm khoảng 80% tổng lượng nhiệt sản xuất. Mức tiêu thụ nhiệt trung bình của một hộ gia đình ở Brno là khoảng 20 gigajoule mỗi năm, với giá hiện tại khoảng 1154 Kč cho mỗi gigajoule.
Diễn biến chính
Theo phân tích của chuyên gia Jiří Gavor từ công ty ENA, mức tăng giá nhiệt phụ thuộc vào giá khí đốt mà các nhà máy nhiệt đã mua trước đó. Nếu nhà máy đã mua khí đốt với giá cố định trước, mức tăng có thể chỉ từ 5 đến 10%. Tuy nhiên, nếu nhà máy mua khí đốt theo giá thị trường hàng ngày, mức tăng có thể lên tới 20-30%.
Để cụ thể hơn, một hộ gia đình ở Brno tiêu thụ 20 gigajoule nhiệt mỗi năm hiện phải trả khoảng 23 nghìn Kč. Nếu giá tăng 10%, hóa đơn sẽ tăng thêm khoảng 2300 Kč; nếu tăng 20%, thêm 4600 Kč; và nếu tăng tới 30%, người dân sẽ phải trả thêm gần 6900 Kč mỗi năm.
Đối với hộ gia đình tiêu thụ nhiều hơn, ví dụ 25 gigajoule – mức tiêu thụ trung bình cho một gia đình bốn người theo mô hình của Hiệp hội Nhiệt Séc (Teplárenské sdružení ČR) – thì mức tăng 30% sẽ tương đương hơn 8600 Kč mỗi năm. Tuy nhiên, mức tăng này không đồng đều cho tất cả các vùng, vì còn phụ thuộc vào loại nhiên liệu sử dụng và thời điểm nhà máy mua khí đốt.
Bên cạnh Brno, các hệ thống nhiệt ở các thành phố như Jihlava, Česká Lípa, Jablonec nad Nisou hay Děčín cũng phụ thuộc nhiều vào khí đốt. Trong khi đó, nhiều nhà máy nhiệt lớn khác vẫn sử dụng than nâu, than đen, sinh khối hoặc chất thải làm nhiên liệu. Trên toàn quốc, năm ngoái, khoảng 40% nhiệt được sản xuất từ than nâu, hơn 25% từ khí đốt và khoảng 14% từ sinh khối.
Giá nhiên liệu chiếm khoảng một nửa chi phí vận hành của các nhà máy nhiệt chạy bằng khí đốt, nên khi giá khí đốt tăng, giá nhiệt cũng sẽ tăng theo. Các nhà máy thường định giá nhiệt cho cả năm, do đó, những thay đổi lớn về giá khí đốt sẽ được phản ánh vào bảng giá mới từ đầu năm sau.
Martin Hájek, Giám đốc Hiệp hội Nhiệt Séc, cho biết tác động của việc tăng giá khí đốt sẽ không đồng đều ở mọi nơi. "Từ năm tới, giá khí đốt đắt hơn sẽ được phản ánh trong giá nhiệt, nhưng không thể nói chính xác mức tăng chung. Mỗi nơi sẽ có mức tăng khác nhau, có thể lên tới hai con số phần trăm," ông nói.
Phân tích & Ý nghĩa
Giá khí đốt trên thị trường bán buôn đã có biến động mạnh trong năm nay. Đầu năm, giá khí đốt tại điểm giao dịch TTF (Title Transfer Facility) ở Hà Lan chỉ khoảng 27,65 euro cho mỗi megawatt giờ, nhưng đến tháng 9 đã tăng gần gấp ba lần, lên khoảng 80 euro. Điều này khiến các nhà máy nhiệt phải mua khí đốt với giá cao hơn rất nhiều so với trước.
Trong nửa đầu năm, một số nhà máy nhiệt còn chờ đợi giá giảm để mua, nhưng đến tháng 6, giá khí đốt cho năm 2027 vẫn thấp. Tuy nhiên, tình hình thay đổi khi các kho chứa khí đốt dưới lòng đất không được lấp đầy như kế hoạch, khiến giá tăng vọt. Tình trạng tương tự cũng xảy ra ở Đức, một trong những thị trường khí đốt lớn của châu Âu.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, đặc biệt những người sống tại các thành phố lớn như Praha, Brno, Plzeň, việc tăng giá nhiệt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt hàng tháng. Các hộ kinh doanh nhỏ như tiệm nail, nhà hàng, siêu thị cũng sẽ phải cân nhắc điều chỉnh giá dịch vụ hoặc chịu áp lực chi phí tăng cao. Ngoài ra, người mới sang hoặc chưa quen với hệ thống có thể cần lưu ý về các khoản chi phí này khi lập kế hoạch tài chính cá nhân.
Kết luận
Từ đầu năm 2027, giá nhiệt dùng cho sưởi ấm tại các hộ gia đình ở Séc có thể tăng tới 30%, tùy thuộc vào giá khí đốt mà các nhà máy nhiệt đã mua trước đó. Mức tăng này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người dân, trong đó có cộng đồng người Việt tại Séc, đặc biệt trong mùa đông lạnh giá. Việc theo dõi sát sao diễn biến giá năng lượng và chuẩn bị tài chính phù hợp là điều cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Giá nhiệt tại Séc có thể tăng tới 30% từ đầu năm sau