Hải Phòng lập hồ sơ trình UNESCO vinh danh đại danh y Tuệ Tĩnh
Việc lập hồ sơ khoa học để trình UNESCO vinh danh đại danh y Tuệ Tĩnh đang được UBND TP Hải Phòng triển khai với mục tiêu kỷ niệm 700 năm ngày sinh của ông vào năm 2030. Đây không chỉ là dịp để tôn vinh một nhân vật lịch sử quan trọng của y học cổ truyền Việt Nam mà còn là bước đi chiến lược nhằm quảng bá giá trị di sản y học dân tộc ra thế giới.
Bối cảnh
Tuệ Tĩnh, tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, sinh năm 1330 tại vùng đất Hải Dương xưa, nay thuộc thành phố Hải Phòng. Ông là một thiền sư và đại danh y nổi tiếng thời nhà Trần, được hậu thế tôn vinh là "ông Tổ thuốc Nam" – người đặt nền móng cho y học cổ truyền Việt Nam với tư tưởng dùng cây thuốc, dược liệu bản địa để chữa bệnh.
Việc lập hồ sơ trình UNESCO là quy trình chuẩn theo quy định của tổ chức này nhằm đưa các danh nhân kiệt xuất vào danh sách được quốc tế vinh danh. Trước đó, nhiều danh nhân Việt Nam như Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Chu Văn An, Hồ Xuân Hương, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã được UNESCO công nhận theo cơ chế này.
Diễn biến chính
Từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2026, thành phố Hải Phòng sẽ tiến hành điền dã, điều tra, khảo sát và sưu tầm tài liệu, công trình nghiên cứu về Tuệ Tĩnh. Công tác này bao gồm lập thư mục tư liệu, dịch các văn bản chữ cổ và tài liệu nước ngoài, đồng thời thống kê các địa danh, đường phố, trường học, cơ sở y tế và chùa có liên quan đến ông.
Sang năm 2027, trọng tâm chuyển sang đánh giá sâu sắc những đóng góp của Tuệ Tĩnh trên các lĩnh vực y học, Phật giáo, văn học, văn hóa và tầm ảnh hưởng quốc tế. Hai hội thảo khoa học lớn dự kiến được tổ chức vào tháng 5 và tháng 10 cùng năm để thảo luận và hoàn thiện hồ sơ.
Khung hồ sơ bước một dự kiến hoàn thành trong quý IV năm 2027. Sau khi lấy ý kiến chuyên gia và hoàn thiện các sản phẩm truyền thông đi kèm như phim, video, album ảnh trong quý I năm 2028, UBND TP Hải Phòng sẽ trình Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch thẩm định trước khi trình Thủ tướng xem xét. Hồ sơ bản tiếng Anh dự kiến nộp lên Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam vào tháng 9 năm 2028.
Năm 2029, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO vận động ít nhất hai quốc gia ủng hộ hồ sơ. Hồ sơ sẽ được trình Ban Chấp hành UNESCO tại Paris trước ngày 15 tháng 1 năm 2029. Thành phố cũng dự kiến cử đoàn vận động sang Paris vào tháng 3 năm 2029 để thúc đẩy quá trình công nhận.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc lập hồ sơ trình UNESCO vinh danh đại danh y Tuệ Tĩnh không chỉ là sự kiện văn hóa quan trọng của Hải Phòng mà còn góp phần nâng cao vị thế của y học cổ truyền Việt Nam trên trường quốc tế. Hồ sơ khoa học được xây dựng kỹ lưỡng sẽ làm rõ thân thế, sự nghiệp, di sản và tầm ảnh hưởng của Tuệ Tĩnh không chỉ trong nước mà còn ở khu vực và thế giới.
Đây là cơ sở để bảo tồn và phát huy giá trị y học cổ truyền, đồng thời tạo điều kiện cho việc quảng bá, giới thiệu rộng rãi hơn đến cộng đồng quốc tế. Quá trình này cũng giúp hệ thống hóa các tài liệu, nghiên cứu liên quan, góp phần nâng cao nhận thức và sự trân trọng đối với di sản văn hóa, y học dân tộc.
Kết luận
Nếu được UNESCO đồng thuận, lễ kỷ niệm 700 năm ngày sinh đại danh y Tuệ Tĩnh sẽ được tổ chức vào năm 2030 tại trụ sở UNESCO ở Paris, cùng các hoạt động tầm khu vực và tại Hải Phòng. Đây là dấu mốc quan trọng để ghi nhận và tôn vinh một nhân vật lịch sử có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực y học cổ truyền Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Chân dung danh y Tuệ Tĩnh trong sách tư liệu. Ảnh: chụp màn hình
Hải Phòng lập hồ sơ trình UNESCO vinh danh đại danh y Tuệ Tĩnh