Hiểm họa El Niño và giải pháp bảo vệ cây cà phê ngay tại vườn
Hiện tượng El Niño đang gây ra những thay đổi bất thường về thời tiết, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sức khỏe cây cà phê ở Tây Nguyên. Vậy nông dân cần làm gì để thích nghi và bảo vệ vườn cà phê của mình trước những biến động khí hậu ngày càng khắc nghiệt? Những giải pháp thiết thực đã được chia sẻ ngay tại chính vườn cà phê của người nông dân Gia Lai.
Bối cảnh
El Niño là hiện tượng khí hậu toàn cầu, gây ra sự thay đổi bất thường về nhiệt độ mặt biển và khí quyển ở khu vực Thái Bình Dương, từ đó ảnh hưởng đến thời tiết trên nhiều vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam. Tây Nguyên, vùng trồng cà phê trọng điểm của nước ta, đang phải đối mặt với những đợt khô hạn kéo dài xen kẽ với mưa trái mùa, gây khó khăn cho việc chăm sóc và thu hoạch cà phê.
Hội thảo "Bảo vệ Robusta trước thời tiết cực đoan" tổ chức ngày 3-11 tại xã Đak Đoa, Gia Lai, đã thu hút nhiều nông dân và chuyên gia tham gia để tìm hiểu và trao đổi về các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Niño. Đây là dịp để người nông dân tiếp cận kiến thức mới, thay đổi thói quen canh tác truyền thống đã tồn tại nhiều năm.
Diễn biến chính
Ông Ngluy, một nông dân có 2 ha cà phê tại thôn Ngol, xã Đak Đoa, chia sẻ rằng thời tiết thất thường những năm gần đây khiến năng suất cà phê không ổn định. Tuy nhiên, cách chăm sóc của ông và nhiều nông dân khác vẫn dựa chủ yếu vào kinh nghiệm truyền thống, như cắt tỉa cành sau mỗi vụ thu hoạch và dọn sạch lớp cỏ phủ quanh gốc cây trước khi bón phân.
Thạc sĩ Nguyễn Quang Ngọc, Giám đốc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông - Lâm nghiệp Tây Nguyên - Chi nhánh Gia Lai, cho biết những thói quen này thực ra phản khoa học và có thể làm giảm khả năng chống chịu của cây cà phê trước biến đổi khí hậu. Cành lá cây cà phê đóng vai trò như nhà máy sản xuất năng lượng qua quang hợp, giúp cây ra hoa và kết trái. Việc cắt tỉa quá mức làm giảm năng suất thu hoạch.
Thêm vào đó, việc dọn sạch thảm thực vật quanh gốc cây khiến đất mất đi khả năng giữ ẩm và thoát nước hiệu quả, làm cây cà phê dễ bị tổn thương khi thời tiết khô hạn hoặc mưa nhiều. Thay vào đó, giữ lại lớp cỏ và mùn thực vật sẽ giúp duy trì độ ẩm, cải thiện môi trường sinh thái cho cây, đồng thời bộ rễ cỏ chết đi tạo ra các lỗ nhỏ giúp phân bón thấm sâu vào đất.
Chuyên gia cũng khuyến nghị trồng xen kẽ cây tạo bóng như hồ tiêu, cây gỗ hoặc cây ăn trái để giảm thiểu tác động của khô hạn và tăng thêm nguồn thu phụ cho nông dân. Điều này càng quan trọng khi dự báo mùa vụ tới sẽ chịu ảnh hưởng của đợt El Niño lớn nhất trong 30 năm qua.
Ông Ngọc dẫn chứng mùa mưa năm nay ở Tây Nguyên kết thúc sớm, một số vùng như Kon Tum đã bắt đầu tưới cứu hạn cho cà phê, trong khi dự báo khô hạn nghiêm trọng sẽ kéo dài từ tháng 12 tới tháng 4-2027.
Phân tích & Ý nghĩa
Những chia sẻ và kiến thức mới tại hội thảo giúp người nông dân nhận ra rằng việc duy trì thói quen canh tác truyền thống có thể làm giảm sức đề kháng của cây cà phê trước biến đổi khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cà phê. Việc giữ lại thảm thực vật và hạn chế cắt tỉa cành không chỉ giúp cây phát triển khỏe mạnh mà còn góp phần bảo vệ môi trường đất đai.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như app 2Nông do Tổng Công ty phân bón Dầu khí Cà Mau - PVFC phát triển, giúp nông dân theo dõi tình trạng vườn cây, dự báo thời tiết, chẩn đoán sâu bệnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và quản lý dinh dưỡng cây trồng một cách khoa học. Đây là bước tiến quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro do thời tiết cực đoan.
Kết luận
Để thích ứng với biến đổi khí hậu và hiện tượng El Niño ngày càng phức tạp, người nông dân Tây Nguyên cần thay đổi thói quen canh tác truyền thống, áp dụng các giải pháp kỹ thuật và công nghệ mới. Việc giữ thảm thực vật, trồng xen cây tạo bóng và sử dụng phân bón phù hợp sẽ giúp cây cà phê phát triển bền vững, nâng cao năng suất và chất lượng. Đây cũng là cách để bảo vệ nguồn thu nhập và phát triển kinh tế cho cộng đồng nông dân trong vùng.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Nguyễn Long Phúc (trái), chuyên viên Ban Marketing, Tổng Công ty phân bón Dầu khí Cà Mau - PVFC, hướng dẫn nông dân xã Đak Đoa, Gia Lai, sử dụng app 2Nông giám sát sâu bệnh trên cây cà phê - Ảnh: TẤN LỰC
Vườn cà phê xanh lùn trĩu quả của nông dân xã Đak Đoa, Gia Lai, nhờ áp dụng kỹ thuật chăm sóc mới - Ảnh: TẤN LỰC
Buổi tập huấn cho bà con nông dân xã Đak Đoa, Gia Lai, kỹ thuật canh tác mới thích ứng El Niño với cây cà phê - Ảnh: TẤN LỰC
Ông Nguyễn Quang Ngọc, Giám đốc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông - Lâm nghiệp Tây Nguyên - Chi nhánh Gia Lai - Ảnh: TẤN LỰC
Ông Nguyễn Long Phúc, chuyên viên Ban Marketing, Tổng Công ty phân bón Dầu khí Cà Mau - PVFC - Ảnh: TẤN LỰC
Sau buổi tập huấn, nông dân được hướng dẫn thực tế ngay tại vườn - Ảnh: TẤN LỰC
Việc áp dụng kỹ thuật canh tác khoa học và lựa chọn giống cà phê phù hợp giúp nâng cao đáng kể năng suất - Ảnh: TẤN LỰC
Hiểm họa El Niño và giải pháp bảo vệ cây cà phê ngay tại vườn