Hộ kinh doanh thu đến 10 tỷ đồng được lựa chọn nộp thuế theo doanh thu

Hộ kinh doanh thu đến 10 tỷ đồng được lựa chọn nộp thuế theo doanh thu

Chính phủ Việt Nam vừa trình Quốc hội dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với một điểm mới đáng chú ý: cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng mỗi năm sẽ được lựa chọn phương thức nộp thuế đơn giản hơn, tính theo tỷ lệ % trên doanh thu thay vì phải tính thuế trên thu nhập thực tế. Liệu quy định này sẽ mang lại lợi ích gì cho các hộ kinh doanh nhỏ và vừa trong bối cảnh kinh tế hiện nay?

Bối cảnh

Việt Nam hiện có khoảng 2,7 triệu hộ kinh doanh, trong đó chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ, khoảng 0,14%, có doanh thu trên 10 tỷ đồng mỗi năm. Theo quy định hiện hành, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 đến 10 tỷ đồng phải nộp thuế dựa trên thu nhập thực tế, kèm theo yêu cầu phải có hóa đơn, chứng từ đầu vào để khấu trừ chi phí. Trong khi đó, các hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng được phép lựa chọn cách tính thuế đơn giản hơn, theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc lợi nhuận.

Quy định này gây ra không ít khó khăn cho các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng nhưng chưa đến 10 tỷ đồng, do thủ tục kê khai, chứng từ phức tạp và áp lực về thuế cao hơn. Chính phủ đã nhận thấy sự cần thiết phải mở rộng đối tượng được áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong kinh doanh.

Diễn biến chính

Trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được trình Quốc hội ngày 17 tháng 10, Chính phủ đề xuất cho phép cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng được lựa chọn nộp thuế theo hai phương thức:

• Tính thuế trên thu nhập thực tế (phương pháp hiện hành).
• Tính thuế theo tỷ lệ % áp dụng trên doanh thu tính thuế, với mức thuế suất được quy định cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực kinh doanh.

Mức thuế suất đề xuất dao động từ 0,5% đến 5% tùy ngành nghề, cụ thể:

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đề xuất áp dụng tương tự đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng một năm, thay cho ngưỡng 3 tỷ đồng hiện hành. Nếu được Quốc hội thông qua, các quy định này sẽ có hiệu lực từ kỳ tính thuế năm 2026.

Tuy nhiên, trong quá trình thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi lưu ý rằng một số quy định về thuế trong dự thảo Luật còn trùng lặp hoặc chưa thống nhất với các luật thuế hiện hành như Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội. Vì vậy, Ủy ban đề nghị chuyển các nội dung liên quan thuế cá nhân và doanh nghiệp trong dự thảo sang dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của ba Luật Thuế để xem xét đồng bộ.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề xuất nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng nhưng bắt đầu từ kỳ tính thuế 2027 để tránh tính hồi tố và phát sinh việc quyết toán lại.

Trước đó, ngày 24 tháng 8, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho cá nhân và doanh nghiệp có doanh thu tối đa 10 tỷ đồng mỗi năm, với tỷ lệ ủng hộ lên đến 96%. Nghị quyết này có hiệu lực ngay từ ngày được thông qua, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn kinh tế.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc mở rộng đối tượng được lựa chọn nộp thuế theo phương thức đơn giản dựa trên doanh thu sẽ giảm bớt gánh nặng về thủ tục và chi phí tuân thủ cho phần lớn hộ kinh doanh nhỏ và vừa tại Việt Nam. Với hơn 99% hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, quy định mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi để họ tập trung phát triển sản xuất kinh doanh thay vì lo lắng về kê khai, chứng từ phức tạp.

Đồng thời, mức thuế suất theo ngành nghề được quy định rõ ràng giúp người kinh doanh dễ dàng dự toán chi phí thuế, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế. Điều này cũng phù hợp với xu hướng đơn giản hóa chính sách thuế nhằm kích thích phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, nhiều người kinh doanh nhỏ lẻ có thể tham khảo mô hình này để hiểu thêm về cách các quốc gia đang nỗ lực giảm bớt thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi quốc gia có hệ thống thuế và quy định riêng, nên việc áp dụng cụ thể vẫn phải dựa trên luật pháp địa phương.

Kết luận

Đề xuất cho phép cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng được lựa chọn nộp thuế theo doanh thu là bước đi quan trọng nhằm đơn giản hóa thủ tục thuế và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Nếu được Quốc hội thông qua và thực hiện từ năm 2026, quy định này sẽ góp phần giảm áp lực cho phần lớn hộ kinh doanh, giúp họ có thêm nguồn lực tái đầu tư và mở rộng hoạt động kinh doanh.

Nguồn