Hòa thượng Thích Thanh Quyết: Hiến tạng sau khi qua đời là phúc đức vô lượng
Hiến mô, tạng sau khi qua đời không chỉ là nghĩa cử nhân văn mà còn là cách để sự sống được tiếp nối, mang lại phúc đức vô lượng theo quan niệm của Hòa thượng Thích Thanh Quyết. Vậy dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được Quốc hội thảo luận có những điểm gì mới và ý nghĩa ra sao?
Bối cảnh
Chiều ngày 30 tháng 10, tại phiên thảo luận ở Quốc hội Việt Nam về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), đại biểu Lương Công Quyết, tức Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đã đánh giá cao ý nghĩa nhân đạo sâu sắc của dự luật. Ông cho rằng dự luật phù hợp với tinh thần từ bi, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo, thể hiện sự sẻ chia và lòng vị tha trong xã hội hiện đại.
Trong Phật giáo, có nhiều câu chuyện về sự hy sinh thân thể để cứu người, như tích Công chúa Ba hiến tay, mắt cứu cha, thể hiện lòng vị tha cao đẹp. Hòa thượng Thích Thanh Quyết dẫn chứng để nhấn mạnh rằng việc hiến tặng một phần cơ thể nhằm cứu người khác là hành động cao quý, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Diễn biến chính
Tại phiên thảo luận, Hòa thượng cũng đề cập đến những ý kiến trái chiều xung quanh dự luật, cho rằng công tác tuyên truyền, giải thích chính sách chưa đầy đủ, dẫn đến hiểu lầm về mục đích nhân đạo của việc mở rộng nguồn hiến mô, tạng. Ông chia sẻ: "Từ ý nghĩa nhân đạo lại trở thành tội đồ. Thương thay Bộ trưởng Y tế".
Quan niệm của nhà Phật được ông nhấn mạnh là khi một con người, dù còn trẻ, nếu không còn duyên trụ thế gian mà một phần cơ thể được chuyển sang sống trong cơ thể người khác thì người đó vẫn tiếp tục sống theo một cách khác. "Vị tha là sống mãi, phúc đức là vô lượng", ông nói, đồng thời cho biết hàng nghìn tăng ni của Học viện Phật giáo Việt Nam thường xuyên hiến máu và đã đăng ký hiến mô, tạng. Bản thân ông cũng đã đăng ký hiến toàn bộ những bộ phận cơ thể có thể sử dụng để cứu người sau khi qua đời.
Hiện nay, theo luật hiện hành, người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể phải từ đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Điều này chưa tạo cơ sở pháp lý cho người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh để cứu người thân hoặc đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi qua đời.
Dự thảo luật do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo đang được Quốc hội xem xét đã đề xuất mở rộng nguồn hiến mô, bộ phận cơ thể, phân biệt rõ hai trường hợp hiến khi còn sống và hiến sau khi chết.
- Khi còn sống: Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô có khả năng tái sinh, như tế bào gốc tạo máu, để chữa bệnh cho người thân khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được đề xuất hiến cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi chỉ được hiến cho cha mẹ đẻ hoặc anh, chị, em ruột. Việc hiến phải bảo đảm sức khỏe của trẻ, có tư vấn độc lập và sự đồng ý của cả trẻ lẫn cha mẹ hoặc người giám hộ. Dự thảo không cho phép lấy thận, gan, tim, phổi hoặc bộ phận cơ thể lành khác từ người dưới 18 tuổi đang sống để ghép cho người khác.
- Sau khi qua đời: Dự thảo mở khả năng hiến mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi, nhưng chỉ khi đã được hội đồng chuyên môn xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Người hiến phải có nguyện vọng trước khi qua đời và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
Theo Bộ Y tế, việc mở rộng nguồn hiến nhằm tạo thêm cơ hội cứu sống người bệnh, nhất là trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp. Tuy nhiên, đăng ký nguyện vọng hiến không đồng nghĩa với việc được phép hiến trong mọi trường hợp.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội ghi nhận ý nghĩa nhân văn của chính sách nhưng đề nghị đánh giá kỹ những tác động về tâm lý, đạo đức, xã hội và nguy cơ trẻ bị gây áp lực, cưỡng ép hiến mô. Ủy ban cũng đề nghị làm rõ căn cứ xác định độ tuổi hiến, cân nhắc thu hẹp phạm vi người được nhận mô và bổ sung các biện pháp bảo vệ người chưa thành niên, bảo đảm việc hiến tặng thực sự tự nguyện, không bị lợi dụng hoặc trục lợi.
Phân tích & Ý nghĩa
Dự án luật sửa đổi này đánh dấu bước tiến quan trọng trong chính sách hiến mô, tạng tại Việt Nam, mở rộng đối tượng hiến mô, đặc biệt là người dưới 18 tuổi trong một số trường hợp đặc biệt. Điều này phản ánh nhu cầu cấp thiết về nguồn mô, tạng để cứu chữa bệnh nhân, nhất là trẻ em, khi kích thước và đặc điểm giải phẫu phù hợp là yếu tố quan trọng trong ghép tạng.
Việc phân biệt rõ ràng giữa hiến khi còn sống và hiến sau khi chết, đồng thời quy định chặt chẽ về độ tuổi, sự đồng ý của người hiến và người giám hộ, cũng như sự tư vấn độc lập, nhằm bảo vệ quyền lợi của người hiến, tránh nguy cơ bị ép buộc hay lợi dụng. Đây là điểm được các đại biểu Quốc hội và Bộ Y tế đặc biệt lưu ý, nhằm đảm bảo tính nhân đạo và đạo đức trong thực thi luật.
Kết luận
Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được Quốc hội thảo luận không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc mà còn phù hợp với tinh thần từ bi của Phật giáo, như lời chia sẻ của Hòa thượng Thích Thanh Quyết. Việc mở rộng nguồn hiến mô, tạng sẽ góp phần tăng cơ hội cứu sống nhiều bệnh nhân, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về bảo vệ quyền lợi người hiến, đặc biệt là người chưa thành niên.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan và đại biểu dự phiên thảo luận kinh tế xã hội tại Quốc hội chiều 30/10. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Điều kiện đề xuất hiến mô tái sinh ở người dưới 18 tuổi theo dự thảo sửa đổi Luật hiến tạng. Đồ họa: Hoàng Khánh - Phùng Tiên
Hòa thượng Thích Thanh Quyết: Hiến tạng sau khi qua đời là phúc đức vô lượng