Huế nghiên cứu giải pháp giữ nước giảm ngập lụt và thoát lũ hiệu quả
Ngập lụt kéo dài nhiều ngày tại các khu vực trung tâm TP Huế như An Vân Dương, An Cựu City đã đặt ra câu hỏi về nguyên nhân và giải pháp thoát lũ hiệu quả. Liệu thành phố có thể chủ động giữ nước, điều hòa lũ thay vì chỉ trông chờ vào khả năng thoát tự nhiên? Những phân tích và kế hoạch mới đây cho thấy hướng đi toàn diện đang được triển khai.
Bối cảnh
TP Huế, thủ phủ tỉnh Thừa Thiên Huế, là đô thị có vị trí địa lý đặc thù với hệ thống sông ngòi chằng chịt như sông Hương, sông Bồ cùng các đầm phá Tam Giang - Cầu Hai nổi tiếng. Thành phố nằm trong vùng chịu ảnh hưởng mạnh của biến đổi khí hậu, với các đợt mưa lớn kéo dài và triều cường dâng cao ngày càng thường xuyên. Điều này khiến ngập lụt trở thành vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống và phát triển kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, các trận mưa lớn cuối năm 2025 với lượng mưa tại Bạch Mã lên đến 1.740mm trong 24 giờ đã vượt xa khả năng thoát nước hiện hữu của thành phố. Mực nước sông Hương tại trạm Kim Long lên báo động 3 (3,5m), cao hơn nhiều so với cao độ nền đô thị (2,1 - 3,2m), khiến nhiều khu vực bị ngập sâu và kéo dài.
Diễn biến chính
Nguyên nhân chính khiến nước lũ vào nhanh nhưng thoát chậm được xác định gồm:
- Thời tiết ngày càng bất thường với mưa lớn kéo dài, vượt khả năng thoát nước của hệ thống hiện tại.
- Địa hình hạ lưu sông Hương có độ dốc thấp, khi nước sông dâng cao kết hợp triều cường hoặc gió mùa Đông Bắc mạnh, nước biển bị đẩy ngược vào cửa Thuận An, làm nghẽn dòng chảy ra biển.
- Hệ thống sông hói (sông nhỏ) như sông Như Ý, sông Phát Lát, sông Phổ Lợi bị bồi lắng, cỏ dại lấn chiếm, giảm khả năng tiêu thoát nước.
- Điểm nghẽn ở hạ lưu sông Đại Giang và đầm phá Tam Giang - Cầu Hai khiến nước thoát chậm, gây ngập kéo dài tại các khu vực như An Vân Dương, An Cựu.
Trước tình hình này, TP Huế đã đưa ra các nhóm giải pháp công trình và phi công trình theo Quy hoạch chung đô thị Thừa Thiên Huế đến năm 2045, tầm nhìn 2065. Trong đó:
- Tăng khả năng lưu chứa và điều tiết các hồ chứa hiện hữu để cắt lũ từ thượng nguồn, giảm lượng nước đổ về hạ lưu.
- Mở rộng tiết diện kênh, mương, cống và thường xuyên nạo vét để tăng khả năng tiêu thoát nước trong đô thị.
- Khơi thông dòng chảy, nạo vét các kênh, cửa sông tiếp giáp đầm phá và biển, xây dựng các trạm bơm tiêu cho vùng thấp trũng.
- Đặc biệt, nghiên cứu phương án chuyển hướng một phần dòng chảy qua các tuyến, nhánh thoát lũ, tuy nhiên chỉ triển khai khi có đủ cơ sở khoa học và kinh tế kỹ thuật.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc TP Huế không chỉ tập trung vào việc thoát nước nhanh mà còn chủ động giữ nước, điều hòa lũ là bước tiến quan trọng trong quản lý đô thị và thích ứng biến đổi khí hậu. Giải pháp này giúp giảm áp lực lên hệ thống thoát nước, hạn chế ngập lụt kéo dài, đồng thời tận dụng không gian nước như hồ điều hòa để điều tiết lũ.
Theo quy định quản lý quy hoạch chung, khu vực đô thị trung tâm phải bố trí hồ điều hòa chiếm 8 - 10% diện tích lưu vực, đảm bảo khả năng điều hòa và thoát nước hiệu quả. Việc tăng cường kết nối các hồ, xây dựng mới cống, kênh, hầm ngầm cũng giúp thoát nước nhanh hơn khi mưa lớn.
Đáng chú ý, Huế hướng tới mô hình "đô thị di sản thích ứng khí hậu", vừa bảo tồn giá trị văn hóa, cảnh quan, vừa đảm bảo an toàn trước các rủi ro thiên tai. Đây là hướng phát triển bền vững, tích hợp yếu tố chống chịu vào quy hoạch và chính sách phát triển đô thị.
Kết luận
Trước những thách thức do biến đổi khí hậu và ngập lụt kéo dài, TP Huế đang triển khai các giải pháp toàn diện, từ tăng cường thoát nước đến chủ động giữ nước, điều hòa lũ. Việc bảo vệ hành lang thoát lũ, duy trì và mở rộng hồ điều hòa, cùng với phát triển đô thị thích ứng khí hậu sẽ giúp thành phố giảm thiểu thiệt hại và phát triển bền vững trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
TP Huế chìm trong ngập lụt trong trận lũ lịch sử cuối năm 2025 - Ảnh: LÊ ĐÌNH HOÀNG
Ông Nguyễn Văn Mạnh - Phó chủ tịch UBND TP Huế - Ảnh: VĂN BỐN
Du khách, người dân ở Huế mắc kẹt, phải dùng ghe đi lại giữa đường phố trong trận lũ vào tháng 10-2025 - Ảnh: NHẬT LINH
Mưa lớn ở thượng nguồn khiến nước sông Hương dâng cao, làm ngập lụt khu đô thị trung tâm năm 2025 - Ảnh: LÊ ĐÌNH HOÀNG
Khu đô thị trung tâm TP Huế trải qua 4 trận lũ liên tiếp trong vòng 23 ngày cuối năm 2025 - Ảnh: NHẬT LINH
Huế nghiên cứu giải pháp giữ nước giảm ngập lụt và thoát lũ hiệu quả