IEA cảnh báo nguy cơ thiếu dầu diesel toàn cầu đến giữa năm 2027
Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt dầu diesel nghiêm trọng kéo dài đến giữa năm 2027. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa công bố báo cáo thị trường dầu tháng 10, cảnh báo nguồn cung diesel sẽ tiếp tục bị thắt chặt, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả và hoạt động vận tải toàn cầu. Vậy nguyên nhân và tác động của tình trạng này ra sao?
Bối cảnh
Dầu diesel là loại nhiên liệu quan trọng trong vận tải đường bộ, hàng hải và một số ngành công nghiệp. Thị trường dầu diesel toàn cầu thường biến động theo cung cầu, ảnh hưởng bởi các yếu tố địa chính trị, sản xuất và tồn kho. IEA (International Energy Agency - Cơ quan Năng lượng Quốc tế) là tổ chức chuyên theo dõi và phân tích thị trường năng lượng toàn cầu, đưa ra các cảnh báo và dự báo quan trọng.
Trong bối cảnh hiện nay, nguồn cung dầu diesel đang bị thu hẹp đột ngột, trong khi nhu cầu vẫn duy trì cao, đặc biệt vào mùa đông khi nhu cầu sưởi ấm và vận tải tăng mạnh. Điều này tạo ra áp lực lớn lên thị trường, khiến giá dầu diesel tăng vọt ở nhiều khu vực như châu Âu, Mỹ và châu Á.
Diễn biến chính
IEA cho biết trong quý III năm nay, nguồn cung dầu diesel toàn cầu đã giảm đáng kể. Cụ thể:
- Xuất khẩu dầu diesel toàn cầu giảm khoảng 700.000 thùng mỗi ngày so với cùng kỳ năm ngoái.
- Việc giảm tồn kho trước đó cũng lớn hơn nhiều so với bình thường, khiến lượng dự trữ hiện tại không đủ đáp ứng nhu cầu cao điểm mùa đông.
- Mặc dù một số nguồn cung khác tăng lên, nhưng chỉ bù đắp được một phần thiếu hụt từ Nga và Trung Đông, hai khu vực sản xuất dầu diesel lớn.
IEA dự báo, dù các nhà máy lọc dầu có thể phục hồi hoạt động nhanh chóng trong những tháng cuối năm, nguồn cung diesel vẫn không thể đáp ứng đủ nhu cầu trong quý IV năm nay. Do đó, việc khôi phục lượng tồn kho đã mất sẽ rất khó khăn và có thể kéo dài đến nửa cuối năm 2027.
Giá dầu diesel bán buôn tại Singapore đã vượt 200 USD mỗi thùng220 USD tại châu Âu và Mỹ. Giá bán lẻ cũng tăng lên mức cao chưa từng có tại nhiều nền kinh tế lớn, gây áp lực lên chi phí vận tải và sản xuất.
Thêm vào đó, tình trạng căng thẳng trên thị trường vận chuyển có thể khiến giá diesel giao đến các thị trường nhập khẩu chủ chốt như châu Âu, châu Phi và Mỹ Latin tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Đáng chú ý, tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc cung cấp hơn 4 triệu tấn dầu diesel cho thị trường toàn cầu nhằm hạ nhiệt giá. Tuy nhiên, thỏa thuận này gặp phải phản đối từ cả hai đảng chính trị tại Mỹ và châu Âu. Hơn nữa, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đánh giá lượng dầu diesel này chỉ tương đương nhu cầu tiêu thụ trong 10 ngày của Mỹ1 ngày của toàn thế giới, nên tác động hạn chế.
Về tổng thể, IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu năm nay giảm trung bình 2,6 triệu thùng mỗi ngày, trong đó dầu diesel chiếm khoảng 25% mức giảm này. Trong khi đó, nguồn cung dầu có thể giảm khoảng 5,8 triệu thùng mỗi ngày trước khi tăng trở lại vào năm 2027 với mức 7,7 triệu thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, các cuộc tấn công tái diễn tại vùng Vịnh, đặc biệt là Arab Saudi - nước sản xuất dầu hàng đầu khu vực - khiến đà phục hồi nguồn cung vẫn rất mong manh.
Phân tích & Ý nghĩa
Tình trạng thiếu hụt dầu diesel kéo dài sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận tải và sản xuất trên toàn cầu. Với giá dầu diesel tăng cao, các ngành như vận tải đường bộ, logistics, hàng hải và sản xuất công nghiệp sẽ phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng, từ đó có thể dẫn đến giá hàng hóa và dịch vụ tăng theo.
Đối với cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc và các nước châu Âu, điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển hàng hóa, nguyên liệu nhập khẩu cũng như chi phí duy trì các doanh nghiệp nhỏ như nhà hàng, siêu thị, dịch vụ vận tải. Ngoài ra, người lao động trong các ngành sử dụng nhiều diesel cũng có thể chịu tác động gián tiếp qua chi phí sinh hoạt tăng.
Việc nguồn cung dầu diesel không ổn định cũng làm tăng rủi ro cho các chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến các doanh nghiệp và người tiêu dùng phải chuẩn bị cho những biến động về giá và nguồn hàng trong thời gian tới.
Kết luận
Báo cáo của IEA nhấn mạnh nguy cơ thiếu hụt dầu diesel toàn cầu kéo dài đến giữa năm 2027, với nguồn cung không đủ đáp ứng nhu cầu trong ngắn hạn. Điều này gây áp lực lên giá cả và thị trường vận tải, ảnh hưởng đến nhiều ngành kinh tế và đời sống người dân trên toàn thế giới, trong đó có cộng đồng người Việt tại châu Âu. Việc theo dõi sát sao diễn biến thị trường năng lượng và chuẩn bị ứng phó là điều cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
IEA cảnh báo nguy cơ thiếu dầu diesel toàn cầu đến giữa năm 2027