Kế hoạch khai quật tàu cổ thế kỷ XIV-XVI tại Hội An năm 2027
Phát hiện một xác tàu cổ có niên đại từ thế kỷ XIV đến XVI sát bờ biển Hội An đã thu hút sự quan tâm của giới khảo cổ và ngành văn hóa Việt Nam. Liệu việc khai quật và bảo tồn di tích này sẽ diễn ra như thế nào trong bối cảnh phát triển du lịch và bảo vệ bờ biển hiện nay?
Bối cảnh
Vào cuối năm 2023, người dân địa phương tại phường Hội An Tây, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, đã phát hiện một phần khung tàu cổ lộ thiên dưới lớp cát sát mép nước biển. Đây là khu vực bãi biển công cộng, nằm gần các khu nghỉ dưỡng du lịch và thuộc phạm vi dự án xây dựng kè chống xói lở bờ biển nhằm bảo vệ vùng ven biển Hội An.
Việc phát hiện xác tàu cổ này có ý nghĩa lớn trong nghiên cứu lịch sử hàng hải và thương mại Đông Nam Á, đặc biệt là trong giai đoạn thế kỷ XIV đến XVI – thời kỳ phát triển rực rỡ của thương cảng Hội An. Tuy nhiên, do vị trí nằm trong khu vực dự án kè biển, việc bảo tồn tại chỗ không khả thi, đòi hỏi phải có phương án khai quật và bảo quản phù hợp.
Diễn biến chính
Ngày 23 tháng 10 năm 2026, tại buổi họp báo quý III, ông Tán Văn Vương, Phó giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, cho biết Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã chính thức đồng ý chủ trương khai quật xác tàu cổ này trong năm 2027. Sở đã báo cáo lên UBND thành phố và phối hợp với Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An cùng các chuyên gia để hoàn thiện phương án khai quật.
Trước đó, trong năm 2024, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An phối hợp với Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) cùng các đơn vị liên quan đã tiến hành khảo sát chuyên sâu để xác định cấu trúc và niên đại của xác tàu.
- Kết quả nghiên cứu cho thấy tàu có đặc trưng của thuyền truyền thống Đông Nam Á, với sống mũi và kết cấu nhiều lớp ván be.
- Phần giang tàu làm bằng gỗ bằng lăng (săng lẻ), ván be làm từ gỗ kiền kiền, cho thấy kỹ thuật đóng tàu tinh xảo.
- Chuyên gia xác định niên đại tàu thuộc thế kỷ XIV đến XVI, giai đoạn quan trọng trong lịch sử thương mại biển Đông Nam Á.
Do vị trí xác tàu nằm trong phạm vi dự án kè chống xói lở bờ biển, việc khai quật phải được tiến hành kịp thời để tránh hiện vật bị hư hại hoặc xâm phạm trong quá trình thi công. Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cũng lưu ý các đơn vị liên quan cần tính toán kỹ phương thức di chuyển và bảo quản tàu sau khi đưa lên khỏi lớp cát nhằm hạn chế nguy cơ xuống cấp.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc khai quật xác tàu cổ tại Hội An không chỉ góp phần làm sáng tỏ lịch sử hàng hải và thương mại của vùng biển miền Trung Việt Nam mà còn giúp bảo tồn một phần di sản văn hóa vật thể quý giá. Hội An, vốn là một thương cảng quốc tế nổi tiếng trong lịch sử, đã từng là điểm giao thương sầm uất giữa các nền văn hóa Đông Nam Á, Trung Hoa, Nhật Bản và châu Âu.
Đồng thời, dự án khai quật cũng đặt ra thách thức trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế - du lịch và bảo tồn di sản. Việc xây dựng kè chống xói lở bờ biển nhằm bảo vệ vùng ven biển Hội An là cần thiết để chống lại tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, nhưng cũng có thể gây nguy cơ làm hư hại các di tích khảo cổ nếu không được xử lý cẩn trọng.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những ai quan tâm đến lịch sử và văn hóa truyền thống, đây là cơ hội để hiểu rõ hơn về quá khứ huy hoàng của vùng đất Hội An. Đồng thời, việc khai quật và bảo quản thành công sẽ góp phần nâng cao giá trị du lịch văn hóa, thu hút khách tham quan trong và ngoài nước.
Kết luận
Chủ trương khai quật xác tàu cổ thế kỷ XIV-XVI tại Hội An trong năm 2027 đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam. Việc này không chỉ giúp bảo vệ và nghiên cứu một phần lịch sử hàng hải quý giá mà còn đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo di tích được bảo quản tốt trong bối cảnh phát triển kinh tế và biến đổi môi trường.
Hình ảnh từ bài viết
Tàu cổ được phát hiện từ cuối năm 2023. Ảnh: Công Huynh
Kế hoạch khai quật tàu cổ thế kỷ XIV-XVI tại Hội An năm 2027