Nga và Trung Quốc tăng cường liên minh chiến lược tại Bắc Cực

2026-10-27

Nga và Trung Quốc tăng cường liên minh chiến lược tại Bắc Cực

Bắc Cực đang trở thành điểm nóng địa chính trị khi Nga và Trung Quốc ngày càng thắt chặt quan hệ hợp tác trong khu vực này. Họ cùng phát triển tuyến đường biển Bắc Cực, mở rộng cảng biển và nghiên cứu khoa học hải dương, nhằm tận dụng cơ hội từ biến đổi khí hậu và tài nguyên thiên nhiên phong phú. Liệu sự liên kết này sẽ ảnh hưởng ra sao đến cân bằng quyền lực toàn cầu?

Rusko a Čína prohlubují alianci v Arktidě

Bối cảnh

Bắc Cực là vùng đất băng giá nằm ở cực Bắc Trái Đất, nơi có trữ lượng lớn tài nguyên thiên nhiên chưa được khai thác hết, bao gồm khoảng một phần ba trữ lượng khí đốt tự nhiên và 13% trữ lượng dầu mỏ chưa được phát hiện trên thế giới theo ước tính của Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS). Biến đổi khí hậu khiến băng tan chảy, mở rộng tuyến đường biển qua Bắc Cực, vốn trước đây bị băng bao phủ dày đặc, tạo điều kiện cho vận tải hàng hải và khai thác tài nguyên dễ dàng hơn.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu căng thẳng, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông và các lệnh trừng phạt phương Tây áp đặt lên Nga, Bắc Cực trở thành vùng chiến lược quan trọng. Nga sở hữu đội tàu phá băng hạt nhân lớn nhất thế giới và đang gia tăng quân sự hóa khu vực này. Trung Quốc, mặc dù không phải quốc gia Bắc Cực, nhưng đã tự định vị mình là "quốc gia gần Bắc Cực" trong chiến lược năm 2018, nhằm khẳng định quyền lợi hợp pháp trong vận tải biển, khai thác tài nguyên và nghiên cứu khoa học tại đây.

Diễn biến chính

Trong tháng 10 năm 2026, Nikolaj Patrušev, cố vấn của Tổng thống Nga Vladimir Putin, đã có chuyến thăm Trung Quốc để thúc đẩy hợp tác hàng hải tại Bắc Cực. Hai bên thảo luận về việc kết nối tuyến đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc với hành lang vận tải xuyên Bắc Cực của Nga, phát triển cảng biển, trao đổi công nghệ tự động hóa bến container và hợp tác nghiên cứu hải dương học.

Quan hệ hợp tác Nga-Trung tại Bắc Cực đã được mở rộng đáng kể trong thập kỷ qua, với việc ký kết thỏa thuận hợp tác quan trọng năm 2023. Các công ty Trung Quốc cùng đầu tư vào các dự án khai thác quy mô lớn như dự án khí hóa lỏng Jamal LNG của Nga và tăng cường phát triển đội tàu phá băng hạt nhân riêng.

Moskva đặc biệt quan tâm phát triển các tuyến đường biển Bắc Cực để tăng xuất khẩu dầu khí sang Trung Quốc, tránh phụ thuộc vào các tuyến đường truyền thống như kênh đào Suez đang bị gián đoạn do xung đột tại Trung Đông. Đổi lại, Bắc Kinh tìm kiếm các tuyến vận tải thay thế nhằm giảm sự phụ thuộc vào eo biển Malacca, một điểm nghẽn chiến lược ở Đông Nam Á.

Trung Quốc đã xác định Bắc Cực là một phần trong chiến lược địa chính trị rộng lớn nhằm khẳng định vị thế siêu cường toàn cầu, với tham vọng có mặt và ảnh hưởng tại các khu vực chiến lược trên thế giới. Theo chuyên gia an ninh Vlastislav Bříza từ Đại học Karlova, Bắc Cực là một trong những khu vực quan trọng để thể hiện sức mạnh và ảnh hưởng địa chính trị.

Phân tích & Ý nghĩa

Tuyến đường biển Bắc Cực rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa giữa châu Âu và châu Á. Ví dụ, hành trình từ cảng Thượng Hải đến Hamburg mất khoảng 18 ngày qua Bắc Cực, so với 30-35 ngày qua kênh đào Suez truyền thống. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí vận tải mà còn tăng tính ổn định cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc Nga kêu gọi các công ty Trung Quốc tham gia phát triển tuyến đường biển Bắc Cực, đầu tư vào cảng biển và áp dụng công nghệ tự động hóa cho thấy sự hợp tác sâu rộng về kinh tế và công nghệ. Thương mại song phương giữa hai nước đã vượt mức 200 tỷ USD trong năm 2025, củng cố vị thế đối tác chiến lược. Việc tăng gần 50% xuất khẩu dầu qua tuyến Bắc Cực trong năm 2026 so với năm trước cũng phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng của khu vực này trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, sự kiện này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến ngành kinh doanh nhỏ, vận tải hàng hóa và các lĩnh vực liên quan đến năng lượng và thương mại quốc tế. Ngoài ra, việc gia tăng hoạt động tại Bắc Cực cũng làm dấy lên những lo ngại về an ninh và môi trường, khi các cường quốc đẩy mạnh quân sự hóa và khai thác tài nguyên tại vùng cực nhạy cảm này.

Kết luận

Liên minh ngày càng sâu sắc giữa Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực không chỉ là câu chuyện về hợp tác kinh tế và khoa học, mà còn là biểu hiện của cuộc cạnh tranh địa chính trị toàn cầu. Việc phát triển tuyến đường biển Bắc Cực và khai thác tài nguyên tại đây sẽ tiếp tục là điểm nóng trong các chính sách quốc tế, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia và cộng đồng trên thế giới, trong đó có người Việt đang sinh sống và làm việc tại châu Âu.