Người Khmer ở Cần Thơ chuyển đổi trồng măng tây trên đất giồng cát

2026-11-01

Người Khmer ở Cần Thơ chuyển đổi trồng măng tây trên đất giồng cát

Vùng giồng cát ven biển miền Tây Nam Bộ, đặc biệt tại xã Vĩnh Hải, TP Cần Thơ, đang chứng kiến sự thay đổi trong cách canh tác của đồng bào Khmer. Nhiều hộ dân đã chuyển sang trồng măng tây, một loại cây trồng có giá trị kinh tế cao và phù hợp với điều kiện đất cát khô thoáng. Liệu mô hình này có thể giúp cải thiện đời sống và phát triển kinh tế bền vững cho người dân nơi đây?

Những ruộng măng tây trên đất cát ven biển ở Vĩnh Hải đang phát triển rất tốt. Ảnh: Chúc Ly

Bối cảnh

Vĩnh Hải là xã thuộc TP Cần Thơ, nằm trong vùng giồng cát ven biển, nơi đất đai chủ yếu là đất cát pha, thoáng khí và ít ngập úng. Đây là điều kiện khá đặc biệt so với các vùng đất thịt truyền thống, khiến việc lựa chọn cây trồng phù hợp trở nên quan trọng. Đồng bào Khmer chiếm hơn 54% dân số xã, với hơn 27.800 người, đa phần sống dựa vào nông nghiệp truyền thống.

Trước đây, người dân chủ yếu trồng các loại cây truyền thống như hành tím, lúa, hoặc các cây trồng khác phù hợp với đất thịt. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của hợp tác xã và doanh nghiệp, nhiều hộ Khmer đã bắt đầu chuyển đổi sang trồng măng tây – loại cây có giá trị xuất khẩu cao và phù hợp với đất cát.

Diễn biến chính

Gia đình anh Thạch Vương ở ấp Huỳnh Kỳ, xã Vĩnh Hải, sau gần 7 tháng trồng măng tây trên diện tích khoảng 5.000 m2, đã bắt đầu thu hoạch. Vườn măng tây gần một ha của gia đình hiện cho sản lượng hơn 20 kg mỗi ngày. Anh Vương cho biết, những lứa đầu tiên năng suất còn thấp do cây chưa đủ tuổi, nhưng khi cây trên một năm tuổi, sản lượng sẽ ổn định hơn. Việc thu hoạch măng tây mỗi ngày giúp gia đình có nguồn thu nhập đều đặn, lợi nhuận cao hơn so với các cây trồng trước đây.

Việc trồng măng tây đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc khá tỉ mỉ. Cây cần được giăng lưới hoặc dây để giữ thân đứng vững, tránh gãy đổ do gió, đồng thời giúp măng mọc thẳng, đảm bảo chất lượng. Gia đình anh chủ yếu tự chăm sóc, chỉ thuê thêm người nhổ cỏ, tỉa thân già và giăng lưới.

Cách đó không xa, ông Lý Hoàng cũng chuyển hơn 2.000 m2 đất sang trồng măng tây khoảng 5 tháng trước. Ông tham gia liên kết với Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu, được hỗ trợ giống, phân bón, thuốc sinh học, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật. Chi phí đầu tư ban đầu được hoàn trả khi vườn bắt đầu khai thác ổn định, nên ông tập trung chăm sóc cây.

Anh Đặng Hiệp Phú, cán bộ kỹ thuật của hợp tác xã, cho biết cây con được ươm trong ba tháng trước khi bàn giao cho nông dân. Măng tây được trồng trên luống rộng khoảng 1,2 m, cao 30 cm, các cây cách nhau 45 cm. Măng tây thích hợp nhất với đất cát thông thoáng, ít ngập úng, nên vùng giồng cát ven biển Vĩnh Hải và các khu vực lân cận là điều kiện lý tưởng để cây sinh trưởng khỏe, thân mập và có màu sắc đẹp.

Măng tây có thể bắt đầu thu hoạch sau khoảng 6 tháng trồng. Một lần đầu tư, người dân có thể khai thác sản phẩm trong vòng 6-7 năm trước khi cần tái canh. Hợp tác xã hiện thu mua toàn bộ sản phẩm với giá trung bình 50.000 đồng mỗi kg. Khi vùng nguyên liệu ổn định và sản lượng tăng, măng sẽ được phân loại theo chất lượng, với giá thu mua dao động từ 45.000 đến 65.000 đồng mỗi kg.

Ông Thạch Dil, Giám đốc Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu, cho biết trong khoảng hai năm qua, hợp tác xã phối hợp với một doanh nghiệp ở Ninh Thuận triển khai mô hình trồng măng tây xuất khẩu. Diện tích liên kết hiện hơn 5 ha tại Vĩnh Hải và Hiệp Thành (Cà Mau), với hơn 10 hộ tham gia. Toàn bộ sản phẩm được doanh nghiệp bao tiêu thông qua hợp tác xã. Các lô măng sau thu hoạch đều được lấy mẫu kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; chỉ những sản phẩm đạt tiêu chuẩn mới được cung ứng làm nguyên liệu xuất khẩu sang thị trường Đài Loan và Nhật Bản.

Ông Lý Hoàng kiểm tra những cọng măng tây sau thu hoạch lứa đầu. Ảnh: Chúc Ly

Phân tích & Ý nghĩa

Mô hình trồng măng tây trên đất giồng cát ven biển không chỉ giúp người Khmer có thêm nguồn thu nhập ổn định mà còn góp phần đa dạng hóa cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên đặc thù của vùng. Việc hợp tác xã đứng ra hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp vật tư và bao tiêu sản phẩm giúp giảm thiểu rủi ro cho người dân, tạo điều kiện thuận lợi để họ yên tâm chuyển đổi sản xuất.

Đặc biệt, việc sản phẩm được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Đài Loan và Nhật Bản cho thấy tiềm năng phát triển bền vững của mô hình. Điều này cũng thúc đẩy nâng cao nhận thức về kỹ thuật canh tác sạch và bảo vệ môi trường trong cộng đồng nông dân Khmer.

Việc mở rộng vùng nguyên liệu dự kiến lên khoảng 100 ha trong năm 2027 tại các khu vực giồng cát ven biển Cà Mau có thổ nhưỡng tương đồng sẽ tạo ra quy mô sản xuất lớn hơn, tăng khả năng liên kết chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.

Kết luận

Mô hình trồng măng tây trên đất giồng cát ven biển do đồng bào Khmer ở Cần Thơ thực hiện đang mở ra hướng đi mới cho phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập. Sự hỗ trợ từ hợp tác xã và doanh nghiệp trong kỹ thuật, vật tư và bao tiêu sản phẩm là yếu tố then chốt giúp người dân yên tâm chuyển đổi sản xuất, góp phần phát triển kinh tế địa phương và kết nối với thị trường xuất khẩu quốc tế.