Ô nhiễm không khí tại Hà Nội gia tăng, đứng thứ ba thế giới

2026-10-15

Ô nhiễm không khí tại Hà Nội gia tăng, đứng thứ ba thế giới

Hà Nội đang trải qua đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng khi chỉ số chất lượng không khí (AQI) lên tới 175 vào lúc 9h sáng ngày 15 tháng 10, theo trang tổng hợp IQAir. Điều này khiến thủ đô Việt Nam trở thành thành phố ô nhiễm thứ ba trên thế giới, chỉ sau Medan (Indonesia) và Singapore. Vậy nguyên nhân nào khiến không khí Hà Nội trở nên xấu đi nhanh chóng sau một thời gian tương đối trong lành?

Ô nhiễm không khí tại hồ Gươm, năm 2025. Ảnh: Hoàng Giang

Bối cảnh

Chỉ số AQI là thước đo phổ biến đánh giá chất lượng không khí, trong đó chỉ số trên 150 được coi là mức xấu, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Sau tháng 9 với nhiều ngày mưa, không khí tại Hà Nội tương đối trong lành. Tuy nhiên, bước sang tháng 10, thời tiết hanh khô, ít mưa, gió yếu và sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm đã tạo điều kiện cho hiện tượng nghịch nhiệt xảy ra. Hiện tượng này khiến các chất ô nhiễm không thể phát tán lên cao mà bị giữ lại gần mặt đất, làm tăng nồng độ bụi và khí độc hại trong không khí.

Trên hệ thống IQAir, hai điểm quan trắc tại Trâu Quỳ ghi nhận chỉ số AQI trên 200, thuộc mức rất xấu, trong khi hàng chục điểm khác cũng ở mức xấu, dao động từ 170 đến 200. Trong khi đó, hệ thống quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chỉ hiển thị dữ liệu của bốn trạm, trong đó hai trạm ở mức kém với AQI trên 100 và hai trạm còn lại ở mức trung bình.

Diễn biến chính

Không chỉ riêng Hà Nội, các khu vực lân cận như phường Thái Bình (Hưng Yên), phường Bắc Giang (Bắc Ninh), phường Hải Dương (Hải Phòng) và Chợ Mới (Thái Nguyên) cũng ghi nhận chất lượng không khí ở mức kém, theo hệ thống quan trắc của Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ngược lại, các khu vực miền Trung và Nam Bộ vẫn duy trì chất lượng không khí ở mức tốt.

Trước tình trạng ô nhiễm gia tăng trong mùa khô, chính quyền Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát nguồn phát thải. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, có ba nhóm nguồn ô nhiễm trọng điểm gồm bụi từ giao thông, hoạt động xây dựng và việc đốt ngoài trời không được kiểm soát chặt chẽ.

Đối với bụi giao thông, thành phố yêu cầu 126 xã, phường tăng cường vệ sinh đường phố, tưới và rửa đường phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt trong mùa khô.
Các công trường xây dựng được yêu cầu che chắn, phun nước và rửa phương tiện trước khi ra vào nhằm hạn chế bụi phát tán ra môi trường.
Chính quyền địa phương cũng được đề nghị tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi đốt ngoài trời trái quy định.

Một trong những biện pháp mới được áp dụng là phun sương dập bụi tại một số tuyến phố trong vành đai 1 của thành phố nhằm đánh giá hiệu quả và hoàn thiện phương án. Hoạt động này được kết hợp với việc phun nước, rửa đường và quét hút bụi.

Xe phun sương dập bụi ở Hà Nội. Ảnh: URENCO

Phân tích & Ý nghĩa

Việc ô nhiễm không khí gia tăng tại Hà Nội không chỉ là vấn đề của riêng thành phố mà còn liên quan đến các tỉnh, thành phố lân cận. Theo ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường, để quản lý chất lượng không khí hiệu quả, cần xác định mục tiêu cụ thể cho từng vùng, từng đô thị và từng giai đoạn. Việc điều phối liên vùng, kiểm kê nguồn phát thải và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất là rất quan trọng.

Hệ thống quan trắc, cảnh báo và dự báo cần được phát triển để cung cấp thông tin kịp thời cho cơ quan quản lý và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chuyên gia Hoàng Dương Tùng cũng nhấn mạnh ô nhiễm không khí không bị giới hạn bởi địa giới hành chính, bởi các chất ô nhiễm có thể di chuyển và ảnh hưởng vượt ra ngoài nơi phát sinh.

Do đó, Hà Nội khó có thể giải quyết triệt để vấn đề nếu chỉ kiểm soát các nguồn thải trong phạm vi thành phố mà cần phối hợp với các địa phương trong vùng. Cơ chế phối hợp cần chuyển mục tiêu chung thành trách nhiệm cụ thể của từng địa phương, ngành và có thể đánh giá bằng kết quả thực hiện. Việc kết nối dữ liệu quan trắc, kiểm kê phát thải, dự báo và theo dõi hiệu quả các biện pháp kiểm soát là cơ sở để chuyển từ xử lý riêng lẻ sang quản trị chất lượng không khí theo vùng.

Kết luận

Ô nhiễm không khí tại Hà Nội đang trở lại mức đáng báo động sau một thời gian tạm lắng nhờ thời tiết thuận lợi. Điều kiện thời tiết khô hanh, lặng gió cùng hiện tượng nghịch nhiệt đã khiến các chất ô nhiễm tích tụ gần mặt đất, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Thành phố đang áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát bụi và khí thải, đồng thời thúc đẩy phối hợp liên vùng để cải thiện chất lượng không khí trong dài hạn.