Phó Thủ tướng bàn về mô hình xã hạt nhân tiêu biểu và tự quản cộng đồng dân cư

0001-01-01

Phó Thủ tướng bàn về mô hình xã hạt nhân tiêu biểu và tự quản cộng đồng dân cư

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã có buổi làm việc với Bộ Nội vụ để thảo luận về ba nội dung quan trọng, trong đó nổi bật là đề án xây dựng mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu và mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố. Những đề án này nhằm mục tiêu nâng cao năng lực quản trị và phát triển kinh tế - xã hội tại cấp xã, đồng thời tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý địa phương.

Bối cảnh

Việc xây dựng mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu nằm trong bối cảnh cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cấp cơ sở. Ở Việt Nam, xã là đơn vị hành chính cấp thấp nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc vận hành các chính sách phát triển kinh tế - xã hội và cung cấp dịch vụ công cho người dân. Tuy nhiên, năng lực và điều kiện của các xã hiện nay còn rất đa dạng, chưa đồng đều, dẫn đến hiệu quả quản trị và phát triển chưa cao.

Đề án hướng tới việc lựa chọn một số xã có nền tảng phát triển kinh tế - xã hội tốt, hạ tầng và dịch vụ công đầy đủ, năng lực quản trị vượt trội để trở thành trung tâm vận hành, phát triển và cung ứng dịch vụ cho khu vực xung quanh. Điều này cũng nhằm tạo ra sức lan tỏa, động lực phát triển cho các xã lân cận, góp phần nâng cao chất lượng quản trị địa phương trong hệ thống hành chính nhà nước.

Diễn biến chính

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là những nội dung phức tạp, đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tính thực chất và khả năng triển khai. Cụ thể:

Mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu không phải là việc thành lập xã mới mà dựa trên nền tảng, quy mô và điều kiện của các xã hiện hữu. Tính kế thừa được đặt lên hàng đầu, đồng thời mở rộng để các xã khác nếu đáp ứng tiêu chí cũng có thể trở thành xã hạt nhân trong tương lai.
Tiêu chí lựa chọn xã hạt nhân tập trung vào vị trí địa lý, chức năng, tiềm năng phát triển, quy mô dân số, diện tích tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng đô thị và nông thôn, năng lực quản trị, chuyển đổi số, vai trò hạt nhân và sức lan tỏa trong khu vực.
Tiêu chí này được thiết kế linh hoạt theo từng vùng miền, loại hình đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn đặc thù, tránh áp đặt một khuôn mẫu duy nhất.
Đề án mô hình tự quản cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố cũng được chú trọng, trong đó người dân và cộng đồng dân cư là chủ thể chính. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà nước và cộng đồng nhằm tránh chồng chéo, không phát sinh thêm bộ máy và thủ tục hành chính.
Mô hình tự quản được thiết kế mở, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng vùng, dựa trên văn hóa, lịch sử, truyền thống của từng cộng đồng. Các hình thức tự quản nhỏ như nhóm liên gia, nhóm dân cư, tổ chuyển đổi số cộng đồng được khuyến khích phát triển để tăng cường kết nối và phát huy vai trò tự quản.
Về khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu quả, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và địa phương, đồng thời kế thừa ổn định, hạn chế xáo trộn và loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc xây dựng mô hình xã hạt nhân tiêu biểu là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản trị và phát triển kinh tế - xã hội ở cấp cơ sở. Xã hạt nhân không chỉ có năng lực nội tại mà còn đóng vai trò trung tâm liên kết, hỗ trợ các xã lân cận, tạo sức lan tỏa phát triển chung cho cả vùng. Điều này phù hợp với xu hướng phân cấp, phân quyền, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý địa phương.

Mô hình tự quản cộng đồng dân cư cũng góp phần tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý và phát triển địa phương, giảm bớt gánh nặng hành chính cho Nhà nước, đồng thời phát huy văn hóa, truyền thống đặc thù của từng cộng đồng. Việc thiết kế linh hoạt, không áp đặt một mô hình duy nhất giúp phù hợp với đa dạng điều kiện thực tế ở các vùng miền khác nhau.

Kết luận

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã chỉ đạo Bộ Nội vụ nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm tính thực chất và khả năng triển khai của các đề án xây dựng mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu và mô hình tự quản cộng đồng dân cư. Đây là những bước đi chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường sự tham gia của người dân ở cấp cơ sở, góp phần xây dựng hệ thống hành chính nhà nước tinh gọn, hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt hơn.